Giáo dục đạo đức Nhật Bản: Học làm người mọi nơi, mọi lúc

Khác với nhiều nước giáo dục đạo đức chủ yếu thông qua một môn học, Nhật Bản “dạy người” qua tất cả các môn cũng như trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Hoạt hình Nhật được mong chờ nhất 2016 đến Việt Nam
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Giáo dục lòng yêu nước: Kinh nghiệm từ Nhật Bản và Nga

Chương trình giáo dục đạo đức khung được xây dựng trên nền tảng luật pháp quốc gia, với bộ tiêu chuẩn mà tất cả các trường từ công lập đến tư thục đều phải thực hiện.

Hình thành thói quen từ nhỏ

Theo Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, và Công nghệ Nhật Bản (MEXT), mục đích của môn đạo đức tại các trường tiểu học bao gồm giảng dạy về hành vi trong đời sống, cảm nhận và phán đoán, phát triển nhân cách và thái độ sáng tạo, tầm quan trọng của cách ứng xử văn minh trong xây dựng đất nước. Lên cấp hai, các chủ đề được mở rộng cho phù hợp với sự phát triển tâm lý của học sinh, như cách phản ứng đối với lời phê bình, hiểu biết và tôn trọng giới tính, tôn trọng sự thật...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc
Học sinh Nhật Bản học lễ phép ngay từ khi còn nhỏ. (Nguồn: BBC)

Thực ra, từ mẫu giáo trẻ em đã được học các quy tắc ứng xử căn bản, rèn luyện thực hành đạo đức ngay trong các hoạt động hàng ngày như cách ứng xử với mọi người, giúp đỡ các bạn, vệ sinh trường lớp... Ví dụ, về việc chào hỏi, các em được dạy phải chào hỏi ba mẹ khi thức dậy, trước khi đi học. Trước khi ăn cơm phải nói câu “Xin mời” (Itadakimasu), rời nhà phải nói “Con xin phép đi” (Ittekimasu) hay “Con đã về” (Tadaima) khi trở về. Gặp ai quen biết đều phải chào hỏi.

Học sinh bắt buộc phải tham gia vệ sinh lớp học và những nơi công cộng trong trường từ cấp 1 đến cấp 3. Việc này không những tạo ra một môi trường và bầu không khí học tập tốt mà còn giáo dục nhiều mặt như giá trị, kỹ năng, tinh thần hợp tác, đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật trong lao động... Không chỉ thế, học sinh Tiểu học còn có bài tập nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi, cây trồng hàng ngày, thậm chỉ ngay cả trong kỳ nghỉ hè. Như thế, các em không chỉ được thực hành môn khoa học, mà còn hình thành thói quen gắn bó với thiên nhiên, biết yêu quý cuộc sống.

Để giáo dục các em có tinh thần hướng thiện, nhà trường thường xuyên tổ chức đến thăm các cơ sở nuôi dưỡng người già, trẻ mồ côi, tật nguyền... hay tham gia hoạt động từ thiện khi thiên tai, hỏa hoạn... Việc bắt buộc học sử dụng nhạc cụ trong trường học cũng là cách để các em biết thưởng thức nghệ thuật, từ đó có tâm hồn hài hòa và nhân văn hơn.

Không đánh giá bằng điểm số

Đạo đức của học sinh Nhật Bản không bị đánh giá bằng điểm số hay xếp hạng. Đơn giản vì người Nhật quan niệm đạo đức hay nhân cách khó có thể đoán định, đánh giá chỉ thông qua học lực và các hành vi tuân thủ hay không tuân thủ nội quy trường học. Cách đây vài năm, Chính phủ từng dự định chuyển sang đánh giá đạo đức bằng hệ thống xếp hạng, nhưng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ cả gia đình học sinh lẫn giáo viên, nên đề án đó đã bị loại bỏ.

Thay vào đó, giáo viên thường xuyên nhận xét và trao đổi với gia đình về các hoạt động cũng như tình trạng tâm sinh lý của học sinh ở trường. Nếu phát hiện những điểm bất thường, giáo viên sẽ gặp riêng học sinh hoặc nếu cần là phụ huynh, để đưa ra tư vấn định hướng. Đương nhiên những nhận xét của giáo viên sẽ không phải “hạnh kiểm tốt/khá/trung bình/yếu/kém”, mà sẽ là “tuân thủ nội quy” hay “vi phạm nội quy”, “lạc quan, vui vẻ”, “cô đơn, không có bạn”, “hướng nội” hay “hướng ngoại”... Ở Nhật không có thi học sinh giỏi và cũng không công bố công khai thành tích học tập. Các kỳ thi có tính chất cạnh tranh thường là thi đấu thể thao, sáng tạo nghệ thuật hay nghiên cứu khoa học.

Sự tiến bộ không chỉ dựa vào điểm số bài kiểm tra hay bài tập. Khi đánh giá, giáo viên phải chú ý tới cả thái độ, mối quan tâm, sự hứng thú lẫn các kỹ năng của học sinh. Thêm nữa, giáo viên có xu hướng chú trọng đánh giá những sản phẩm mà các em tự tạo ra trong quá trình học tập như tranh vẽ, tập san, sản phẩm thủ công...

Một câu chuyện điển hình về giáo dục ý thức tự giác đóng góp cho xã hội của người Nhật: Anh Oshima Mituteru, người Nhật, 34 tuổi, làm việc tại quận 3, thành phố Hồ Chí Minh sáng nào cũng nhặt rác trên những con đường quanh nơi anh ở. Có người hỏi: “Tại sao anh làm như thế?” Anh trả lời: “Thay đổi môi trường dù một chút cũng mang đến cho tôi cảm giác hạnh phúc”.
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Mỹ, Nhật nhất trí theo dõi chặt chẽ tàu sân bay Trung Quốc

Ngày 27/12 Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nhất trí theo dõi chặt chẽ các hoạt động của ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Thực tập sinh tại Nhật Bản có thể nhận hỗ trợ vốn lên đến 1 tỷ đồng

Nhật Bản sẽ mở rộng diện đối tượng tiếp nhận đối với thực tập sinh, đồng thời tạo điều kiện ra hạn thị thực nhập ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Cải tạo chung cư cũ ở Nhật Bản: Đồng bộ và quy mô

Không chỉ riêng Việt Nam mà rất nhiều nước phát triển, trong đó có Nhật Bản cũng đã từng phải đối mặt với vấn đề ...

(theo daibieunhandan.vn)

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 17/7/2026: Cự Giải sự nghiệp tỏa sáng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 17/7/2026: Cự Giải sự nghiệp tỏa sáng

Tử vi hôm nay 17/7/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 17/7/2026, Lịch vạn niên ngày 17 tháng 7 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 17/7/2026, Lịch vạn niên ngày 17 tháng 7 năm 2026

Lịch âm 17/7. Lịch âm hôm nay 17/7/2026? Âm lịch hôm nay 17/7. Lịch vạn niên 17/7/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 17/7/2026: Tuổi Mão kinh doanh vượng phát

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 17/7/2026: Tuổi Mão kinh doanh vượng phát

Xem tử vi 17/7 - tử vi 12 con giáp hôm nay 17/7/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Petrovietnam và tỉnh Thanh Hóa định hướng hợp tác phát triển chuỗi giá trị năng lượng

Petrovietnam và tỉnh Thanh Hóa định hướng hợp tác phát triển chuỗi giá trị năng lượng

Hợp tác giữa Petrovietnam và tỉnh Thanh Hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng, chủ trương, chỉ đạo của ...
Pháp phát động chiến dịch trồng lại rừng Fontainebleau sau hỏa hoạn

Pháp phát động chiến dịch trồng lại rừng Fontainebleau sau hỏa hoạn

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 16/7 cam kết khôi phục khu rừng lịch sử Fontainebleau, nằm ở phía Nam thủ đô Paris, sau vụ cháy rừng nghiêm trọng.
Mỗi kiều bào là đại diện cho hình ảnh đất nước, con người Việt Nam

Mỗi kiều bào là đại diện cho hình ảnh đất nước, con người Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã gặp gỡ đại diện cộng đồng người Việt tại Lào và Thái Lan, thăm một số cơ sở văn hóa, ...
Pháp phát động chiến dịch trồng lại rừng Fontainebleau sau hỏa hoạn

Pháp phát động chiến dịch trồng lại rừng Fontainebleau sau hỏa hoạn

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 16/7 cam kết khôi phục khu rừng lịch sử Fontainebleau, nằm ở phía Nam thủ đô Paris, sau vụ cháy rừng nghiêm trọng.
Quy tập 93 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Quy tập 93 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ đã quy tập được 93 bộ hài cốt liệt sĩ; hai bộ hài cốt liệt sĩ tập thể và một số bộ di vật tại công viên Lê ...
Chính sách hỗ trợ tiền ăn, gạo cho học sinh phổ thông nội trú, bán trú các xã biên giới đất liền

Chính sách hỗ trợ tiền ăn, gạo cho học sinh phổ thông nội trú, bán trú các xã biên giới đất liền

Theo Nghị định 188/2026/NĐ-CP, mỗi học sinh nội trú được hỗ trợ tiền ăn mỗi tháng là 1.170.000 đồng và được hưởng không quá 9 tháng/năm học.
Báo chí góp phần lan tỏa nhận thức, thúc đẩy hành động vì bình đẳng giới tại Việt Nam

Báo chí góp phần lan tỏa nhận thức, thúc đẩy hành động vì bình đẳng giới tại Việt Nam

Chiều 15/7, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, UN Women phối hợp cùng Hội nhà báo Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải Báo chí toàn quốc về Bình đẳng giới lần thứ II.
Quy tập 81 hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Kampong Speu, Vương quốc Campuchia

Quy tập 81 hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Kampong Speu, Vương quốc Campuchia

Giai đoạn XXV (mùa khô 2025-2026), Đội K93 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang đã quy tập được 81 hài cốt liệt sĩ, chưa xác định được danh tính.
Mỹ: Hiện tượng 'vòm nhiệt' bao trùm nhiều nơi, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ

Mỹ: Hiện tượng 'vòm nhiệt' bao trùm nhiều nơi, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ

Một đợt nắng nóng phá vỡ hàng loạt kỷ lục đang lan từ miền Tây sang Bờ Đông nước Mỹ, buộc các cơ quan chức năng phát cảnh báo nắng nóng.
Lợi ích sức khỏe khi bổ sung một lượng nhỏ gừng vào thực đơn hằng ngày

Lợi ích sức khỏe khi bổ sung một lượng nhỏ gừng vào thực đơn hằng ngày

Không chỉ là loại gia vị quen thuộc, gừng từ lâu đã được xem là 'thần dược' trong y học cổ truyền nhờ chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe.
Lần đầu thử nghiệm vaccine phòng Ebola chủng Bundibugyo trên người

Lần đầu thử nghiệm vaccine phòng Ebola chủng Bundibugyo trên người

Đại học Oxford (Anh) đã khởi động thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên người đối với vaccine phòng virus Ebola chủng Bundibugyo (Bundibugyo ebolavirus).
Ăn trứng đúng cách vào bữa sáng theo lời khuyên chuyên gia

Ăn trứng đúng cách vào bữa sáng theo lời khuyên chuyên gia

Kết hợp thêm yến mạch, bơ, táo và cải bó xôi khi ăn trứng vào bữa sáng giúp tăng giá trị dinh dưỡng và hỗ trợ sức khỏe.
Ngủ ngon mỗi đêm giúp kéo dài tuổi thọ

Ngủ ngon mỗi đêm giúp kéo dài tuổi thọ

Giấc ngủ giúp cơ thể tái tạo từ bên trong, vì thế được nhiều chuyên gia trường thọ ưu tiên hơn mỹ phẩm.
Hành trình đưa các Anh hùng liệt sĩ ‘về nhà’ từ công nghệ ADN hiện đại

Hành trình đưa các Anh hùng liệt sĩ ‘về nhà’ từ công nghệ ADN hiện đại

Hơn 50 năm sau chiến tranh, chương trình thu nhận và đối sánh ADN do Bộ Công an triển khai đã giúp nhiều liệt sĩ được ‘trả lại tên’.
Sau 2 tuần vận hành, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đón gần 28.000 bệnh nhân

Sau 2 tuần vận hành, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đón gần 28.000 bệnh nhân

Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận gần 28.000 lượt khám ngoại trú, thực hiện hàng trăm ca phẫu thuật và triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu.
Phiên bản di động