Đồng Tháp cơ cấu lại đội tàu khai thác thủy sản theo hướng bền vững

Tàu cá đang neo đậu trên sông Tiền thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: Minh Đảm)

Mục tiêu của đề án nhằm chuyển đổi các nghề khai thác có tác động lớn đến nguồn lợi thủy sản, môi trường và hệ sinh thái sang các nghề khai thác thân thiện, bền vững hơn; đồng thời chuyển một bộ phận tàu cá sang lĩnh vực khác để từng bước cân bằng lại năng lực khai thác phù hợp với trữ lượng nguồn lợi. Qua đó, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động của đội tàu cá, bảo đảm 100% ngư dân chuyển đổi nghề có việc làm và thu nhập ổn định, góp phần chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Cụ thể, giai đoạn 2026 - 2030, ở vùng ven bờ (tàu 6 đến dưới 12 m), mỗi năm tỉnh thực hiện giảm và chuyển đổi khoảng 5% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới rê, câu.

Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 76/307 tàu khai thác ở vùng ven bờ.

Đối với vùng lộng (tàu từ 12 đến dưới 15 mét), mỗi năm tỉnh giảm và chuyển đổi 4% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới kéo, nhóm nghề khác (đáy chạy, lưới rập, te biển).

Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 56/282 tàu khai thác ở vùng lộng.

Riêng vùng khơi (tàu từ 15 mét trở lên), mỗi năm tỉnh thực hiện giảm và chuyển đổi 1,5% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới kéo, lưới rê, nhóm nghề khác (lưới rập). Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 70/934 tàu khai thác ở vùng khơi.

Bên cạnh đó, nhằm góp phần tái cơ cấu ngành thủy sản, giảm thiểu khai thác hủy diệt và hỗ trợ sinh kế bền vững cho ngư dân, Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Nghị quyết số 47/2025/NQ-HĐND ngày 31/12/2025 quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động khai thác trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.

Theo đó, tỉnh hỗ trợ các tổ chức, cá nhân sở hữu tàu cá hợp pháp có chiều dài từ 6 mét trở lên, đã đăng ký tại tỉnh Đồng Tháp, thuộc nhóm nghề có mức độ xâm hại lớn đến nguồn lợi thủy sản, tự nguyện xin giải bản tàu cá và chuyển đổi nghề, không tiếp tục hoạt động khai thác. Việc thực hiện phải bảo đảm tuân thủ các quy định về quản lý khai thác và chống khai thác IUU.

Tổng kinh phí thực hiện dự kiến hơn 30,3 tỷ đồng; trong đó, kinh phí hỗ trợ đối với tàu giải bản 27,9 tỷ đồng; hỗ trợ chủ tàu và thuyền viên trên tàu cá giải bản học nghề, tìm việc làm hơn 2,4 tỷ đồng.

Về mức hỗ trợ giải bản, ngư dân có thể nhận hỗ trợ tối đa lên đến 350 triệu đồng/tàu cá khi thực hiện giải bản với hình thức hỗ trợ là chi trả một lần bằng tiền mặt sau khi hoàn tất các thủ tục giải bản theo quy định. Thời gian áp dụng từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2030.

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp, địa phương hiện có 1.523 tàu cá, với tổng công suất máy 553.980 CV; trong đó, tàu đánh bắt nguồn lợi thủy sản 1.182 tàu và 341 tàu hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản. Tổng số lao động đang hoạt động nghề cá trực tiếp khoảng 9.590 người.

Hoạt động khai thác hải sản của đội tàu cá trong tỉnh đã đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương, giúp giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động, tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Tuy nhiên, qua thống kê, đội tàu khai thác hải sản trên địa bàn tỉnh hoạt động vùng ven bờ chiếm tỷ lệ khoảng 40% tập trung nhiều ở nhóm nghề lưới kéo, lồng bẫy nên có tính xâm hại nguồn lợi thủy sản cao, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái.

Do đó, cần phải chuyển đổi sang nghề khác để đảm bảo khai thác hợp lý, cân bằng với trữ lượng và khả năng cho phép khai thác nguồn lợi hải sản; đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, phục hồi, tái tạo nguồn lợi thủy sản, ổn định thu nhập ngư dân.