Gieo hạt mầm hòa bình vào mỗi tâm hồn

Nhà thơ, dịch giả Võ Thị Như Mai. (Ảnh NVCC)

Nguồn cảm hứng sáng tác của chị thường đến từ đâu?

Thơ của tôi được viết từ những điều rất giản dị. Nguồn cảm hứng sâu xa nhất đến từ hoài niệm về cá nhân, văn hóa và cộng đồng. Tôi là người Việt di chuyển khắp nơi nhưng luôn mang trong mình cuộc sống đời thường, cảnh sắc, giọng nói của cha mẹ, cao nguyên lộng gió, phố xá đông vui, kỷ niệm tuổi thơ, lúc trưởng thành cùng người thân, bè bạn.

Đất nước chúng ta đã đi qua nhiều cuộc chiến. Những dấu ấn lịch sử ấy hằn sâu trong ý thức dân tộc. Từ những niềm đau và nỗi buồn mà chiến tranh để lại, con người càng thấm thía giá trị của hòa bình, giá trị lan tỏa trong suy nghĩ, văn chương, nghệ thuật và trong cách chúng ta đối đãi với nhau.

Sống tại Australia mang đến cho tôi một tầng cảm hứng khác. Trải nghiệm di cư giúp tôi chú tâm hơn đến những chi tiết nhỏ, lắng nghe kỹ hơn, và nhận ra vẻ đẹp của sự khác biệt trong một đất nước đa văn hóa quy tụ những cộng đồng đến từ nhiều quốc gia.

Thiên nhiên, đặc biệt là đại dương và bầu trời rộng mở của Tây Australia thường đi vào thơ tôi như một không gian để biết ơn nơi mình sinh ra và trân trọng nơi mình đang sống.

Bên cạnh đó, kết nối giữa con người với con người cũng là một nguồn nuôi dưỡng quan trọng. Những cuộc trò chuyện với học sinh trong lớp học, những đối thoại với các nhà thơ ở nhiều châu lục, hay cả những khoảnh khắc một mình cùng các bạn thơ văn, tất cả đều góp phần hình thành thơ tôi. Thơ bắt đầu khi có điều gì đó làm tôi xúc động và xin được lắng nghe một cách chân thành.

Bài thơ “Hạt mầm hòa bình trong mỗi tâm hồn” mới sáng tác phản ánh triết lý sống của bản thân chị?

Bài thơ phản ánh niềm tin của tôi rằng hòa bình trước hết là một trách nhiệm nội tâm. Tôi tin mỗi con người đều mang trong mình khả năng của lòng trắc ẩn, sự thấu hiểu và bất bạo động, dù đôi khi những điều ấy bị che lấp bởi nỗi sợ, tổn thương hay hiểu lầm.

Trong gia đình, tập thể, cộng đồng, đất nước và rộng hơn là trên hành tinh này, mỗi người cần sống chậm lại, quan sát, bình tĩnh, thấu hiểu, nhẹ nhàng, lịch thiệp. Hòa bình bắt đầu bằng cách chúng ta đối xử với nhau trong đời sống hàng ngày, lắng nghe, kiên nhẫn, cảm thông, đó cũng là thông điệp của bài thơ này.

Triết lý sống của tôi được hình thành từ tư tưởng phương Đông kết hợp với trải nghiệm của người phụ nữ tuổi 50. Hòa bình giống như hạt mầm cần được nuôi dưỡng chậm rãi bằng sự tỉnh thức và chăm sóc. Khi viết bài thơ này, tôi nghĩ hòa bình của thế giới phải bắt đầu từ hòa bình bên trong mỗi người.

Văn chương không thể ngăn chiến tranh nhưng có thể làm mềm những trái tim. Nếu một bài thơ khơi dậy được dù chỉ một khoảnh khắc suy ngẫm hay một cử chỉ tử tế tức là đã hoàn thành sứ mệnh.

Thế giới luôn vận động trong những diễn biến phức tạp. Đâu đó vẫn không ngừng đổ máu, tranh cãi, hằn học, thù ghét, bóc lột và uy hiếp. Nhưng những gì ta có thể làm thì nhất định nên làm: Đối xử tử tế với gia đình, với người thân, với đồng nghiệp, với bạn bè.

Không chỉ là sự tử tế, mà còn là khả năng bảo vệ, nhắc nhở và nuôi dưỡng tình yêu thương. Thơ trả lại sự phức hợp của đời sống, nhắc rằng trải nghiệm con người không thể bị giản lược thành những đối lập cứng nhắc.

Khi giữ được cả đau đớn và hy vọng, mất mát và yêu thương, thơ chống lại sự đơn giản hóa – nguồn cơn của nhiều xung đột. Quan trọng hơn, thơ nhân bản hóa nỗi đau: thay vì những con số vô cảm, thơ trả lại gương mặt, giọng nói và cảm xúc cho con người. Từ đó, sự đồng cảm được khơi dậy, làm suy giảm xu hướng gây tổn thương và nuôi dưỡng ý thức bảo vệ nhau.

Sáng tác trong môi trường đa văn hóa, chị dung hòa văn hóa Việt Nam và Australia trong thơ như thế nào?

Tôi không cố ý kết hợp hai nền văn hóa. Tôi để cả hai cùng tồn tại tự nhiên trong mình. Văn hóa Việt Nam nuôi dưỡng thế giới nội tâm, hệ giá trị, chiều sâu cảm xúc và hình ảnh thơ trong khi văn hóa Australia ảnh hưởng đến sự cởi mở, cảm nhận không gian và tinh thần tự do.

Trong thơ, sự giao thoa ấy thường hiện ra rất nhẹ: một bầu trời kỷ niệm Việt Nam hiện lên dưới những đám mây nước Australia, hay một suy niệm mang tinh thần phương Đông được đặt trong cảnh quan phương Tây.

Cuộc gặp gỡ ấy diễn ra hòa nhã bởi cả hai đều là những thực tại sống. Tôi tin rằng sự dung hòa văn hóa trong văn chương nên diễn ra một cách tự nhiên. Khi người viết thành thật với trải nghiệm sống của mình, đối thoại văn hóa tự khắc hình thành.

Tiếng Việt có vai trò ra sao trong đời sống và hành trình sáng tác của chị?

Tiếng Việt là quê hương cảm xúc của tôi. Dù sống xa quê nhiều năm, những cảm xúc sâu nhất của tôi vẫn được hình thành bằng tiếng Việt. Tiếng mẹ đẻ mang theo những sắc thái văn hóa, nhạc tính và tầng cảm xúc mà không ngôn ngữ nào khác có thể thay thế trọn vẹn.

Khi viết bằng tiếng Việt, tôi cảm thấy mình được nối với nhiều thế hệ trước, những nhà thơ, những người mẹ, người nông dân, những người kể chuyện, những con người đã giữ gìn ngôn ngữ bằng chính đời sống của họ.

Tiếng Việt cho phép tôi diễn đạt sự dịu dàng, nỗi nhớ và những chuyển động tinh tế của cảm xúc một cách dễ chịu. Đồng thời, việc sáng tác song ngữ dạy tôi sự khiêm nhường.

Dịch thơ khiến tôi nhận ra vẻ đẹp và sự mong manh của ngôn ngữ. Tiếng Việt giữ tôi đứng vững, còn tiếng Anh giúp thơ tôi đi xa. Hai ngôn ngữ ấy đối thoại với nhau, chứ không chia tách.

Nhà thơ, dịch giả Võ Thị Như Mai và bạn bè quốc tế. (Ảnh: NVCC)

Theo chị, đâu là thách thức lớn nhất của nhà văn, nhà thơ Việt Nam khi tham gia văn đàn quốc tế hiện nay?

Một thách thức lớn là vấn đề ngôn ngữ. Nhiều tác phẩm Việt Nam rất giá trị, rất hay nhưng chưa được biết đến rộng rãi vì thiếu cơ hội dịch thuật. Dịch thuật đòi hỏi sự thấu cảm văn hóa và sự hỗ trợ lâu dài.

Bên cạnh đó là vấn đề hiện diện. Các nhà văn, nhà thơ đến từ những thị trường văn học nhỏ thường khó tìm được vị trí trong một hệ thống toàn cầu bị chi phối bởi các ngôn ngữ lớn. Còn có thách thức vượt qua những khuôn mẫu sẵn có bởi văn học Việt Nam rất đa dạng.

Tuy vậy, tôi xem những điều này là lời mời gọi. Thông qua hợp tác, dự án dịch thuật và đối thoại văn hóa, các nhà văn, nhà thơ Việt Nam hoàn toàn có thể khẳng định vị trí của mình trong văn học thế giới.

Làm thế nào để văn hoá Việt Nam chạm tới công chúng toàn cầu, thưa chị?

Mọi sự hiểu biết đều bắt đầu từ kể chuyện. Văn hóa Việt Nam cần được chia sẻ qua văn chương, giáo dục, âm nhạc và nghệ thuật như một thực thể sống động, luôn vận động.

Dịch thuật giữ vai trò then chốt. Những dự án dịch công bằng, đặt tiếng Việt bên cạnh các ngôn ngữ khác, tạo nên đối thoại thực sự. Các lễ hội quốc tế, trao đổi học thuật và sáng kiến cộng đồng cũng giúp xây dựng những kết nối bền vững.

Quan trọng nhất là sự tôn trọng. Khi các nền văn hóa gặp nhau trong vị thế bình đẳng, sự thấu hiểu sẽ sâu sắc hơn. Đó là tinh thần tôi mong muốn những nhà làm văn hóa Việt sẽ giữ gìn trong các hoạt động quốc tế.

Nhiều hoạt động quảng bá văn hóa-du lịch của thí sinh Hoa hậu Doanh nhân Việt Nam 2026 tại Gia Lai Không chỉ tôn vinh vẻ đẹp, trí tuệ và bản lĩnh của nữ doanh nhân Việt Nam, cuộc thi còn góp phần quảng bá hình ...

Ngôi nhà chung của những người giữ lửa tiếng Việt Chỉ sau một thời gian ngắn hình thành và kết nối, Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu đang ...

Giỗ Tổ Hùng Vương được tái hiện trong Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản lần thứ 9 Sáng 14/3, tại Hà Nội, Ban tổ chức “Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản – Tái hiện Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương ...

Mang âm nhạc Việt đến Festival Hợp ca quốc tế Paris lần thứ 28 Sự góp mặt của Hợp ca Quê hương tại Festival Hợp ca quốc tế Paris lần thứ 28 đã mang đến những giai điệu đậm ...

Oscar 2026: Dấu ấn của những sử thi thời đại và sự bứt phá của các giá trị văn hóa mới Sáng 16/3 (theo giờ Việt Nam), Lễ trao giải Oscar lần thứ 98 đã diễn ra tại Nhà hát Dolby (Los Angeles, Mỹ) trong không ...