Kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển:

Gặp người Anh hùng của Đoàn tàu không số

Nguyễn Thanh Điệp*
Trong những ngày tháng 10 lịch sử, cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2021), chúng tôi tìm về nhà bác Phan Nhạn, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, nguyên là Máy trưởng của Đoàn tàu không số năm xưa.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Cựu chiến binh,Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.
Cựu chiến binh, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.

Bác cùng với các đồng đội đã đưa 15 chuyến tàu không số vượt biển khơi vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần làm nên huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển.

Trong căn nhà đầy ắp những kỷ niệm tại số 3A ngõ 117, đường Lý Nam Đế, phường Phước Long, Nha Trang, bác Phan Nhạn say sưa kể về quãng đời oanh liệt mà hào hùng của mình, trong đó có nhiều trận chiến không cân sức khi tàu của bác giáp mặt kẻ thù. Đang say sưa kể, giọng bác bỗng chùng xuống và xúc động khi nhắc tới các đồng đội hy sinh trên biển, hòa mình vào biển cả mãi không ngày trở về…

Sinh ra và lớn lên trên quê hương đất võ Bình Định, cũng như bao người con miền Nam lúc bấy giờ, bác hăng hái lên đường tham gia nhập ngũ, năm 1954 tập kết ra Bắc.

Sau đó, bác được cấp trên cử đi học văn hóa và đào tạo lớp cơ điện tàu thủy, 8 năm sau bác được cấp trên điều về công tác tại Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân), đảm nhiệm cương vị Máy trưởng của các con tàu thuộc “Đoàn tàu không số” để vận chuyển vũ khí cho chiến trường miền Nam.

Trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ thì nhiều lần tàu bác bị địch bủa vây, nhưng bác và đồng đội vẫn mưu trí thoát khỏi vòng vây địch. Bác cùng đồng đội đã trải qua nhiều thời khắc nguy hiểm cận kề khi cái chết và sự sống chỉ trong gang tấc.

Nhấp một chén trà đặc, bác Phan Nhạn say sưa kể, trong số các chuyến vượt biển thì bác nhớ nhất là chuyến chở 25 tấn vũ khí vào Vàm Lũng, Cà Mau.

Theo kế hoạch, 23 giờ ngày 16/10/1962 tại bến K15 Đồ Sơn, con tàu gỗ Phương Đông 2 của bác do đồng chí Nguyễn Giạt làm thuyền trưởng nhổ neo xuất phát. Trước lúc lên đường, các đồng chí Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Trần Văn Trà, Ung Văn Khiêm đến chia tay đoàn.

Anh Phạm Hùng nói: “Các đồng chí chuẩn bị thực hiện một nhiệm vụ vô cùng lớn lao, vinh quang và nguy hiểm, phía trước miền Nam và Quân Giải phóng đang từng ngày, từng giờ ngóng chờ các đồng chí”.

Những cái bắt tay, ôm hôn nồng ấm của các đồng chí lãnh đạo như tiếp thêm sức mạnh và lòng vững tin cho bác và cán bộ, chiến sĩ trên tàu.

Thay cho điều muốn nói, thuyền trưởng Nguyễn Giạt nhìn các cán bộ, chiến sĩ giơ cao cánh tay rắn rỏi và đồng thanh hô: “Quyết tâm!”. Trên con tàu lịch sử ấy, những gương mặt còn rất trẻ như Huỳnh Văn Lân, Nguyễn Hấn, Tư Đạo, Nguyễn Ngọc… cùng với bác hồn nhiên ra trận với bầu máu nóng tuổi đôi mươi.

Lấy khăn lau vội mồ hôi, bác say sưa kể tiếp, do có 3 đồng chí quê Nam Bộ là Ba Trung, Năm Công và Sáu Danh sẽ làm hoa tiêu nên chuyến đi có phần thuận lợi.

Sau hơn 2 ngày, 3 đêm trên biển, luồn lách, tránh tàu địch, đến vĩ tuyến 17 thì tàu mất liên lạc với đất liền.

Chi bộ triệu tập cuộc họp, thuyền trưởng thông báo “Máy vô tuyến điện bị sự cố, tàu quay về hay tiếp tục lên đường”?

Mọi người quyết tâm cùng hô “Lên đường!”.

Thông suốt tư tưởng, tàu chuyển phương án, ban ngày ngụy trang giả làm tàu đánh cá, đêm len lỏi và tăng tốc di chuyển nhanh.

Thời tiết phương Nam vào mùa gió chướng, sóng to cấp 5 cấp 6, anh em không nấu ăn được, chỉ có lương khô và nước để cầm hơi.

Vào lúc 18 giờ ngày thứ năm của chuyến hải trình, tàu đã qua Cù Lao Thu, Phan Thiết.

Đến 22 giờ 30 phút, thủy thủ trực ca phát hiện từ xa 3 chiếc tàu tuần tra của Mỹ đang lao tới. Toàn tàu hội ý và nhận định tình hình, có thể tàu mình đã bị địch phát hiện, nghi ngờ. Thuyền trưởng lệnh sẵn sàng chiến đấu, tầm nhìn xa cự ly giữa hai bên khoảng hơn 5 hải lý.

Thuyền trưởng Giạt ra lệnh: “Phải 45 độ, tất cả vào vị trí sẵn sàng chiến đấu!”. Sau hơn 20 phút tình hình trở lại bình thường bởi tàu địch không phát hiện được, vì tàu không bật đèn, toàn tàu thở phào.

Sau 7 ngày lênh đênh trên biển, sáng ngày 22/10, tàu đến vùng biển Cà Mau. Lợi dụng cơn mưa bất chợt, tàu chuyển hướng vào bờ. Lại nỗi lo nữa. Sắp vô bến rồi mà vẫn chưa bắt được tín hiệu của đất liền.

Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.
Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.

Toàn tàu căng mắt dõi về bốn hướng cảnh giác và tìm đồng đội. 4 giờ 15 phút, anh em phát hiện có một chiếc ghe đánh cá, thấy tàu mình họ bỏ chạy. Tàu tăng tốc đuổi theo, cặp bám được ghe của họ. Biết là tàu của đằng mình, chiếc ghe đã dẫn đoàn vào được lạch Gành Hào.

Lúc đó là 5 giờ ngày 23/10.

Đồng chí Tư Đức, thủ trưởng đơn vị 962, Quân khu 9 ra đón, tâm sự: Đã mấy ngày nay tàu của chúng tôi cứ đêm ngày vào ra phía mũi dõi tìm, lòng cồn cào lo lắng, thật vui mừng khôn xiết khi tàu mình cập bến được an toàn.

Chuyến đi đầu tiên của tàu Phương Đông 2 đã đưa 25 tấn vũ khí về Vàm Lũng, Cà Mau.

60 năm đã trôi qua nhưng ký ức về những tháng ngày cùng đồng đội chống chọi với đạn bom kẻ thù và sóng gió đại dương vẫn vẹn nguyên trong tâm trí cựu chiến binh Phan Nhạn.

Sau ngày đất nước thống nhất, bác Nhạn vào định cư ở thành phố biển Nha Trang, tiếp tục tham gia công tác xã hội và kinh qua nhiều chức vụ khác nhau.

Những cống hiến không mệt mỏi của bác đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận, phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác.


*Khoa Hàng hải-Học viện Hải quân

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

“Tập trung phát triển nhanh kinh tế cửa khẩu” là 1 trong 5 trọng tâm trong Chương trình hành động của BCH Đảng bộ tỉnh ...

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Campuchia ghi nhận 9 ngày liên tục đầu tháng 10/2021 có số ca mắc Covid-19 ở mức thấp, chỉ quanh ngưỡng 200 ca/ngày. Điều này ...

(theo Kinh tế&Đô thị)

Đọc thêm

Nghỉ lễ, đi chơi ở đâu miền Bắc?

Nghỉ lễ, đi chơi ở đâu miền Bắc?

Dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 là thời điểm lý tưởng để khám phá những địa điểm du lịch yên bình, tránh xa sự đông đúc tại miền Bắc.
Căng thẳng Thổ Nhĩ Kỳ - Israel tăng nhiệt, Ankara lên tiếng cáo buộc Tel Aviv viện cớ lý do an ninh để giành thêm lãnh thổ

Căng thẳng Thổ Nhĩ Kỳ - Israel tăng nhiệt, Ankara lên tiếng cáo buộc Tel Aviv viện cớ lý do an ninh để giành thêm lãnh thổ

Ngày 18/4, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã lên tiếng cáo buộc Israel viện cớ lý do an ninh để giành thêm lãnh thổ.
Cộng đồng kiều bào tại Nhật Bản hiến kế giữ gìn tiếng Việt cho thế hệ trẻ

Cộng đồng kiều bào tại Nhật Bản hiến kế giữ gìn tiếng Việt cho thế hệ trẻ

Giữa bối cảnh cộng đồng người Việt tại Nhật Bản ngày càng phát triển, vấn đề giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ ngày càng quan trọng.
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm ở Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm ở Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) đang nổi lên như một yếu tố có thể làm thay đổi sâu rộng thị trường lao động tại Việt Nam, với khoảng ...
Việt Nam lần đầu tiên đăng cai giải cự ly IRONMAN toàn phần

Việt Nam lần đầu tiên đăng cai giải cự ly IRONMAN toàn phần

Việt Nam sẽ lần đầu tiên đăng cai giải cự ly IRONMAN toàn phần, với ngày thi đấu chính diễn ra vào ngày 10/5.
Những sai lầm mùa Hè có thể làm tăng nguy cơ đau tim

Những sai lầm mùa Hè có thể làm tăng nguy cơ đau tim

Mùa Hè mang đến nhiều thách thức cho sức khỏe tim mạch, đặc biệt khi kết hợp với những thói quen không phù hợp.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo: Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo: Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công

Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh sự cần thiết của việc thay đổi thước đo thành công trong giáo dục.
Phương thức tuyển sinh của các trường y dược năm 2026

Phương thức tuyển sinh của các trường y dược năm 2026

Năm 2026, các trường y dược áp dụng nhiều phương thức tuyển sinh, từ xét tuyển thẳng, điểm thi tốt nghiệp đến đánh giá năng lực và học bạ.
Hà Nội công bố lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 - 1/5 năm 2026 của học sinh

Hà Nội công bố lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 - 1/5 năm 2026 của học sinh

Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội vừa công bố lịch nghỉ dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, ngày 30/4 và ngày Quốc tế Lao động 1/5 năm 2026.
Lịch thi vào lớp 10 của các tỉnh thành trên cả nước

Lịch thi vào lớp 10 của các tỉnh thành trên cả nước

Trong số 34 tỉnh, thành trên cả nước, Ninh Bình và Đà Nẵng là hai địa phương tổ chức thi vào lớp 10 năm 2026 sớm nhất.
Việt Nam rút ngắn khoảng cách đào tạo, việc làm trong kỷ nguyên số

Việt Nam rút ngắn khoảng cách đào tạo, việc làm trong kỷ nguyên số

Sự kiện tuyển dụng ngày 16/4 ở Đà Nẵng đang phản ánh rõ nét cách ngành giáo dục Việt Nam tái cấu trúc hệ sinh thái đào tạo nhân lực, trong bối cảnh kinh tế ...
Cập nhật cách xếp lương giáo viên trong trường công lập

Cập nhật cách xếp lương giáo viên trong trường công lập

Bộ GD&ĐT vừa ban hành thông tư quy định mã số, bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập.
Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm ở Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể làm thay đổi hàng triệu việc làm ở Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) đang nổi lên như một yếu tố có thể làm thay đổi sâu rộng thị trường lao động tại Việt Nam, với khoảng 11,5 triệu việc làm.
Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật

Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật

Ngày người khuyết tật Việt Nam năm 2026 có chủ đề 'Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật-Kiến tạo đột phá phát triển'.
Nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 mấy ngày?

Nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 mấy ngày?

Bộ Nội vụ vừa phát hành công văn thông tin về lịch nghỉ dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, dịp lễ 30/4 - 1/5 năm 2026.
Người Pháp dần thay đổi thói quen tiêu thụ rượu

Người Pháp dần thay đổi thói quen tiêu thụ rượu

Một khảo sát do Odoxa phối hợp với Hiệp hội Phòng ngừa và Uống có chừng mực thực hiện cho thấy xu hướng giảm tiêu thụ rượu tại Pháp đang tiếp diễn.
Mở rộng cơ hội việc làm bền vững trong và ngoài nước cho lao động Việt Nam

Mở rộng cơ hội việc làm bền vững trong và ngoài nước cho lao động Việt Nam

Tổ chức Di cư quốc tế tại Việt Nam phối hợp với Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, tổ chức Hội thảo quốc tế theo hình thức trực tiếp và trực tuyến
Số người tham gia bảo hiểm xã hội trong Quý I/2026 tăng so với cùng kỳ

Số người tham gia bảo hiểm xã hội trong Quý I/2026 tăng so với cùng kỳ

Tính đến hết tháng 3/2026, số người tham gia bảo hiểm xã hội trên cả nước đạt khoảng 21,66 triệu người, tăng 15,04% so với cùng kỳ năm 2025.
Những sai lầm mùa Hè có thể làm tăng nguy cơ đau tim

Những sai lầm mùa Hè có thể làm tăng nguy cơ đau tim

Mùa Hè mang đến nhiều thách thức cho sức khỏe tim mạch, đặc biệt khi kết hợp với những thói quen không phù hợp.
Giảm mỡ quá mức, rủi ro không kém béo phì

Giảm mỡ quá mức, rủi ro không kém béo phì

Nghiên cứu mới cho thấy giảm mỡ quá mức không hề an toàn. Khi mô mỡ suy yếu, nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tiểu đường và gan nhiễm mỡ có thể gia tăng.
Tiêm chủng giúp ngăn chặn bệnh sởi tại châu Phi trong hơn hai thập kỷ

Tiêm chủng giúp ngăn chặn bệnh sởi tại châu Phi trong hơn hai thập kỷ

WHO và Gavi công bố số liệu cho thấy, tiêm chủng giúp ngăn chặn khoảng 20 triệu ca tử vong do bệnh sởi tại châu Phi trong giai đoạn 2000-2024.
Tại sao người lớn tuổi nên ăn một quả trứng vào bữa sáng?

Tại sao người lớn tuổi nên ăn một quả trứng vào bữa sáng?

Trong bữa sáng của nhiều người lớn tuổi, trứng ngày càng trở thành lựa chọn quen thuộc, mang lại nhiều lợi ích nếu được sử dụng hợp lý.
Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Nỗ lực xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Báo Giáo dục và Thời đại cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phát động Cuộc thi thiết kế bài giảng về môi trường không khói thuốc 2026.
Trà xanh - đồ uống bổ dưỡng nhưng cần dùng đúng liều lượng

Trà xanh - đồ uống bổ dưỡng nhưng cần dùng đúng liều lượng

Trà xanh được xem là những thức uống lành mạnh nhất nhưng không phải ai cũng phù hợp, một số người có thể gặp tác dụng phụ không mong muốn.
Phiên bản di động