Kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển:

Gặp người Anh hùng của Đoàn tàu không số

Nguyễn Thanh Điệp*
Trong những ngày tháng 10 lịch sử, cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2021), chúng tôi tìm về nhà bác Phan Nhạn, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, nguyên là Máy trưởng của Đoàn tàu không số năm xưa.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Cựu chiến binh,Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.
Cựu chiến binh, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Phan Nhạn thăm lại bến K15 Đồ Sơn, Hải Phòng.

Bác cùng với các đồng đội đã đưa 15 chuyến tàu không số vượt biển khơi vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần làm nên huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển.

Trong căn nhà đầy ắp những kỷ niệm tại số 3A ngõ 117, đường Lý Nam Đế, phường Phước Long, Nha Trang, bác Phan Nhạn say sưa kể về quãng đời oanh liệt mà hào hùng của mình, trong đó có nhiều trận chiến không cân sức khi tàu của bác giáp mặt kẻ thù. Đang say sưa kể, giọng bác bỗng chùng xuống và xúc động khi nhắc tới các đồng đội hy sinh trên biển, hòa mình vào biển cả mãi không ngày trở về…

Sinh ra và lớn lên trên quê hương đất võ Bình Định, cũng như bao người con miền Nam lúc bấy giờ, bác hăng hái lên đường tham gia nhập ngũ, năm 1954 tập kết ra Bắc.

Sau đó, bác được cấp trên cử đi học văn hóa và đào tạo lớp cơ điện tàu thủy, 8 năm sau bác được cấp trên điều về công tác tại Đoàn 759 (tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân), đảm nhiệm cương vị Máy trưởng của các con tàu thuộc “Đoàn tàu không số” để vận chuyển vũ khí cho chiến trường miền Nam.

Trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ thì nhiều lần tàu bác bị địch bủa vây, nhưng bác và đồng đội vẫn mưu trí thoát khỏi vòng vây địch. Bác cùng đồng đội đã trải qua nhiều thời khắc nguy hiểm cận kề khi cái chết và sự sống chỉ trong gang tấc.

Nhấp một chén trà đặc, bác Phan Nhạn say sưa kể, trong số các chuyến vượt biển thì bác nhớ nhất là chuyến chở 25 tấn vũ khí vào Vàm Lũng, Cà Mau.

Theo kế hoạch, 23 giờ ngày 16/10/1962 tại bến K15 Đồ Sơn, con tàu gỗ Phương Đông 2 của bác do đồng chí Nguyễn Giạt làm thuyền trưởng nhổ neo xuất phát. Trước lúc lên đường, các đồng chí Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Trần Văn Trà, Ung Văn Khiêm đến chia tay đoàn.

Anh Phạm Hùng nói: “Các đồng chí chuẩn bị thực hiện một nhiệm vụ vô cùng lớn lao, vinh quang và nguy hiểm, phía trước miền Nam và Quân Giải phóng đang từng ngày, từng giờ ngóng chờ các đồng chí”.

Những cái bắt tay, ôm hôn nồng ấm của các đồng chí lãnh đạo như tiếp thêm sức mạnh và lòng vững tin cho bác và cán bộ, chiến sĩ trên tàu.

Thay cho điều muốn nói, thuyền trưởng Nguyễn Giạt nhìn các cán bộ, chiến sĩ giơ cao cánh tay rắn rỏi và đồng thanh hô: “Quyết tâm!”. Trên con tàu lịch sử ấy, những gương mặt còn rất trẻ như Huỳnh Văn Lân, Nguyễn Hấn, Tư Đạo, Nguyễn Ngọc… cùng với bác hồn nhiên ra trận với bầu máu nóng tuổi đôi mươi.

Lấy khăn lau vội mồ hôi, bác say sưa kể tiếp, do có 3 đồng chí quê Nam Bộ là Ba Trung, Năm Công và Sáu Danh sẽ làm hoa tiêu nên chuyến đi có phần thuận lợi.

Sau hơn 2 ngày, 3 đêm trên biển, luồn lách, tránh tàu địch, đến vĩ tuyến 17 thì tàu mất liên lạc với đất liền.

Chi bộ triệu tập cuộc họp, thuyền trưởng thông báo “Máy vô tuyến điện bị sự cố, tàu quay về hay tiếp tục lên đường”?

Mọi người quyết tâm cùng hô “Lên đường!”.

Thông suốt tư tưởng, tàu chuyển phương án, ban ngày ngụy trang giả làm tàu đánh cá, đêm len lỏi và tăng tốc di chuyển nhanh.

Thời tiết phương Nam vào mùa gió chướng, sóng to cấp 5 cấp 6, anh em không nấu ăn được, chỉ có lương khô và nước để cầm hơi.

Vào lúc 18 giờ ngày thứ năm của chuyến hải trình, tàu đã qua Cù Lao Thu, Phan Thiết.

Đến 22 giờ 30 phút, thủy thủ trực ca phát hiện từ xa 3 chiếc tàu tuần tra của Mỹ đang lao tới. Toàn tàu hội ý và nhận định tình hình, có thể tàu mình đã bị địch phát hiện, nghi ngờ. Thuyền trưởng lệnh sẵn sàng chiến đấu, tầm nhìn xa cự ly giữa hai bên khoảng hơn 5 hải lý.

Thuyền trưởng Giạt ra lệnh: “Phải 45 độ, tất cả vào vị trí sẵn sàng chiến đấu!”. Sau hơn 20 phút tình hình trở lại bình thường bởi tàu địch không phát hiện được, vì tàu không bật đèn, toàn tàu thở phào.

Sau 7 ngày lênh đênh trên biển, sáng ngày 22/10, tàu đến vùng biển Cà Mau. Lợi dụng cơn mưa bất chợt, tàu chuyển hướng vào bờ. Lại nỗi lo nữa. Sắp vô bến rồi mà vẫn chưa bắt được tín hiệu của đất liền.

Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.
Bác Phan Nhạn (người đứng giữa) cùng đồng đội năm 1965.

Toàn tàu căng mắt dõi về bốn hướng cảnh giác và tìm đồng đội. 4 giờ 15 phút, anh em phát hiện có một chiếc ghe đánh cá, thấy tàu mình họ bỏ chạy. Tàu tăng tốc đuổi theo, cặp bám được ghe của họ. Biết là tàu của đằng mình, chiếc ghe đã dẫn đoàn vào được lạch Gành Hào.

Lúc đó là 5 giờ ngày 23/10.

Đồng chí Tư Đức, thủ trưởng đơn vị 962, Quân khu 9 ra đón, tâm sự: Đã mấy ngày nay tàu của chúng tôi cứ đêm ngày vào ra phía mũi dõi tìm, lòng cồn cào lo lắng, thật vui mừng khôn xiết khi tàu mình cập bến được an toàn.

Chuyến đi đầu tiên của tàu Phương Đông 2 đã đưa 25 tấn vũ khí về Vàm Lũng, Cà Mau.

60 năm đã trôi qua nhưng ký ức về những tháng ngày cùng đồng đội chống chọi với đạn bom kẻ thù và sóng gió đại dương vẫn vẹn nguyên trong tâm trí cựu chiến binh Phan Nhạn.

Sau ngày đất nước thống nhất, bác Nhạn vào định cư ở thành phố biển Nha Trang, tiếp tục tham gia công tác xã hội và kinh qua nhiều chức vụ khác nhau.

Những cống hiến không mệt mỏi của bác đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận, phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác.


*Khoa Hàng hải-Học viện Hải quân

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn - điểm sáng phát triển kinh tế tỉnh Lạng Sơn

“Tập trung phát triển nhanh kinh tế cửa khẩu” là 1 trong 5 trọng tâm trong Chương trình hành động của BCH Đảng bộ tỉnh ...

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Số ca mắc Covid-19 liên tục thấp, Campuchia hy vọng mở cửa trở lại hoàn toàn nền kinh tế

Campuchia ghi nhận 9 ngày liên tục đầu tháng 10/2021 có số ca mắc Covid-19 ở mức thấp, chỉ quanh ngưỡng 200 ca/ngày. Điều này ...

(theo Kinh tế&Đô thị)

Đọc thêm

Nhiều cơ hội cho 'ngành công nghiệp Halal chuyên nghiệp' xuất hiện tại Diễn đàn Halal Makkah 2026

Nhiều cơ hội cho 'ngành công nghiệp Halal chuyên nghiệp' xuất hiện tại Diễn đàn Halal Makkah 2026

Diễn đàn Halal Makkah lần thứ ba 2026 đã chính thức khai mạc với chủ đề “Halal: Một ngành công nghiệp chuyên nghiệp”.
Du lịch Trung Quốc gấp rút chuẩn bị đón lượng khách kỷ lục dịp Tết Nguyên đán

Du lịch Trung Quốc gấp rút chuẩn bị đón lượng khách kỷ lục dịp Tết Nguyên đán

Trung Quốc dự báo 9,5 tỷ lượt di chuyển dịp Tết Nguyên đán, tạo ‘cú hích’ cho du lịch và dịch vụ dù tâm lý tiêu dùng vẫn dè dặt.
Giá vàng hôm nay 16/2/2026 duy trì đà tăng, Phố Wall thận trọng, lý do Quỹ vàng số 1 thế giới đột ngột 'xả hàng'?

Giá vàng hôm nay 16/2/2026 duy trì đà tăng, Phố Wall thận trọng, lý do Quỹ vàng số 1 thế giới đột ngột 'xả hàng'?

Giá vàng hôm nay 16/2/2026 'ổn định' trên ngưỡng 5.000 USD, Phố Wall thận trọng, lý do Quỹ vàng số 1 thế giới đột ngột 'xả hàng'?
Công bố Quy chế tuyển sinh đại học 2026: Giảm điểm sàn, tăng số nguyện vọng

Công bố Quy chế tuyển sinh đại học 2026: Giảm điểm sàn, tăng số nguyện vọng

Quy chế tuyển sinh đại học 2026 với nhiều điều chỉnh: giảm điểm sàn xuống 15, tăng tối đa 15 nguyện vọng và siết quy định phương thức xét tuyển.
VTV tung ‘đại tiệc Tết’ rực rỡ dịp Xuân Bính Ngọ 2026

VTV tung ‘đại tiệc Tết’ rực rỡ dịp Xuân Bính Ngọ 2026

Dịp Tết Bính Ngọ 2026, VTV mang đến chuỗi chương trình đặc sắc và những câu chuyện về người Việt xa quê, lan tỏa không khí Xuân sum vầy khắp ...
G7 nhất trí phối hợp hành động nhằm mang lại hòa bình cho Ukraine, Nga nói thế nào về vai trò của EU?

G7 nhất trí phối hợp hành động nhằm mang lại hòa bình cho Ukraine, Nga nói thế nào về vai trò của EU?

G7 nhất trí phối hợp hành động nhằm mang lại hòa bình cho Ukraine, Nga nói thế nào về vai trò của EU?
Công bố Quy chế tuyển sinh đại học 2026: Giảm điểm sàn, tăng số nguyện vọng

Công bố Quy chế tuyển sinh đại học 2026: Giảm điểm sàn, tăng số nguyện vọng

Quy chế tuyển sinh đại học 2026 với nhiều điều chỉnh: giảm điểm sàn xuống 15, tăng tối đa 15 nguyện vọng và siết quy định phương thức xét tuyển.
Lần đầu có quy định riêng về chế độ làm việc cho giáo viên giáo dục thường xuyên

Lần đầu có quy định riêng về chế độ làm việc cho giáo viên giáo dục thường xuyên

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 04/2026/TT-BGDĐT quy định chế độ làm việc đối với giáo viên tại các cơ sở giáo dục thường xuyên.
TS. Phạm Hoàng Mạnh Hà: Ăn Tết như thói quen hay tái tạo Tết như không gian kết nối?

TS. Phạm Hoàng Mạnh Hà: Ăn Tết như thói quen hay tái tạo Tết như không gian kết nối?

Tết Nguyên đán vẫn là dấu mốc thiêng liêng trong văn hóa Việt Nam, nhưng cách đón Tết đang thay đổi trong bối cảnh hiện đại.
Trường Đại học Y Hà Nội điều chỉnh tổ hợp xét tuyển năm 2026

Trường Đại học Y Hà Nội điều chỉnh tổ hợp xét tuyển năm 2026

Trường Đại học Y Hà Nội quyết định loại bỏ tổ hợp C00 và bổ sung nhiều tổ hợp mới trong kỳ tuyển sinh năm 2026.
Dạy con đón Tết, gìn giữ nếp nhà từ những điều nhỏ bé

Dạy con đón Tết, gìn giữ nếp nhà từ những điều nhỏ bé

Tết Việt không chỉ là thời khắc chuyển giao của đất trời, mà còn là dịp để mỗi gia đình nối lại những sợi dây thân tình qua lời chào, câu chúc, cái bắt tay.
Tết và giá trị truyền thống trong thời đại công nghệ

Tết và giá trị truyền thống trong thời đại công nghệ

Giữa sự thay đổi không ngừng, Tết vẫn giữ nguyên giá trị của sự đoàn tụ và sẻ chia, là dịp để mỗi người điều chỉnh chính mình.
Đảm bảo trật tự, an toàn giao thông trên đường cao tốc

Đảm bảo trật tự, an toàn giao thông trên đường cao tốc

Khi lái xe trên cao tốc, tài xế cần lưu ý một số quy tắc an toàn để đảm bảo an toàn cho chính bản thân cũng như cho những xe khác.
Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Viên chức

Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Viên chức

Chính phủ triển khai thi hành Luật Viên chức với mục tiêu bố trí, xếp lương và nâng cao hiệu quả quản lý viên chức đến năm 2026.
Nhật Bản tìm cách gắn kết lao động nước ngoài với cộng đồng

Nhật Bản tìm cách gắn kết lao động nước ngoài với cộng đồng

Một số địa phương Nhật Bản khuyến khích lao động người nước ngoài tham gia sinh hoạt cộng đồng, xây dựng quan hệ gần gũi với cư dân bản địa.
Mâm cúng tất niên gồm những gì? Ý nghĩa và ngày tốt cúng tất niên mới nhất 2026

Mâm cúng tất niên gồm những gì? Ý nghĩa và ngày tốt cúng tất niên mới nhất 2026

Lễ cúng tất niên là lễ cúng quan trọng vào dịp cuối năm tại các gia đình, cơ quan, công ty… Mâm cúng tất niên thể hiện tấm lòng thành kính.
Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Hà Nội miễn vé xe buýt và đường sắt đô thị

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Hà Nội miễn vé xe buýt và đường sắt đô thị

Từ ngày 14 đến hết 22/2, Hà Nội miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Bí quyết ăn uống lành mạnh trong dịp Tết Nguyên đán

Bí quyết ăn uống lành mạnh trong dịp Tết Nguyên đán

Tết Nguyên đán là dịp đoàn tụ gia đình, nhưng cũng dễ dẫn đến tình trạng ăn uống quá tải. Chuyên gia khuyên ăn uống thế nào?
Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm dịp Tết Nguyên đán 2026

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm dịp Tết Nguyên đán 2026

Trong những ngày Tết Nguyên đán, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng do thói quen chế biến nhiều, bảo quản kéo dài và sử dụng rượu bia.
Những lưu ý khi ăn bánh chưng ngày Tết

Những lưu ý khi ăn bánh chưng ngày Tết

Nếu ăn không đúng cách, bánh chưng có thể trở thành “thủ phạm” gây tăng cân, đầy bụng và làm trầm trọng các bệnh mạn tính.
Loại rau gia vị quen thuộc và lợi ích tiêu hóa đáng chú ý

Loại rau gia vị quen thuộc và lợi ích tiêu hóa đáng chú ý

Không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn Việt, rau răm còn được giới chuyên môn đánh giá cao nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa.
Bộ Y tế hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah

Bộ Y tế hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah

Ngày 13/2/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định về việc ban hành tài liệu chuyên môn Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Nipah (NiV).
Không khí lạnh yếu hơn trong tháng 2 nhưng vẫn gây các đợt rét đậm, rét hại

Không khí lạnh yếu hơn trong tháng 2 nhưng vẫn gây các đợt rét đậm, rét hại

Từ ngày 10/2, khối không khí lạnh suy yếu, miền Bắc trời sẽ ấm dần lên và rét đậm, rét hại diện rộng chấm dứt.
Takeda nỗ lực thúc đẩy bình đẳng y tế tại châu Á - Thái Bình Dương và Việt Nam

Takeda nỗ lực thúc đẩy bình đẳng y tế tại châu Á - Thái Bình Dương và Việt Nam

Với sứ mệnh vì “Sức khỏe tốt hơn, Tương lai tươi sáng hơn”, Takeda đang đẩy mạnh nhiều sáng kiến nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận y tế bình đẳng, hướng đến phục vụ ...
Phiên bản di động