Cả năm 2007, lượng ôtô nguyên chiếc nhập về thị trường trong nước là hơn 30 ngàn xe, tăng gấp 1,7 lần so với năm 2006. Trong đó, riêng dòng xe dưới 12 chỗ ngồi đã chiếm gần một nửa, tăng gấp 6 lần so với năm 2006. Trong năm 2007 này, ôtô nguyên chiếc nhập khẩu là mặt hàng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng nhập khẩu, cao gấp 2 lần so với kế hoạch năm.
Bước sang năm 2008, thị trường ôtô cả sản xuất trong nước và xe nhập khẩu nóng lên ngay từ những ngày đầu năm. Chỉ trong vòng quý I/2008, lượng ôtô bán ra trên cả nước đã đạt 34 ngàn xe.
Tháng 3 vừa qua, thị trường ôtô đạt doanh số bán ra cao nhất, với 13.091 xe, nâng số lượng xe bình quân cả nước đạt 8 đầu xe/1.000 người dân. Giá ôtô nhập nguyên chiếc với mức thuế nhập khẩu áp dụng những tháng gần đây là 70% cộng với các loại thuế tiêu thụ đặc biệt; thuế giá trị gia tăng; chi phí vận chuyển, lưu kho bãi… một chiếc xe khi bán ra thị trường trong nước đã có giá cao gấp 3 lần giá xuất xứ.
Ăn theo xe nhập khẩu, xe sản xuất, lắp ráp trong nước cũng có giá "xêm xêm" bởi khi mức thuế tăng giảm, giá xe nhập điều chỉnh là xe sản xuất trong nước bám theo. Giá xe cao, nhưng nhu cầu mua xe trong nước không hề giảm.
Trong khi nguồn cung từ sản xuất, lắp ráp trong nước có hạn, ôtô nhập khẩu nguyên chiếc cả cũ lẫn mới vẫn ồ ạt đổ về không những góp phần làm tăng tỷ lệ nhập siêu mà thị trường ôtô với mức độ tăng trưởng nhanh như vậy, việc áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu cao để hạn chế phát triển ôtô cá nhân khi hạ tầng giao thông chưa đáp ứng kịp đã không đạt được.
Tại TP.Hồ Chí Minh, thị trường có lượng tiêu thụ xe lớn nhất cả nước, quý I-2008, lượng xe nhập về đã lên tới gần 2.600 xe, tăng hơn 2.100 xe so với cùng kỳ năm trước. Trung bình mỗi ngày, thành phố có từ 100 - 150 xe ôtô các loại đăng ký mới.
Cao điểm, có những ngày lượng xe đăng ký mới lên tới gần 300 chiếc. Nhu cầu về ôtô tại TP.Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh, thành khác, nóng đến mức, xe nhập khẩu cả cũ lẫn mới luôn cháy hàng.
Lượng xe lắp ráp, sản xuất trong nước cũng chẳng khá hơn khi theo Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) "Phải đến hết quý I-2008, các doanh nghiệp thành viên mới có đủ xe để giải quyết hết số đơn khách hàng đã đặt trước đó". Trước nhu cầu mua xe còn quá nóng hiện tại của khách hàng, sẽ chưa thể có đủ xe để đáp ứng, nhất là dòng xe cá nhân.
Thị trường xe hơi đã khan hiếm, xe tải nhẹ cũng chẳng khá hơn, chị Loan ở quận Bình Tân cho biết: "Nhiều ngày ôm tiền chạy lòng vòng tìm mua một chiếc xe tải 1 tấn, tôi đã đến nhiều đại lý của các hãng xe. Hỏi chỗ nào cũng bảo phải chờ, nhanh nhất cũng 1 tháng sau mới giao xe, còn muốn lấy ngay thì trả thêm tiền mặc dù giá xe tải nhẹ cũng đã cao hơn so với lúc trước".
Giá bán xe vốn đã cao, nhưng phản ứng trước thông tin Bộ Tài chính tăng mức thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc thêm 13%, giá bán lẻ hầu hết các loại xe hơi trên địa bàn thành phố đều tăng.
Chủ một salon ôtô cũ tại quận Tân Phú cho biết: "Tuần qua, giá xe từ 7 chỗ trở xuống được lắp ráp, sản xuất trong nước đã qua sử dụng bán tại cửa hàng này đã tăng thêm từ 2 - 5 ngàn USD/xe. Khách đến hỏi liên tục nhưng cũng chẳng có để bán".
Thực tế cho thấy, cứ mỗi lần Bộ Tài chính điều chỉnh tăng hoặc giảm thuế nhập khẩu đối với ôtô nguyên chiếc, giữa các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xe ôtô lại xuất hiện 2 luồng dư luận khác nhau, bên nào cũng ra sức đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của mình: phía các doanh nghiệp sản xuất lắp ráp xe trong nước thì kêu ca phải hạ giá bán để cạnh tranh.
Và, mặc dù đã không đạt được yêu cầu tăng tỷ lệ nội địa hóa 5% phụ tùng sản xuất trong nước mỗi năm, lại còn được hưởng mức thuế nhập khẩu linh kiện chỉ có trên 20%, nhưng vẫn vin vào cớ giảm thuế xe nguyên chiếc thì phải giảm cả thuế nhập khẩu linh kiện, phụ tùng để hưởng lợi. Phía các doanh nghiệp nhập khẩu ôtô thì than rằng, chính sách thuế "bảo hộ" sản xuất trong nước.
Thực tế, theo cam kết khi ra nhập WTO, phải sau năm 2012 mức thuế nhập khẩu xe mới nguyên chiếc dưới 5 chỗ vào Việt Nam mới phải giảm xuống còn 52%. Áp dụng thuế ở mức bao nhiêu để điều tiết vĩ mô tùy từng thời điểm đối với thị trường là việc của cơ quan quản lý Nhà nước.
Nhưng cuối cùng, dù mức thuế cao hay thấp cũng chỉ là đánh trực tiếp vào những người dân có điều kiện mua ôtô chứ chẳng có doanh nghiệp lắp ráp, sản xuất hay nhập khẩu ôtô nào chịu thiệt khi thuế tăng cả.
Qua những lần Bộ Tài chính thực hiện giảm thuế nhập khẩu ôtô năm 2007 cũng đã cho thấy, giá xe vẫn vậy hoặc có giảm nhưng không đáng kể trước nhu cầu quá nóng của thị trường.
Một số doanh nghiệp thậm chí còn tranh thủ cơ hội, chần chừ, trì hoãn kế hoạch giảm giá hoặc không tăng sản lượng với lý do công suất có hạn để giữ giá nhưng khi mức thuế tăng, chắc chắn giá xe sẽ lại được điều chỉnh tăng ngay lập tức.
Giám đốc một doanh nghiệp nhập khẩu ôtô nhận định: "Ngoài áp dụng mức thuế 83% với ôtô mới nguyên chiếc, Bộ Tài chính cũng đã tính đến việc tiếp tục tăng thuế nhập khẩu đối với xe cũ, giá xe ôtô các loại tại thị trường trong nước sẽ còn tiếp tục tăng".
Để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, cũng là góp phần lành mạnh hóa thị trường ôtô, chống tình trạng ghim hàng làm giá, nhất là đối với sản phẩm xe hơi.
Đã đến lúc cần thiết phải mở một đợt tổng kiểm tra năng lực sản xuất, hệ thống phân phối, nhập khẩu và bán hàng… của các doanh nghiệp lắp ráp, sản xuất, nhập khẩu trên cả nước để có các giải pháp quản lý thị trường ôtô vốn đang diễn biến khá phức tạp hiện nay.
Theo CAND
