Dự báo thời tiết: Sai chồng lên sai

Phó Thủ tướng nói: “Tôi đọc bản tin dự báo, thấy vẫn rất khó hiểu, thông tin rườm rà, nặng về chuyên môn. Cần phải thông tin thật cụ thể, dễ hiểu...”.

Từ dự báo sai...

Xin trở lại với trận lụt lịch sử vừa qua để thấy công tác dự báo của Trung tâm Dự báo KTTV T.Ư (thuộc Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, Tổng cục KTTV, Bộ TN&MT) yếu kém đến mức nào. Cho đến trước đêm thứ 5 (30-10), bản tin dự báo của Trung tâm này vẫn chỉ đưa ra các thông tin như những ngày bình thường: Khu vực Hà Nội: Ít mây, có mưa rào nhẹ và giông nhiều nơi... Để rồi chính cái mưa rào nhẹ đó đã “đột nhiên” biến thành mưa lớn trên diện rộng nhiều nơi, khiến người dân không kịp trở tay.

Một chuyên gia về PCLB cho biết, trong nhiều năm nay, bản tin dự báo của Trung tâm Dự báo KTTV T.Ư không hề thay đổi, dự báo rất chung chung, thậm chí nhiều người thuộc lòng. Dự báo thời tiết cho 7 vùng khu vực trong cả nước thì luôn thấy đại loại: Khu vực phía Tây Bắc bộ ít mây ngày nắng, đêm không mưa... Trả lời câu hỏi của báo chí về trận mưa này, ông Bùi Minh Tăng - Giám đốc Trung tâm lại gọn lỏn: “Để dự báo được những trận mưa có cường độ kỷ lục lên tới vài ba trăm milimet trong 1-2 ngày thì thế giới cũng chưa thể dự báo được”.

Trái với điều ông Tăng nói, chúng tôi được biết ở Nhật Bản, Đài Khí tượng quốc gia có thể dự báo chính xác thời tiết cho đến từng khu vực nhỏ (tương đương cấp quận) với thời gian mưa, lượng mưa... Một chuyên gia nói: “Tuy Trung tâm Dự báo KTTV T.Ư đã được trang bị công nghệ dự báo đến 72 giờ, nhưng điều quan trọng nhất hiện nay là họ không có người đọc được công nghệ này”.

Đến “báo hoảng”

Dư luận trong những ngày qua đã rất bất bình trước các thông tin dự báo sắp có mưa lớn mà Trung tâm Dự báo KTTV T.Ư đưa ra, khiến nhiều người phải vội sơ tán, tích trữ lương thực.

Nhiều người cho đó là “báo hoảng”. Trước đó, chiều 2-11 - lúc “nước sôi, lửa bỏng” nhất về mưa lớn, úng ngập, chúng tôi đã liên lạc với nhiều lãnh đạo của Trung tâm này về diễn biến thời tiết trong những ngày sắp tới và đều bị từ chối trả lời. Cuối cùng, chỉ có một người (đề nghị giấu tên) dám trả lời là sẽ có mưa lớn 100-200mm trong những ngày tới tại Hà Nội và khu vực phía Bắc.

Ngay cả ông Bùi Minh Tăng, trong các cuộc họp tại Ban Chỉ đạo PCLB T.Ư cũng liên tục đưa ra các cảnh báo: “Sẽ có mưa lớn từ 100-200mm, thậm chí có nơi đến 300-400mm trong các ngày từ 6 đến 8-11 tại khu vực Bắc bộ”. Như đã thấy, mấy ngày qua là trời nắng đẹp và chỉ... mưa phùn trong ngày 7-11. Chính các dự báo này đã khiến các bộ, ngành bị động, có lúc đã phải đưa ra các “kịch bản” xấu cho Hà Nội.

Dự báo kiểu “ba phải”

Về dự báo bão, dù Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng yêu cầu: “Trung tâm Dự báo KTTV T.Ư có trách nhiệm thông báo kịp thời, rõ ràng, cụ thể về bản đồ, tọa độ, thời điểm, các tỉnh bị ảnh hưởng. Không được đưa những dự báo chung chung, khó hiểu”... nhưng Trung tâm này vẫn đưa ra bản tin dự báo: “Trưa hôm nay (9-11) bão số 9 hầu như ít di chuyển. Hồi 13 giờ ngày 9-11, vị trí tâm bão ở vào khoảng 18,1 độ vĩ Bắc; 116,1 độ kinh Đông, trên khu vực Bắc biển Đông”. Trong khi đó Trung tâm vẫn không đưa ra được dự báo rõ ràng, cụ thể là bão sẽ ảnh hưởng tới đâu vào những tỉnh nào. Vậy nhưng trước đó vài ngày, chính Trung tâm này vẫn đưa ra cảnh báo cho hàng loạt các tỉnh dọc bờ biển miền Trung.

Ông Bùi Minh Tăng đã đưa ra hai kịch bản trái ngược về cơn bão số 9, mà kịch bản nào cũng có thể... xảy ra. Kịch bản một tốt, cơn bão quay ra biển Đông. Kịch bản thứ hai rất xấu, và khả năng xảy ra nhiều hơn: Bão số 9 tiếp tục quặt theo hướng Tây và đi theo hướng Tây Tây Nam, quét dọc bờ biển Bắc Trung bộ và Nam Trung bộ, quét tới tận bán đảo Cà Mau. Với kịch bản này, toàn bộ các tỉnh miền Trung và Nam Bộ sẽ bị "càn quét" mạnh. Hướng đi này giống với cơn bão Durian năm 2006. "Chiều 7-11, bão đến gần Hoàng Sa, từ Hoàng Sa đi đâu còn rất phức tạp, bây giờ chưa thể nói chắc. Các tỉnh miền Trung và Nam bộ cần liên tục theo dõi diễn biến của cơn bão nguy hiểm này" - ông Tăng đặc biệt nhấn mạnh. Nhiều chuyên gia đã nhận định kiểu dự báo này là “ba phải”.