Eo biển Hormuz mở lại, ‘nút thắt’ vận tải biển toàn cầu chưa thể gỡ ngay

Eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu - gần như bị đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2/2026. (Nguồn: Anadolu)

Ngày 17/6, Mỹ và Iran đã ký một thỏa thuận tạm thời nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai nước.

Sau thông tin về thỏa thuận, giá dầu Brent trong phiên giao dịch châu Á giảm thêm 1.2%, xuống còn 78.62 USD/thùng.

Eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu - gần như bị đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2/2026, gây ra cú sốc năng lượng lớn trên toàn cầu.

Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran được kỳ vọng sẽ nối lại tuyến vận tải quan trọng này và giúp thị trường dầu mỏ ổn định hơn.

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, việc khôi phục đủ nguồn cung vật chất cho thị trường để giữ giá ở mức ổn định dưới 80 USD/thùng có thể mất vài tuần hoặc có thể là vài tháng.

More from WVR
Eo biển Hormuz mở cửa: 93 triệu thùng dầu được giải phóng, hạm đội tàu của Iran tăng cường xuất khẩu

Các nhà điều hành, cơ quan quản lý cảng và các công ty năng lượng trên khắp vùng Vịnh vẫn đang trong tình trạng chờ đợi, với nhiều vấn đề quan trọng về hậu cần, an ninh vẫn chưa được giải quyết.

Ông Adam Sharpe, Phó Chủ tịch phụ trách biên tập tại Lloyd’s List Intelligence nói với CNBC: “Kịch bản khả thi nhất là khởi động lại theo từng giai đoạn, với một số cơ chế quản lý giao thông liên quan đến Iran và Oman”.

Trở ngại khôi phục hoạt động hàng hải

Theo các chuyên gia trong ngành, việc khôi phục hoạt động hàng hải khá phức tạp và cần được thực hiện từng bước để bảo đảm an toàn cho tàu thuyền và hoạt động vận tải.

Ông Sharpe nói rằng, chưa từng có tiền lệ cho việc khôi phục hoạt động của eo biển Hormuz, sau một sự gián đoạn nghiêm trọng. Một giả định thận trọng là sẽ tăng dần hoạt động của eo biển, thay vì ngay lập tức quay trở lại mức bình thường.

Trước xung đột, dữ liệu của Lloyd’s List Intelligence cho thấy, mỗi tuần có khoảng 650 đến 770 tàu chở hàng đi qua eo biển Hormuz, tương đương với khoảng 90 đến 110 lượt tàu đi qua mỗi ngày theo cả hai chiều.

Công ty cung cấp thông tin kinh tế QuantCube Technology cho biết, hiện chưa có sự gia tăng nào về lượng dầu xuất khẩu từ Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) hoặc Iraq.

Trong khi đó, theo ông Alan Lemangnen, nhà kinh tế cấp cao tại QuantCube, tại khu vực Dammam của Saudi Arabia, các tàu đã được chất hàng và đưa ra khơi.

Ông Alan Lemangnen cho biết thêm, từ ngày 8/6, các tàu chở dầu rời cảng Dammam phải chờ lâu hơn bình thường mới có thể khởi hành. “Điều này cho thấy nhiều khả năng đã xuất hiện tình trạng tàu thuyền xếp hàng chờ ngoài khơi, thay vì tập trung tại khu vực cảng”, ông nói.

Tồn đọng hàng hóa - vấn đề không dễ hóa giải

Trong một báo cáo được công bố gần đây, nhà cung cấp hàng đầu về dữ liệu Kpler ước tính, có 118 tàu chở dầu bị mắc cạn ở Vịnh Ba Tư.

Theo các nhà phân tích của Kpler, quá trình giải tỏa lượng hàng tồn đọng có thể kéo dài từ 10-15 ngày và chưa đồng nghĩa với việc chuỗi vận tải đã phục hồi hoàn toàn.

Báo cáo của Kpler cho rằng, đợt tăng lưu lượng ban đầu chủ yếu xuất phát từ việc xử lý các lô hàng bị dồn ứ, tạo ra mức tăng đột biến tạm thời về khối lượng vận chuyển thay vì sự cải thiện thực chất về năng lực vận hành.

Trong khi đó, nếu có hàng trăm tàu đang chờ để đi qua eo biển, việc xác định tàu nào được ưu tiên di chuyển trước sẽ trở thành vấn đề rất quan trọng.

Hình ảnh eo biển Hormuz nhìn từ trên cao. (Nguồn: Getty Images)

Các chuyên gia trong ngành dự đoán, do có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường năng lượng thế giới, các tàu chở dầu và LNG có thể được ưu tiên qua eo biển trước. Điều này đồng nghĩa các chuyến hàng container và hàng hóa khác sẽ phải chờ đợi lâu hơn.

Ông Sharpe nhận thấy, việc ưu tiên có thể không chỉ đơn thuần là yếu tố thương mại. Các nhà chức trách cũng có thể xem xét vị trí tàu, hướng di chuyển, quốc kỳ, quyền sở hữu, rủi ro chính trị tiềm tàng, loại hàng hóa, điều kiện an toàn và liệu tàu đã nộp thông tin quá cảnh cần thiết hay chưa.

Ông nêu quan điểm: “Điều không chắc chắn lớn nhất là liệu việc này sẽ được xử lý một cách minh bạch hay không”.

Theo phản ánh từ các thương nhân và nhà sản xuất, giá nguyên liệu thô đang tăng lên và tình trạng giao hàng chậm trễ ngày càng rõ rệt. Đây là dấu hiệu cho thấy, các gián đoạn tại eo biển Hormuz đang nhanh chóng lan rộng và gây ảnh hưởng đến nền kinh tế khu vực.

Trước khi hoạt động hàng hải có thể trở lại bình thường, các lực lượng hải quân cần xác nhận rằng, các tuyến vận chuyển đã an toàn, một quá trình có thể kéo dài ít nhất vài ngày. Tiếp đó, các công ty bảo hiểm phải khôi phục bảo hiểm rủi ro cho tàu thuyền, bởi nếu không có bảo hiểm, nhiều tàu sẽ không được phép hoạt động.

Bên cạnh đó, vấn đề an ninh cũng có thể khiến quá trình khôi phục bị chậm lại. Iran và Mỹ cần phối hợp để rà phá thủy lôi - một công việc có thể kéo dài thêm nhiều thời gian.

Lấy tình hình ở Biển Đỏ làm ví dụ cảnh báo, ông Sharpe cho rằng, nhiều hãng vận tải vẫn chưa muốn hoạt động lại ngay cả khi căng thẳng đã có dấu hiệu giảm bởi họ cần bằng chứng chắc chắn rằng tuyến đường thực sự an toàn.

Eo biển Hormuz mở cửa: 93 triệu thùng dầu được giải phóng, hạm đội tàu của Iran tăng cường xuất khẩu

Các thị trường dầu thô Trung Đông có thể chịu thêm sức ép giảm giá nếu eo biển Hormuz mở cửa trở lại vào ngày ...