Gợi mở cách tiếp cận chiến lược cho Việt Nam trong bối cảnh địa chính trị mới

Các đại biểu cho rằng, việc xây dựng và thực thi đại chiến lược có ý nghĩa then chốt, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, linh hoạt và gắn với năng lực nội tại của quốc gia. (Ảnh: Quang Dương)

Ngày 4/5, Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương phối hợp với Chương trình Nghiên cứu Kinh tế học mở rộng (Broaden Economics) tổ chức tọa đàm khoa học “Đại chiến lược và quản trị quốc gia hiện đại trong bối cảnh địa chính trị mới”, thu hút đông đảo chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên tới tham dự.

More from WVR
Bất ngờ chiến lược trong quan hệ quốc tế và một số hàm ý chính sách

Chương trình quy tụ các diễn giả uy tín như PGS. TS. Nguyễn Văn Thạo, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Đại sứ Vũ Quang Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; TS. Ngô Di Lân, giảng viên Học viện Ngoại giao; cùng các lãnh đạo, giảng viên Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trịnh Thị Thu Hương, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Kinh doanh quốc tế nhấn mạnh, trong bối cảnh trật tự quốc tế biến động nhanh chóng, việc nghiên cứu về đại chiến lược không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà còn đặt ra yêu cầu thực tiễn cấp thiết đối với Việt Nam trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển.

Theo bà, đại chiến lược là khung tư duy dài hạn giúp quốc gia xác định lợi ích cốt lõi, ưu tiên nguồn lực và định hướng hành động trước những biến động sâu sắc của môi trường quốc tế.

Đồng thời, PGS. TS. Trịnh Thị Thu Hương cho rằng, một đại chiến lược hiệu quả cần gắn chặt với năng lực quản trị quốc gia hiện đại, bảo đảm khả năng dự báo, điều phối liên ngành và chuyển hóa các mục tiêu dài hạn thành chính sách cụ thể.

Đại chiến lược là điều kiện sống còn của quốc gia

TS. Ngô Di Lân: Đại chiến lược không dành riêng cho cường quốc, mà càng quan trọng với những quốc gia có dư địa sai sót thấp. (Ảnh: Quang Dương)

TS. Ngô Di Lân nhấn mạnh, đại chiến lược không dành riêng cho cường quốc, mà càng quan trọng với những quốc gia có dư địa sai sót thấp. (Ảnh: Quang Dương)

Kỳ vọng tích cực vào tọa đàm, TS. Ngô Di Lân mong muốn chương trình mở ra không gian trao đổi đa chiều, thúc đẩy các thảo luận thẳng thắn và thực chất, qua đó gợi mở thêm nhiều cách tiếp cận về đại chiến lược trong bối cảnh hiện nay.

Chia sẻ sâu hơn về cuốn sách Đại chiến lược: Nghệ thuật bảo vệ lợi ích quốc gia, tác giả Ngô Di Lân cho rằng, đây không phải là khái niệm dành riêng cho các cường quốc, mà có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với các quốc gia quy mô nhỏ, nơi có “biên độ sai sót rất hạn chế”.

Ông nhấn mạnh, một đại chiến lược hiệu quả cần dựa trên nhận định đúng về bối cảnh, xác định rõ thứ tự ưu tiên và sử dụng nguồn lực một cách hợp lý trong điều kiện luôn tồn tại hai quy luật cơ bản là khan hiếm và cạnh tranh.

Từ các dẫn chứng lịch sử và so sánh quốc tế, TS. Ngô Di Lân nhấn mạnh, việc có một đại chiến lược thôi là chưa đủ mà quan trọng là phải xây dựng được một đại chiến lược đúng đắn, có khả năng thích ứng và được thể chế hóa bền vững.

More from WVR
Nền đối ngoại toàn diện trong kỷ nguyên mới

Nối tiếp chia sẻ tại tọa đàm, từ thực tiễn hoạt động đối ngoại, Đại sứ Vũ Quang Minh, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao nhận định rằng, đại chiến lược quốc gia cần được triển khai như một tổng thể tích hợp liên ngành, bao trùm các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, an ninh đến công nghệ và văn hóa, trong đó các chiến lược chuyên ngành đóng vai trò là cấu phần trong một chỉnh thể thống nhất, hướng tới mục tiêu phát triển dài hạn.

Ông nhấn mạnh, trong tổng thể đó, đối ngoại được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quốc phòng và an ninh nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng.

Đồng thời, Đại sứ khẳng định, một đại chiến lược chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được thể chế hóa thành sự đồng thuận rộng rãi trong toàn bộ hệ thống chính trị và xã hội, qua đó bảo đảm tính liên tục, ổn định và khả năng duy trì trong dài hạn thay vì phụ thuộc vào các yếu tố cá nhân.

Chia sẻ trong khuôn khổ sự kiện, từ góc độ quản trị quốc gia, TS. Đỗ Ngọc Kiên, Trưởng Bộ môn Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, thách thức lớn nhất trong hoạch định tổng thể đại chiến lược nằm ở năng lực thực thi, trong đó năng lực thích ứng của hệ thống quốc gia trước những biến động nhanh chóng của môi trường quốc tế đóng vai trò then chốt, đòi hỏi phải tăng cường khả năng dự báo, nâng cao hiệu quả điều phối và phân bổ nguồn lực một cách linh hoạt.

Theo ông, một hệ thống chiến lược chỉ thực sự bền vững khi có khả năng học hỏi và tự điều chỉnh liên tục, bởi việc duy trì một định hướng cứng nhắc trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng có thể dẫn đến những chi phí chiến lược đáng kể.

“Tự chủ chiến lược” - đích đến dài hạn trong tư duy đại chiến lược của Việt Nam

Theo TS. Ngô Di Lân, tự chủ chiến lược không đối lập với hội nhập, mà là điều kiện để hội nhập chủ động và có chọn lọc hơn. (Ảnh: Quang Dương)

Trao đổi với Báo Thế giới và Việt Nam về phương châm được đề ra trong Đại hội Đảng XIV vừa qua, TS. Ngô Di Lân cho rằng, “tự chủ chiến lược” trước hết cần được nhìn nhận như một quá trình liên tục, khó đạt tới trạng thái tuyệt đối, kể cả với các cường quốc.

Làm rõ hơn, ông nhấn mạnh, “tự chủ chiến lược” là năng lực chủ động hoạch định mục tiêu và triển khai các quyết sách lớn dựa trên lợi ích quốc gia, ngay cả khi phải đối mặt với sức ép bên ngoài, qua đó mở rộng cách tiếp cận từ “độc lập, tự chủ” sang năng lực hành động thực chất trong môi trường quốc tế phức tạp.

More from WVR
Câu chuyện chiến lược của Việt Nam là gì?

Từ góc độ đại chiến lược, TS. Ngô Di Lân cũng lưu ý, một quốc gia có thể độc lập về danh nghĩa nhưng vẫn bị động nếu thiếu năng lực nội tại, đồng thời khẳng định “tự chủ chiến lược không đối lập với hội nhập, mà là điều kiện để hội nhập chủ động và có chọn lọc hơn”, giúp tạo “vùng đệm” ứng phó với các cú sốc bên ngoài.

Về cách hiện thực hóa, ông cho rằng, nền tảng trước hết là thể chế, cùng với năng lực kinh tế và công nghệ.

Ông cũng chỉ ra rằng, mô hình tăng trưởng dựa vào lao động chi phí thấp và FDI theo chiều rộng đã hoàn thành vai trò lịch sử. “Bước tiếp theo đòi hỏi khu vực tư nhân nội địa phải trưởng thành, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”, ông nhấn mạnh.

Nhìn tổng thể, ông khẳng định, tự chủ chiến lược là đích đến dài hạn, gắn với quá trình xây dựng và kiên trì thực thi một đại chiến lược phù hợp qua nhiều thế hệ.

Các đại biểu tham gia tọa đàm. (Ảnh: Quang Dương)

Kết thúc tọa đàm, các chuyên gia bày tỏ đánh giá cao cuốn sách Đại chiến lược: Nghệ thuật bảo vệ lợi ích quốc gia, coi đây là một công trình có giá trị lý luận và thực tiễn.

Cuốn sách góp phần hệ thống hóa khái niệm đại chiến lược trong bối cảnh hiện đại, đồng thời cung cấp một khung phân tích rõ ràng giúp lý giải cách các quốc gia xác định mục tiêu, phân bổ nguồn lực và đưa ra quyết định trong môi trường quốc tế đầy biến động.

Đáng chú ý, tác phẩm này không chỉ dừng lại ở việc phân tích các trường hợp điển hình trên thế giới mà còn đặt Việt Nam vào trung tâm của thảo luận, qua đó gợi mở những định hướng chiến lược phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước

Đồng thời, công trình nhấn mạnh vai trò của tư duy dài hạn và kỷ luật chiến lược trong việc bảo đảm phát triển bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trong trật tự toàn cầu mới.