Giáo dục đạo đức Nhật Bản: Học làm người mọi nơi, mọi lúc

Khác với nhiều nước giáo dục đạo đức chủ yếu thông qua một môn học, Nhật Bản “dạy người” qua tất cả các môn cũng như trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Hoạt hình Nhật được mong chờ nhất 2016 đến Việt Nam
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Giáo dục lòng yêu nước: Kinh nghiệm từ Nhật Bản và Nga

Chương trình giáo dục đạo đức khung được xây dựng trên nền tảng luật pháp quốc gia, với bộ tiêu chuẩn mà tất cả các trường từ công lập đến tư thục đều phải thực hiện.

Hình thành thói quen từ nhỏ

Theo Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, và Công nghệ Nhật Bản (MEXT), mục đích của môn đạo đức tại các trường tiểu học bao gồm giảng dạy về hành vi trong đời sống, cảm nhận và phán đoán, phát triển nhân cách và thái độ sáng tạo, tầm quan trọng của cách ứng xử văn minh trong xây dựng đất nước. Lên cấp hai, các chủ đề được mở rộng cho phù hợp với sự phát triển tâm lý của học sinh, như cách phản ứng đối với lời phê bình, hiểu biết và tôn trọng giới tính, tôn trọng sự thật...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc
Học sinh Nhật Bản học lễ phép ngay từ khi còn nhỏ. (Nguồn: BBC)

Thực ra, từ mẫu giáo trẻ em đã được học các quy tắc ứng xử căn bản, rèn luyện thực hành đạo đức ngay trong các hoạt động hàng ngày như cách ứng xử với mọi người, giúp đỡ các bạn, vệ sinh trường lớp... Ví dụ, về việc chào hỏi, các em được dạy phải chào hỏi ba mẹ khi thức dậy, trước khi đi học. Trước khi ăn cơm phải nói câu “Xin mời” (Itadakimasu), rời nhà phải nói “Con xin phép đi” (Ittekimasu) hay “Con đã về” (Tadaima) khi trở về. Gặp ai quen biết đều phải chào hỏi.

Học sinh bắt buộc phải tham gia vệ sinh lớp học và những nơi công cộng trong trường từ cấp 1 đến cấp 3. Việc này không những tạo ra một môi trường và bầu không khí học tập tốt mà còn giáo dục nhiều mặt như giá trị, kỹ năng, tinh thần hợp tác, đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật trong lao động... Không chỉ thế, học sinh Tiểu học còn có bài tập nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi, cây trồng hàng ngày, thậm chỉ ngay cả trong kỳ nghỉ hè. Như thế, các em không chỉ được thực hành môn khoa học, mà còn hình thành thói quen gắn bó với thiên nhiên, biết yêu quý cuộc sống.

Để giáo dục các em có tinh thần hướng thiện, nhà trường thường xuyên tổ chức đến thăm các cơ sở nuôi dưỡng người già, trẻ mồ côi, tật nguyền... hay tham gia hoạt động từ thiện khi thiên tai, hỏa hoạn... Việc bắt buộc học sử dụng nhạc cụ trong trường học cũng là cách để các em biết thưởng thức nghệ thuật, từ đó có tâm hồn hài hòa và nhân văn hơn.

Không đánh giá bằng điểm số

Đạo đức của học sinh Nhật Bản không bị đánh giá bằng điểm số hay xếp hạng. Đơn giản vì người Nhật quan niệm đạo đức hay nhân cách khó có thể đoán định, đánh giá chỉ thông qua học lực và các hành vi tuân thủ hay không tuân thủ nội quy trường học. Cách đây vài năm, Chính phủ từng dự định chuyển sang đánh giá đạo đức bằng hệ thống xếp hạng, nhưng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ cả gia đình học sinh lẫn giáo viên, nên đề án đó đã bị loại bỏ.

Thay vào đó, giáo viên thường xuyên nhận xét và trao đổi với gia đình về các hoạt động cũng như tình trạng tâm sinh lý của học sinh ở trường. Nếu phát hiện những điểm bất thường, giáo viên sẽ gặp riêng học sinh hoặc nếu cần là phụ huynh, để đưa ra tư vấn định hướng. Đương nhiên những nhận xét của giáo viên sẽ không phải “hạnh kiểm tốt/khá/trung bình/yếu/kém”, mà sẽ là “tuân thủ nội quy” hay “vi phạm nội quy”, “lạc quan, vui vẻ”, “cô đơn, không có bạn”, “hướng nội” hay “hướng ngoại”... Ở Nhật không có thi học sinh giỏi và cũng không công bố công khai thành tích học tập. Các kỳ thi có tính chất cạnh tranh thường là thi đấu thể thao, sáng tạo nghệ thuật hay nghiên cứu khoa học.

Sự tiến bộ không chỉ dựa vào điểm số bài kiểm tra hay bài tập. Khi đánh giá, giáo viên phải chú ý tới cả thái độ, mối quan tâm, sự hứng thú lẫn các kỹ năng của học sinh. Thêm nữa, giáo viên có xu hướng chú trọng đánh giá những sản phẩm mà các em tự tạo ra trong quá trình học tập như tranh vẽ, tập san, sản phẩm thủ công...

Một câu chuyện điển hình về giáo dục ý thức tự giác đóng góp cho xã hội của người Nhật: Anh Oshima Mituteru, người Nhật, 34 tuổi, làm việc tại quận 3, thành phố Hồ Chí Minh sáng nào cũng nhặt rác trên những con đường quanh nơi anh ở. Có người hỏi: “Tại sao anh làm như thế?” Anh trả lời: “Thay đổi môi trường dù một chút cũng mang đến cho tôi cảm giác hạnh phúc”.
giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Mỹ, Nhật nhất trí theo dõi chặt chẽ tàu sân bay Trung Quốc

Ngày 27/12 Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nhất trí theo dõi chặt chẽ các hoạt động của ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Thực tập sinh tại Nhật Bản có thể nhận hỗ trợ vốn lên đến 1 tỷ đồng

Nhật Bản sẽ mở rộng diện đối tượng tiếp nhận đối với thực tập sinh, đồng thời tạo điều kiện ra hạn thị thực nhập ...

giao duc dao duc nhat ban hoc lam nguoi moi noi moi luc Cải tạo chung cư cũ ở Nhật Bản: Đồng bộ và quy mô

Không chỉ riêng Việt Nam mà rất nhiều nước phát triển, trong đó có Nhật Bản cũng đã từng phải đối mặt với vấn đề ...

(theo daibieunhandan.vn)

Đọc thêm

Singapore trên bản đồ trung tâm tài chính quốc tế

Singapore trên bản đồ trung tâm tài chính quốc tế

Singapore đã xây dựng thành công trung tâm tài chính quốc tế nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa pháp lý minh bạch, chính sách thuế cạnh tranh, hạ tầng ...
Đàm phán hạt nhân: Iran ‘nóng mặt’, cảnh báo IAEA ngừng gây sức ép

Đàm phán hạt nhân: Iran ‘nóng mặt’, cảnh báo IAEA ngừng gây sức ép

Thứ trưởng Ngoại giao Iran ngày 6/6 cho rằng IAEA không nên biến các báo cáo kỹ thuật thành công cụ gây sức ép chính trị
Giá vàng hôm nay 7/6/2026 'sụp đổ', vàng thế giới 'bốc hơi' gần 150 USD, không khí Phố Wall và Phố Main bao trùm bi quan

Giá vàng hôm nay 7/6/2026 'sụp đổ', vàng thế giới 'bốc hơi' gần 150 USD, không khí Phố Wall và Phố Main bao trùm bi quan

Giá vàng hôm nay 7/6/2026 giảm không phanh, vàng thế giới 'bốc hơi' gần 150 USD, lý do giới chuyên gia Phố Wall và các nhà đầu tư Phố Main ...
Phát động Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp’

Phát động Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp’

Ngày 6/6 đã diễn ra Lễ phát động quốc gia Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi thư chúc mừng Chủ tịch Quốc hội Hàn Quốc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi thư chúc mừng Chủ tịch Quốc hội Hàn Quốc

Ngày 6/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã gửi thư chúc mừng nhân dịp Ngài Cho Jeong Sik được bầu làm Chủ tịch Quốc hội khóa 22 của ...
Lễ kỷ niệm, dâng hoa tại tượng đài Puskin, thúc đẩy giao lưu văn hóa Việt-Nga

Lễ kỷ niệm, dâng hoa tại tượng đài Puskin, thúc đẩy giao lưu văn hóa Việt-Nga

Nhân ngày sinh của Đại thi hào Nga Puskin, Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội đã trang trọng tổ chức Lễ kỷ niệm, dâng ...
Phát động Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp’

Phát động Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp’

Ngày 6/6 đã diễn ra Lễ phát động quốc gia Phong trào thi đua ‘Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp’.
Phát hiện bất ngờ từ lớp băng Nam Cực

Phát hiện bất ngờ từ lớp băng Nam Cực

Nghiên cứu mới cho thấy, lớp băng ở Nam Cực đã trở nên nhạy cảm hơn nhiều với biến đổi khí hậu sau một bước ngoặt xảy ra khoảng một triệu năm trước.
Công an Hà Nội phân luồng giao thông phục vụ Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX

Công an Hà Nội phân luồng giao thông phục vụ Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX

Công an TP. Hà Nội thông báo kế hoạch phân luồng giao thông để đảm bảo trật tự và an toàn cho Đại hội toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX.
Cảnh báo từ Công an Hà Nội: Nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân và tài khoản ngân hàng

Cảnh báo từ Công an Hà Nội: Nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân và tài khoản ngân hàng

Ngày 6/6, Công an TP. Hà Nội thông tin cảnh báo nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng khi giao dịch trên mạng.
Những chính sách quan trọng có hiệu lực từ tháng 6/2026

Những chính sách quan trọng có hiệu lực từ tháng 6/2026

Tháng 6/2026 đánh dấu sự khởi đầu của nhiều chính sách mới tại nước ta như tất cả trạm xăng bán xăng E10 từ ngày 1/6/2026.
Trao hơn 400 suất học bổng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại xã Trà My, thành phố Đà Nẵng

Trao hơn 400 suất học bổng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại xã Trà My, thành phố Đà Nẵng

Tại thành phố Đà Nẵng, tổ chức Chương trình 'Thắp sáng những ước mơ' năm 2026, trao học bổng và quà tặng cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Hai loại trái cây cực tốt cho người huyết áp cao

Hai loại trái cây cực tốt cho người huyết áp cao

Ổi và chuối là hai loại trái cây giá rẻ, dễ tìm, có tác dụng hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả.
Ăn chuối thế nào để không lo tăng đường huyết và kiểm soát cân nặng tốt hơn?

Ăn chuối thế nào để không lo tăng đường huyết và kiểm soát cân nặng tốt hơn?

Ăn quá nhiều bất kỳ thực phẩm nào, kể cả những loại giàu dinh dưỡng như chuối, đều có thể gây ra những tác động ngoài ý muốn.
Bí quyết giữ mái tóc dày mượt, trẻ trung cho phụ nữ tuổi 40-50

Bí quyết giữ mái tóc dày mượt, trẻ trung cho phụ nữ tuổi 40-50

Gội đầu quá nhiều, lạm dụng nhiệt, bỏ qua dưỡng ẩm và ăn kiêng thiếu chất có thể khiến tóc lão hóa nhanh, làm gương mặt già hơn.
Chuyên gia tim mạch mách bạn chế độ ăn giàu chất béo giúp hạ huyết áp

Chuyên gia tim mạch mách bạn chế độ ăn giàu chất béo giúp hạ huyết áp

Cá béo, hạt lanh, hạt óc chó và dầu ôliu nguyên chất là những thực phẩm được chuyên gia dinh dưỡng khuyên dùng giúp hỗ trợ hạ huyết áp.
5 nhóm người được hưởng lợi lớn khi uống nước mía

5 nhóm người được hưởng lợi lớn khi uống nước mía

Nước mía là thức uống quen thuộc, được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt thanh, khả năng giải khát và bổ sung năng lượng nhanh chóng.
Mướp đắng và những lợi ích sức khỏe không thể bỏ qua

Mướp đắng và những lợi ích sức khỏe không thể bỏ qua

Không chỉ là nguyên liệu quen thuộc trong các bữa ăn, mướp đắng còn được ví như một 'dược liệu tự nhiên' quý cho người mắc tiểu đường, mỡ máu...
Phiên bản di động