'Giờ G' cận kề, các địa phương quyết liệt thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU

Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến đến Việt Nam kiểm tra lần 5 trong quý I/2026 và đây sẽ là cơ hội cuối cùng để Việt Nam gỡ “thẻ vàng” chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Chống khai thác IUU: Hưng Yên quyết liệt trước giờ G, Đắk Lắk nâng cao nhận thức ngư dân Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà: Quyết liệt thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU Lữ đoàn 127 tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho ngư dân

Sau 8 năm nỗ lực khắc phục “thẻ vàng” thủy sản của EC, công tác chống khai thác IUU của Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Với quyết tâm cao nhất, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chính phủ, đã tổ chức các phiên họp thường kỳ vào thứ Ba hằng tuần, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, được kết nối với các tỉnh, thành phố ven biển. Cả hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương đều vào cuộc, tập trung thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Quảng Ngãi triển khai đồng bộ, quyết liệt

Cùng với cả nước, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai công tác chống khai thác IUU đồng bộ, quyết liệt. Trong năm 2025, UBND tỉnh đã liên tiếp ban hành kế hoạch hành động tập trung cao điểm chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản. Qua đó, thể hiện sự sâu sát, quyết liệt và phương châm nhất quán của tỉnh trong công tác phòng, chống khai thác IUU, xem đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu.

Từ sự động viên, hướng dẫn và kiên quyết của các cơ quan chức năng, đến nay, phần lớn các chủ tàu cá trên địa bàn tỉnh đều tuân thủ nghiêm các quy định về chống khai thác IUU.

Ngư dân Nguyễn Thanh Sơn, ở phường Trà Câu chia sẻ, được lực lượng chức năng tuyên truyền, hướng dẫn, bản thân tôi và cộng đồng ngư dân địa phương đã hiểu hơn về lợi ích, ý nghĩa của việc chống khai thác IUU. Chúng tôi luôn thực hiện đúng quy định về xuất, nhập bến, bật thiết bị giám sát hành trình (VMS) trong suốt quá trình khai thác; đánh bắt đúng vùng quy định để bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

'Giờ G' cận kề, các địa phương quyết liệt thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU

Tàu thuyền neo đậu tại Khu neo đậu tránh trú bão kết hợp cảng cá Tịnh Hòa. (Nguồn: Báo Quảng Ngãi)

Tính đến cuối tháng 12/2025, toàn tỉnh có gần 4.850 tàu cá, trong đó, gần 3.000 tàu có chiều dài từ 15m trở lên. Đến nay, 100% tàu cá đã đăng ký và được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Tất cả tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đang hoạt động đã lắp đặt thiết bị VMS. Tàu cá hoạt động ra, vào cảng đều thực hiện khai báo và ghi đầy đủ nhật ký khai thác.

Cùng với đó, các lực lượng chức năng đã hoàn thành công tác xử lý tàu cá mất kết nối thiết bị VMS, vượt ranh giới cho phép. Đối với nhóm tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng niêm phong tại cảng và giám sát chặt chẽ, tuyệt đối không cho xuất bến.

Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh Võ Văn Hải cho biết, trong năm 2026, chi cục tiếp tục tập trung quản lý chặt chẽ tàu cá theo số lượng hạn ngạch giấy phép khai thác thủy sản đã được công bố. Phối hợp với địa phương tổ chức rà soát để xóa tên trong sổ đăng ký tàu cá quốc gia đối với tàu giải bản, chìm và cập nhật thông tin tàu cá vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase; định danh tàu thuyền theo Đề án 06.

Đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động khai thác phải lắp đặt VMS, có giấy phép khai thác thủy sản. Chú trọng thực hiện quy định đánh dấu tàu cá, đăng kiểm tàu cá chuyển đổi nghề khai thác, hậu kiểm việc lắp đặt thiết bị VMS trên tàu cá...

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hồ Trọng Phương, gỡ “thẻ vàng” thủy sản của EC không đơn thuần là để tránh thiệt hại kinh tế từ việc giảm xuất khẩu vào thị trường Châu Âu, mà là điều kiện tiên quyết để ngành thủy sản Việt Nam nói chung, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng, phát triển theo hướng bền vững, có trách nhiệm và hội nhập sâu rộng.

Việc chấm dứt tình trạng khai thác trái phép vùng biển nước ngoài không chỉ khẳng định uy tín quốc gia, mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia trên biển.

Tỉnh Quảng Ngãi, một trong những địa phương có đội tàu hùng mạnh, sản lượng khai thác thủy sản lớn của cả nước, đang thể hiện quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, cụ thể, đồng bộ và liên tục trong việc thực hiện các khuyến nghị của EC.

Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc gỡ “thẻ vàng” của EC, mà còn hướng tới xây dựng ngành khai thác thủy sản hiện đại, tuân thủ pháp luật quốc tế, tôn trọng tài nguyên biển, bảo vệ môi trường và đảm bảo sinh kế lâu dài cho ngư dân.

Nghệ An siết chặt quản lý tàu cá

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng và Thường trực Tỉnh ủy về tăng cường phòng, chống khai thác IUU, tỉnh Nghệ An đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm rà soát, siết chặt quản lý đội tàu cá, kiên quyết không để tàu không đủ điều kiện ra khơi.

Cụ thể, triển khai Công văn số 358-CV/TU của Tỉnh ủy Nghệ An và Văn bản số 14608/UBND-NN của UBND tỉnh về thực hiện các nhiệm vụ cấp bách, trọng tâm chống khai thác IUU, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu người đứng đầu các sở, ban, ngành và chính quyền các xã, phường ven biển tăng cường trách nhiệm, trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm trong việc ngăn chặn, chấm dứt tình trạng khai thác IUU trên địa bàn.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ đội Biên phòng tỉnh và các địa phương ven biển tiến hành tổng rà soát, kiểm tra toàn diện công tác chống khai thác IUU. Việc thống kê số liệu phải bảo đảm trung thực, chính xác, có đầy đủ bằng chứng, hình ảnh minh chứng. Hằng ngày, Sở tổ chức đối chiếu số liệu tàu cá ra, vào giữa lực lượng Biên phòng và các cảng cá; kịp thời làm rõ nguyên nhân chênh lệch, kể cả các trường hợp tàu cập bến tại các cảng không chính thức.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định về đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác thủy sản; kiểm soát chặt chẽ tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; giám sát tàu cá ra, vào cảng, xuất nhập bến và sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng, bao gồm cả các cảng cá tư nhân, đúng theo quy định pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao tiếp tục rà soát, thống kê và công khai danh sách tàu cá “ba không” trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá; phân loại rõ số tàu không đủ điều kiện, số tàu đã bị xóa đăng ký và lý do xóa đăng ký. Công tác quản lý được yêu cầu thực hiện đến từng tàu, nắm chắc chủ tàu, tình trạng hoạt động, vị trí neo đậu và hình ảnh liên quan; danh sách tàu đã hủy đăng ký được công khai để các lực lượng chức năng nhận diện, kiểm soát trên biển.

UBND tỉnh Nghệ An cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành liên quan, Hải quan Khu vực XI và chính quyền các xã, phường ven biển phối hợp chặt chẽ, khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ được giao. (Nguồn: Báo Nghệ An)

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là kiểm tra tình trạng lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên toàn bộ đội tàu cá của tỉnh. Các đơn vị liên quan phải bố trí đủ nguồn lực triển khai đồng bộ nhật ký khai thác điện tử (eCDT) tại tất cả các cảng cá, điểm lên cá; hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng thực hiện khai báo xuất, nhập bến trên VNeID và ghi nhật ký khai thác điện tử (e-logbook).

Hồ sơ quản lý tàu cá ra, vào cảng; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác và xử lý vi phạm hành chính được yêu cầu sắp xếp, lưu trữ đầy đủ, bảo đảm đối khớp số liệu giữa các lực lượng chức năng và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Dữ liệu phải được cập nhật kịp thời lên các hệ thống như VNFishbase, eCDT và cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, bảo đảm thông tin “đúng, đủ, sạch, sống” và kết nối liên thông.

Trong công tác phối hợp trên biển, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An được giao xử lý dứt điểm các trường hợp tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác; kiên quyết không để tàu cá của tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài. Các đồn, trạm biên phòng tuyến biển duy trì tuần tra, kiểm soát chặt chẽ, tuyệt đối không cho phép tàu cá “ba không” (không đăng ký; không đăng kiểm và không giấy phép khai thác thủy sản), tàu đã xóa đăng ký hoặc không đủ điều kiện xuất, nhập lạch ra biển hoạt động.

Lực lượng Biên phòng đồng thời phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, chính quyền địa phương xử lý triệt để tình trạng chênh lệch số liệu tàu cá xuất, nhập bến giữa Biên phòng và Ban Quản lý cảng cá.

Công an tỉnh Nghệ An được giao chủ trì rà soát, cập nhật dữ liệu ngư dân trên hệ thống VNeID, phục vụ công tác quản lý tàu cá; kịp thời xác minh các trường hợp ngư dân mất liên lạc, chưa trở về sau chuyến biển hoặc có nguy cơ vi phạm IUU. Bên cạnh đó, lực lượng Công an tăng cường quản lý tạm trú, tạm vắng tại các địa phương ven biển; chủ động phát hiện, xử lý các hành vi mua bán tàu cá trái quy định, tàu không đủ điều kiện hoặc đã xóa đăng ký nhưng vẫn tồn tại.