Kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển:

Gặp người Anh hùng của Đoàn tàu không số

Nguyễn Thanh Điệp*
Trong những ngày tháng 10 lịch sử, cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2021), chúng tôi tìm về nhà bác Phan Nhạn, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, nguyên là Máy trưởng của Đoàn tàu không số năm xưa.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Cựu chiến binh,Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.
Cựu chiến binh, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.

Bác cùng với các đồng đội đã đưa 15 chuyến tàu không số vượt biển khơi vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần làm nên huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển.

Trong căn nhà đầy ắp những kỷ niệm tại số 3A ngõ 117, đường Lý Nam Đế, phường Phước Long, Nha Trang, bác Phan Nhạn say sưa kể về quãng đời oanh liệt mà hào hùng của mình, trong đó có nhiều trận chiến không cân sức khi tàu của bác giáp mặt kẻ thù. Đang say sưa kể, giọng bác bỗng chùng xuống và xúc động khi nhắc tới các đồng đội hy sinh trên biển, hòa mình vào biển cả mãi không ngày trở về…

Sinh ra và lớn lên trên quê hương đất võ Bình Định, cũng như bao người con miền Nam lúc bấy giờ, bác hăng hái lên đường tham gia nhập ngũ, năm 1954 tập kết ra Bắc.

Sau đó, bác được cấp trên cử đi học văn hóa và đào tạo lớp cơ điện tàu thủy, 8 năm sau bác được cấp trên điều về công tác tại Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân), đảm nhiệm cương vị Máy trưởng của các con tàu thuộc “Đoàn tàu không số” để vận chuyển vũ khí cho chiến trường miền Nam.

Trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ thì nhiều lần tàu bác bị địch bủa vây, nhưng bác và đồng đội vẫn mưu trí thoát khỏi vòng vây địch. Bác cùng đồng đội đã trải qua nhiều thời khắc nguy hiểm cận kề khi cái chết và sự sống chỉ trong gang tấc.

Nhấp một chén trà đặc, bác Phan Nhạn say sưa kể, trong số các chuyến vượt biển thì bác nhớ nhất là chuyến chở 25 tấn vũ khí vào Vàm Lũng, Cà Mau.

Theo kế hoạch, 23 giờ ngày 16/10/1962 tại bến K15 Đồ Sơn, con tàu gỗ Phương Đông 2 của bác do đồng chí Nguyễn Giạt làm thuyền trưởng nhổ neo xuất phát. Trước lúc lên đường, các đồng chí Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Trần Văn Trà, Ung Văn Khiêm đến chia tay đoàn.

Anh Phạm Hùng nói: “Các đồng chí chuẩn bị thực hiện một nhiệm vụ vô cùng lớn lao, vinh quang và nguy hiểm, phía trước miền Nam và Quân Giải phóng đang từng ngày, từng giờ ngóng chờ các đồng chí”.

Những cái bắt tay, ôm hôn nồng ấm của các đồng chí lãnh đạo như tiếp thêm sức mạnh và lòng vững tin cho bác và cán bộ, chiến sĩ trên tàu.

Thay cho điều muốn nói, thuyền trưởng Nguyễn Giạt nhìn các cán bộ, chiến sĩ giơ cao cánh tay rắn rỏi và đồng thanh hô: “Quyết tâm!”. Trên con tàu lịch sử ấy, những gương mặt còn rất trẻ như Huỳnh Văn Lân, Nguyễn Hấn, Tư Đạo, Nguyễn Ngọc… cùng với bác hồn nhiên ra trận với bầu máu nóng tuổi đôi mươi.

Lấy khăn lau vội mồ hôi, bác say sưa kể tiếp, do có 3 đồng chí quê Nam Bộ là Ba Trung, Năm Công và Sáu Danh sẽ làm hoa tiêu nên chuyến đi có phần thuận lợi.

Sau hơn 2 ngày, 3 đêm trên biển, luồn lách, tránh tàu địch, đến vĩ tuyến 17 thì tàu mất liên lạc với đất liền.

Chi bộ triệu tập cuộc họp, thuyền trưởng thông báo “Máy vô tuyến điện bị sự cố, tàu quay về hay tiếp tục lên đường”?

Mọi người quyết tâm cùng hô “Lên đường!”.

Thông suốt tư tưởng, tàu chuyển phương án, ban ngày ngụy trang giả làm tàu đánh cá, đêm len lỏi và tăng tốc di chuyển nhanh.

Thời tiết phương Nam vào mùa gió chướng, sóng to cấp 5 cấp 6, anh em không nấu ăn được, chỉ có lương khô và nước để cầm hơi.

Vào lúc 18 giờ ngày thứ năm của chuyến hải trình, tàu đã qua Cù Lao Thu, Phan Thiết.

Đến 22 giờ 30 phút, thủy thủ trực ca phát hiện từ xa 3 chiếc tàu tuần tra của Mỹ đang lao tới. Toàn tàu hội ý và nhận định tình hình, có thể tàu mình đã bị địch phát hiện, nghi ngờ. Thuyền trưởng lệnh sẵn sàng chiến đấu, tầm nhìn xa cự ly giữa hai bên khoảng hơn 5 hải lý.

Thuyền trưởng Giạt ra lệnh: “Phải 45 độ, tất cả vào vị trí sẵn sàng chiến đấu!”. Sau hơn 20 phút tình hình trở lại bình thường bởi tàu địch không phát hiện được, vì tàu không bật đèn, toàn tàu thở phào.

Sau 7 ngày lênh đênh trên biển, sáng ngày 22/10, tàu đến vùng biển Cà Mau. Lợi dụng cơn mưa bất chợt, tàu chuyển hướng vào bờ. Lại nỗi lo nữa. Sắp vô bến rồi mà vẫn chưa bắt được tín hiệu của đất liền.

Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.
Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.

Toàn tàu căng mắt dõi về bốn hướng cảnh giác và tìm đồng đội. 4 giờ 15 phút, anh em phát hiện có một chiếc ghe đánh cá, thấy tàu mình họ bỏ chạy. Tàu tăng tốc đuổi theo, cặp bám được ghe của họ. Biết là tàu của đằng mình, chiếc ghe đã dẫn đoàn vào được lạch Gành Hào.

Lúc đó là 5 giờ ngày 23/10.

Đồng chí Tư Đức, thủ trưởng đơn vị 962, Quân khu 9 ra đón, tâm sự: Đã mấy ngày nay tàu của chúng tôi cứ đêm ngày vào ra phía mũi dõi tìm, lòng cồn cào lo lắng, thật vui mừng khôn xiết khi tàu mình cập bến được an toàn.

Chuyến đi đầu tiên của tàu Phương Đông 2 đã đưa 25 tấn vũ khí về Vàm Lũng, Cà Mau.

60 năm đã trôi qua nhưng ký ức về những tháng ngày cùng đồng đội chống chọi với đạn bom kẻ thù và sóng gió đại dương vẫn vẹn nguyên trong tâm trí cựu chiến binh Phan Nhạn.

Sau ngày đất nước thống nhất, bác Nhạn vào định cư ở thành phố biển Nha Trang, tiếp tục tham gia công tác xã hội và kinh qua nhiều chức vụ khác nhau.

Những cống hiến không mệt mỏi của bác đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận, phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác.


*Khoa Hàng hải-Học viện Hải quân

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

“Tập trung phát triển nhanh kinh tế cửa khẩu” là 1 trong 5 trọng tâm trong Chương trình hành động của BCH Đảng bộ tỉnh ...

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Campuchia ghi nhận 9 ngày liên tục đầu tháng 10/2021 có số ca mắc Covid-19 ở mức thấp, chỉ quanh ngưỡng 200 ca/ngày. Điều này ...

(theo Kinh tế&Đô thị)

Đọc thêm

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 30/3/2026, Lịch vạn niên ngày 30 tháng 3 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 30/3/2026, Lịch vạn niên ngày 30 tháng 3 năm 2026

Lịch âm 30/3. Lịch âm hôm nay 30/3/2026? Âm lịch hôm nay 30/3. Lịch vạn niên 30/3/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 30/3/2026: Tuổi Thân tài chính dồi dào

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 30/3/2026: Tuổi Thân tài chính dồi dào

Xem tử vi 30/3 - tử vi 12 con giáp hôm nay 30/3/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Geely EX5-EM-I trình làng tại Việt Nam, giá từ 789 triệu đồng

Geely EX5-EM-I trình làng tại Việt Nam, giá từ 789 triệu đồng

Geely giới thiệu mẫu SUV cỡ C hybrid cắm sạc Geely EX5 EM i, hứa hẹn tạo sức hút và cạnh tranh trong phân khúc.
Kinh tế Mỹ trước 'phép thử' ở Trung Đông

Kinh tế Mỹ trước 'phép thử' ở Trung Đông

Căng thẳng ở Trung Đông là 'phép thử khắc nghiệt nhất' đối với sức chịu đựng và khả năng điều hành của kinh tế Mỹ.
Xây dựng nhịp cầu văn học Việt Nam-Áo

Xây dựng nhịp cầu văn học Việt Nam-Áo

Tác phẩm Bà ngoại trên cây táo do dịch giả Chu Thu Phương chuyển ngữ được trao giải C, Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII.
Điểm danh dàn mỹ nhân Việt đông con

Điểm danh dàn mỹ nhân Việt đông con

Showbiz Việt không thiếu những nữ nghệ sĩ có gia đình đông con, mỗi người một hoàn cảnh nhưng đều chung điểm là đặt gia đình làm trung tâm.
Trung Quốc siết chặt các quy định đối với hoạt động giáo dục

Trung Quốc siết chặt các quy định đối với hoạt động giáo dục

Ngày 27/3, Trung Quốc ban hành một bộ quy định toàn diện gồm 20 điều cấm chi tiết nhằm chấn chỉnh hoạt động giảng dạy tại trường học.
Cảnh báo về chất lượng các bài báo khoa học khi có sự 'tham gia' của AI

Cảnh báo về chất lượng các bài báo khoa học khi có sự 'tham gia' của AI

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh có tiềm năng giúp nghiên cứu khoa học hiệu quả hơn, nhưng chính AI cũng có thể cản trở sự tiến bộ bằng cách góp phần làm gia tăng ...
13 cơ sở giáo dục của Việt Nam có ngành lọt vào top thế giới

13 cơ sở giáo dục của Việt Nam có ngành lọt vào top thế giới

13 đại học của Việt Nam có ngành lọt vào top thế giới, đông nhất từ trước đến nay. Trong số đó, có những cái tên lần đầu góp mặt.
Lưu học sinh Việt Nam mang hành trang tri thức và khát vọng sang Nhật Bản

Lưu học sinh Việt Nam mang hành trang tri thức và khát vọng sang Nhật Bản

Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức lễ tiễn nghiên cứu sinh chuẩn bị lên đường sang Nhật Bản theo chương trình Học bổng chính phủ Nhật Bản.
Quy định tuyển thẳng vào lớp 10 công lập tại Hà Nội năm học 2026-2027

Quy định tuyển thẳng vào lớp 10 công lập tại Hà Nội năm học 2026-2027

Có sáu trường hợp được tuyển thẳng vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027 tại Hà Nội.
Bản lĩnh số của thế hệ 'sinh ra cùng internet'

Bản lĩnh số của thế hệ 'sinh ra cùng internet'

Người trẻ thời nay không chỉ học cách tiếp nhận thông tin mà còn phải biết sàng lọc, phản biện và tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Làng cốm Mễ Trì - Giữ gìn hương nếp trăm năm

Làng cốm Mễ Trì - Giữ gìn hương nếp trăm năm

Hơn một thế kỷ qua, làng Mễ Trì (phường Từ Liêm, Hà Nội) vẫn bền bỉ giữ nghề làm cốm truyền thống như một phần ký ức và là một nét bản sắc văn hóa ...
Thị trường thú cưng Anh dần lao dốc sau 'thập kỷ vàng' tăng trưởng

Thị trường thú cưng Anh dần lao dốc sau 'thập kỷ vàng' tăng trưởng

Ở Anh, thú cưng là bạn đồng hành, là một phần của gia đình, là nơi con người gửi gắm những tình cảm kín đáo mà họ không dễ trao đi với thế giới bên ...
Chuyện về những người phụ nữ 'Gieo xanh nơi đỉnh mây'

Chuyện về những người phụ nữ 'Gieo xanh nơi đỉnh mây'

Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Đại học Hull, Đại học Loughborough và Viện Tài nguyên và Môi trường (ĐHQGHN) tổ chức triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây”.
Diện tích băng Bắc Cực năm 2026 xuống mức thấp lịch sử

Diện tích băng Bắc Cực năm 2026 xuống mức thấp lịch sử

Trong mùa Đông năm nay, băng biển tại Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp nhất từ trước đến nay, ngang bằng với kỷ lục của năm 2025.
Hà Nội: Tạm dừng toàn bộ phương tiện qua cầu Long Biên sửa chữa đột xuất

Hà Nội: Tạm dừng toàn bộ phương tiện qua cầu Long Biên sửa chữa đột xuất

Cấm hoàn toàn các phương tiện lưu thông qua cầu Long Biên nhằm phục vụ thi công Dự án sửa chữa đột xuất đường bộ hành, đường xe máy, xe thô sơ.
Người trẻ trước áp lực phải tỏa sáng và quyền được bình thường

Người trẻ trước áp lực phải tỏa sáng và quyền được bình thường

Câu hỏi “Nếu cả đời không rực rỡ thì sao?” bất ngờ “viral” trở lại. Ngỡ là câu hỏi vu vơ, nhưng chứa đựng nỗi lo rất thật của người trẻ hôm nay.
Bác sĩ có thể bị AI đánh lừa

Bác sĩ có thể bị AI đánh lừa

Nghiên cứu mới cho thấy ảnh X-quang do AI tạo ra ngày càng giống thật, khiến rất khó phân biệt, đặt ra rủi ro lớn cho y tế số.
Bộ Y tế công nhận E-CPR: Bước tiến mới trong cứu sống người ngừng tim

Bộ Y tế công nhận E-CPR: Bước tiến mới trong cứu sống người ngừng tim

Bộ Y tế chính thức công nhận kỹ thuật E-CPR tại Việt Nam, mở ra cơ hội sống cho bệnh nhân ngừng tim.
Năm thực phẩm giúp no lâu, giảm thèm ăn hiệu quả

Năm thực phẩm giúp no lâu, giảm thèm ăn hiệu quả

Chuyên gia dinh dưỡng gợi ý cho khoai lang chín vào ngăn mát tủ lạnh nhằm chuyển hóa thành tinh bột kháng, lý tưởng cho mục tiêu giảm cân.
Ngày thế giới phòng chống lao (24/3): Việt Nam phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân

Ngày thế giới phòng chống lao (24/3): Việt Nam phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân

Việt Nam đẩy mạnh phòng chống lao với khám sức khỏe định kỳ miễn phí hàng năm, nâng cao phát hiện sớm và chăm sóc bệnh nhân hiệu quả.
Vinmec Ocean Park 2 - Bệnh viện được đầu tư 'khủng' với máy móc hiện đại top đầu thế giới

Vinmec Ocean Park 2 - Bệnh viện được đầu tư 'khủng' với máy móc hiện đại top đầu thế giới

Nhờ sự đầu tư bài bản và chú trọng chất lượng, Vinmec Ocean Park 2 được xây dựng như một không gian y tế tinh tế, sở hữu hệ thống trang thiết bị chẩn đoán ...
Bí quyết ăn sáng giúp ổn định đường huyết và giảm căng thẳng

Bí quyết ăn sáng giúp ổn định đường huyết và giảm căng thẳng

Nhịn ăn sáng hoặc bữa ăn đầu tiên trong ngày chỉ toàn tinh bột làm dao động đường huyết, khiến cơ thể tiết nhiều hormone cortisol.
Phiên bản di động