Giáo dục đạo đức Nhật Bản: Học làm người mọi nơi, mọi lúc

Khác với nhiều nước giáo dục đạo đức chủ yếu thông qua một môn học, Nhật Bản “dạy người” qua tất cả các môn cũng như trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Hoạt hình Nhật được mong chờ nhất 2016 đến Việt Nam
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Giáo dục lòng yêu nước: Kinh nghiệm từ Nhật Bản và Nga

Chương trình giáo dục đạo đức khung được xây dựng trên nền tảng luật pháp quốc gia, với bộ tiêu chuẩn mà tất cả các trường từ công lập đến tư thục đều phải thực hiện.

Hình thành thói quen từ nhỏ

Theo Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, và Công nghệ Nhật Bản (MEXT), mục đích của môn đạo đức tại các trường tiểu học bao gồm giảng dạy về hành vi trong đời sống, cảm nhận và phán đoán, phát triển nhân cách và thái độ sáng tạo, tầm quan trọng của cách ứng xử văn minh trong xây dựng đất nước. Lên cấp hai, các chủ đề được mở rộng cho phù hợp với sự phát triển tâm lý của học sinh, như cách phản ứng đối với lời phê bình, hiểu biết và tôn trọng giới tính, tôn trọng sự thật...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc
Học sinh Nhật Bản học lễ phép ngay từ khi còn nhỏ. (Nguồn: BBC)

Thực ra, từ mẫu giáo trẻ em đã được học các quy tắc ứng xử căn bản, rèn luyện thực hành đạo đức ngay trong các hoạt động hàng ngày như cách ứng xử với mọi người, giúp đỡ các bạn, vệ sinh trường lớp... Ví dụ, về việc chào hỏi, các em được dạy phải chào hỏi ba mẹ khi thức dậy, trước khi đi học. Trước khi ăn cơm phải nói câu “Xin mời” (Itadakimasu), rời nhà phải nói “Con xin phép đi” (Ittekimasu) hay “Con đã về” (Tadaima) khi trở về. Gặp ai quen biết đều phải chào hỏi.

Học sinh bắt buộc phải tham gia vệ sinh lớp học và những nơi công cộng trong trường từ cấp 1 đến cấp 3. Việc này không những tạo ra một môi trường và bầu không khí học tập tốt mà còn giáo dục nhiều mặt như giá trị, kỹ năng, tinh thần hợp tác, đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật trong lao động... Không chỉ thế, học sinh Tiểu học còn có bài tập nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi, cây trồng hàng ngày, thậm chỉ ngay cả trong kỳ nghỉ hè. Như thế, các em không chỉ được thực hành môn khoa học, mà còn hình thành thói quen gắn bó với thiên nhiên, biết yêu quý cuộc sống.

Để giáo dục các em có tinh thần hướng thiện, nhà trường thường xuyên tổ chức đến thăm các cơ sở nuôi dưỡng người già, trẻ mồ côi, tật nguyền... hay tham gia hoạt động từ thiện khi thiên tai, hỏa hoạn... Việc bắt buộc học sử dụng nhạc cụ trong trường học cũng là cách để các em biết thưởng thức nghệ thuật, từ đó có tâm hồn hài hòa và nhân văn hơn.

Không đánh giá bằng điểm số

Đạo đức của học sinh Nhật Bản không bị đánh giá bằng điểm số hay xếp hạng. Đơn giản vì người Nhật quan niệm đạo đức hay nhân cách khó có thể đoán định, đánh giá chỉ thông qua học lực và các hành vi tuân thủ hay không tuân thủ nội quy trường học. Cách đây vài năm, Chính phủ từng dự định chuyển sang đánh giá đạo đức bằng hệ thống xếp hạng, nhưng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ cả gia đình học sinh lẫn giáo viên, nên đề án đó đã bị loại bỏ.

Thay vào đó, giáo viên thường xuyên nhận xét và trao đổi với gia đình về các hoạt động cũng như tình trạng tâm sinh lý của học sinh ở trường. Nếu phát hiện những điểm bất thường, giáo viên sẽ gặp riêng học sinh hoặc nếu cần là phụ huynh, để đưa ra tư vấn định hướng. Đương nhiên những nhận xét của giáo viên sẽ không phải “hạnh kiểm tốt/khá/trung bình/yếu/kém”, mà sẽ là “tuân thủ nội quy” hay “vi phạm nội quy”, “lạc quan, vui vẻ”, “cô đơn, không có bạn”, “hướng nội” hay “hướng ngoại”... Ở Nhật không có thi học sinh giỏi và cũng không công bố công khai thành tích học tập. Các kỳ thi có tính chất cạnh tranh thường là thi đấu thể thao, sáng tạo nghệ thuật hay nghiên cứu khoa học.

Sự tiến bộ không chỉ dựa vào điểm số bài kiểm tra hay bài tập. Khi đánh giá, giáo viên phải chú ý tới cả thái độ, mối quan tâm, sự hứng thú lẫn các kỹ năng của học sinh. Thêm nữa, giáo viên có xu hướng chú trọng đánh giá những sản phẩm mà các em tự tạo ra trong quá trình học tập như tranh vẽ, tập san, sản phẩm thủ công...

Một câu chuyện điển hình về giáo dục ý thức tự giác đóng góp cho xã hội của người Nhật: Anh Oshima Mituteru, người Nhật, 34 tuổi, làm việc tại quận 3, thành phố Hồ Chí Minh sáng nào cũng nhặt rác trên những con đường quanh nơi anh ở. Có người hỏi: “Tại sao anh làm như thế?” Anh trả lời: “Thay đổi môi trường dù một chút cũng mang đến cho tôi cảm giác hạnh phúc”.
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Mỹ, Nhật nhất trí theo dõi chặt chẽ tàu sân bay Trung Quốc

Ngày 27/12 Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nhất trí theo dõi chặt chẽ các hoạt động của ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Thực tập sinh tại Nhật Bản có thể nhận hỗ trợ vốn lên đến 1 tỷ đồng

Nhật Bản sẽ mở rộng diện đối tượng tiếp nhận đối với thực tập sinh, đồng thời tạo điều kiện ra hạn thị thực nhập ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Cải tạo chung cư cũ ở Nhật Bản: Đồng bộ và quy mô

Không chỉ riêng Việt Nam mà rất nhiều nước phát triển, trong đó có Nhật Bản cũng đã từng phải đối mặt với vấn đề ...

(theo daibieunhandan.vn)

Đọc thêm

Giá nông sản hôm nay 3/2/2026: Giá cà phê trong nước vững nền giá cao, giá tiêu khó tăng; Thuế quan với nông sản vào Nhật Bản có thể tăng mạnh

Giá nông sản hôm nay 3/2/2026: Giá cà phê trong nước vững nền giá cao, giá tiêu khó tăng; Thuế quan với nông sản vào Nhật Bản có thể tăng mạnh

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 3/2/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 4/2/2026, Lịch vạn niên ngày 4 tháng 2 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 4/2/2026, Lịch vạn niên ngày 4 tháng 2 năm 2026

Lịch âm 4/2. Lịch âm hôm nay 4/2/2026? Âm lịch hôm nay 4/2. Lịch vạn niên 4/2/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 4/2/2026: Tuổi Mão gặp chuyện không như ý

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 4/2/2026: Tuổi Mão gặp chuyện không như ý

Xem tử vi 4/2 - tử vi 12 con giáp hôm nay 4/2/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Những chuyển biến trong cải cách hành chính tại TP. Hồ Chí Minh

Những chuyển biến trong cải cách hành chính tại TP. Hồ Chí Minh

Những chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính đã và đang 'chuyển hóa' thành động lực tăng trưởng cho TP. Hồ Chí Minh.
Cập nhật bảng giá xe hãng Subaru mới nhất tháng 2/2026

Cập nhật bảng giá xe hãng Subaru mới nhất tháng 2/2026

Bảng giá xe hãng Subaru của các dòng như WRX, Forester, The All New Forest, Outback, BRZ sẽ được cập nhật chi tiết nhất trong bài viết dưới đây.
Venezuela bước sang giai đoạn 'rà soát toàn diện' quan hệ với Mỹ, bổ nhiệm đại diện ngoại giao tại Washington

Venezuela bước sang giai đoạn 'rà soát toàn diện' quan hệ với Mỹ, bổ nhiệm đại diện ngoại giao tại Washington

Ngày 2/2, chính phủ Venezuela đã bổ nhiệm cựu Ngoại trưởng Félix Plasencia làm đại diện ngoại giao của nước này tại Mỹ.
Những chuyển biến trong cải cách hành chính tại TP. Hồ Chí Minh

Những chuyển biến trong cải cách hành chính tại TP. Hồ Chí Minh

Những chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính đã và đang 'chuyển hóa' thành động lực tăng trưởng cho TP. Hồ Chí Minh.
Những tính năng mới nhất trên VNeID phiên bản 2.2.5

Những tính năng mới nhất trên VNeID phiên bản 2.2.5

VNeID phiên bản 2.2.5 đã được cập nhật thêm một số tính năng mới. Mời độc giả tham khảo bài viết dưới đây.
Tôn vinh ngày Đất ngập nước năm 2026

Tôn vinh ngày Đất ngập nước năm 2026

Lọc ô nhiễm, lưu trữ carbon, giảm lũ lụt và bảo tồn đa dạng sinh học, đất ngập nước đang được tôn vinh trong Ngày Đất ngập nước thế giới 2026.
Trần Văn Cường: Gắn tư duy công nghệ với các hoạt động vì cộng đồng

Trần Văn Cường: Gắn tư duy công nghệ với các hoạt động vì cộng đồng

Trần Văn Cường là một trong những người trẻ lựa chọn hướng đi gắn công nghệ với đời sống xã hội, thông qua việc ứng dụng tư duy công nghệ và các nền tảng số ...
'Tết đồng bào' đến với xã Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang

'Tết đồng bào' đến với xã Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang

Trong hai ngày 30 – 31/1, Trung tâm Truyền hình Nhân đạo phối hợp UBND tỉnh Tuyên Quang tổ chức Chương trình 'Tết đồng bào 2026' tại tỉnh Tuyên Quang.
Trao tặng 300 phần quà mang thông điệp 'Chung vị Tết Việt' tới người dân Quảng Trị và Hải Phòng

Trao tặng 300 phần quà mang thông điệp 'Chung vị Tết Việt' tới người dân Quảng Trị và Hải Phòng

Mỗi phần quà bao gồm các nhu yếu phẩm và những hương vị Tết quen thuộc kèm theo phong bao lì xì như một lời chúc may mắn gửi đến người dân dịp năm mới.
Bảy loại rau, củ, quả giàu chất xơ, hạn chế đường huyết sau ăn, giảm nguy cơ biến chứng

Bảy loại rau, củ, quả giàu chất xơ, hạn chế đường huyết sau ăn, giảm nguy cơ biến chứng

Đậu bắp, cà tím, bông cải xanh hay ớt chuông là những loại rau ít carbohydrate, giàu chất xơ, hạn chế gây tăng đường huyết sau ăn.
Điểm danh 3 loại rau bị tưởng chừng bị bỏ quên nhưng giúp giảm căng thẳng, lo âu

Điểm danh 3 loại rau bị tưởng chừng bị bỏ quên nhưng giúp giảm căng thẳng, lo âu

Có ít nhất 3 loại rau mọc dại được chứng minh có tác dụng tích cực trong việc cải thiện trí nhớ, giảm căng thẳng thần kinh.
Đại học Tokyo Nhật Bản thử nghiệm lâm sàng vaccine ngừa virus Nipah

Đại học Tokyo Nhật Bản thử nghiệm lâm sàng vaccine ngừa virus Nipah

Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ tiên tiến của Đại học Tokyo đã phát triển một loại vaccine được kỳ vọng ngăn ngừa bệnh do virus Nipah gây ra.
Hỗ trợ chăm nom cháu giúp người già có trí nhớ và kỹ năng ngôn ngữ tốt hơn đáng kể

Hỗ trợ chăm nom cháu giúp người già có trí nhớ và kỹ năng ngôn ngữ tốt hơn đáng kể

Hỗ trợ chăm sóc cháu chắt không chỉ là niềm vui sum vầy của gia đình mà còn mang lại lợi ích bất ngờ cho sức khỏe não bộ của người cao tuổi.
Ăn yến mạch trong hai ngày có thể giảm đáng kể mức cholesterol xấu

Ăn yến mạch trong hai ngày có thể giảm đáng kể mức cholesterol xấu

Nghiên cứu mới cho thấy, chế độ ăn chủ yếu bằng yến mạch chỉ trong hai ngày cũng có thể giảm 10% mức cholesterol xấu (LDL).
Bộ Ngoại giao thông tin về tình hình dịch bệnh do virus Nipah tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao thông tin về tình hình dịch bệnh do virus Nipah tại Việt Nam

Chiều 29/1, Người phát ngôn Phạm Thu Hằng thông tin về tình hình phòng chống dịch bệnh do virus Nipah gây ra tại Việt Nam.
Phiên bản di động