Theo bộ Thương mại Campuchia, năm nay là năng thứ hai liên tiếp, VN là nước dẫn đầu về lượng hàng tiêu thụ tại Campuchia, trở thành quốc gia chi phối mạnh mẽ đời sống tiêu dùng của nước này, với tổng giá trị lên tới 988 triệu USD, vượt xa Trung Quốc và Thái Lan.
Theo một khảo sát vừa công bố (8/2009) của Công ty khảo sát thị trường Trương Đoàn (VN), sự khác biệt về sản phẩm, giá cả hay dịch vụ... của hàng Việt đều có thể là nhân tố đánh bại đối thủ cạnh tranh. Chẳng hạn, dụng cụ thể thao VN đè bẹp hàng TQ vì giá rẻ, thời gian đặt, giao hàng nhanh hơn 5 ngày, cho phép trả lại nếu bán không chạy. Thiết bị văn phòng, nội thất Hòa Phát là sự lựa chọn hàng đầu do chất lượng cao, giá rẻ và rất thông dụng. Ngoài ra, nhiều mặt hàng điện gia dụng, cơ khí, bột giặt, phân bón... cạnh tranh với hàng Thái nhờ giá tốt, mẫu mã đẹp, có bảo hành, tỷ lệ chiết khấu cao.
Tuy nhiên, qua phản ánh của người tiêu dùng, một số sản phẩm khác của VN không những chưa "định vị" được là bởi chất lượng kém, mà còn có nguy cơ gây nên ấn tượng không tốt về hàng hóa mang nhãn VN. Đây là hiện tượng cần phải chấn chỉnh ngay.
Phía sau vị trí số 1
Mì gói được hệ thống bán lẻ ưu tiên giới thiệu trước cả mì Thái vì giá rẻ và tỷ lệ chiết khấu cao hơn nhưng vẫn bán chậm vì không ngon bằng. Đáng lo ngại hơn, chất lượng một số mặt hàng như ắc-quy, nước rửa chén sau thời gian đầu được đánh giá cao đã "tệ dần đều", khiến người bán lẻ nghi ngờ DN VN tuồn hàng giả, phẩm cấp thấp để kiếm lời.
Một số DN không ghi rõ tên nhà sản xuất, địa chỉ trên sản phẩm nên mất thương hiệu và bị người tiêu dùng nghi là hàng giả. Nhiều hàng hóa còn mang tính "đánh đố" người tiêu dùng Campuchia bằng cách không in chữ Kh'mer lên bao bì hoặc tờ hướng dẫn sử dụng.
Phân bón, nông dược Thái bán đến khi hết hạn sử dụng được trả lại nhưng nhà sản xuất, phân phối của VN không cho phép như vậy. Người bán lẻ Campuchia cho rằng, phía VN thường bán đổ bán tháo rồi để mặc đại lý ôm hàng trong khi công ty Thái luôn hỗ trợ cho họ nếu gặp khó khăn. Đó là những dẫn chứng cụ thể mà cuộc điều tra đã đưa ra.
Ngoài ra, tuy ngày càng nhiều người Campuchia dùng hàng Việt nhưng độ phủ của hàng Việt so với hàng Thái vẫn còn khoảng cách do chủng hàng còn ít. Hàng Việt phần lớn có nhiều ở chợ, còn vào các siêu thị hàng Thái áp đảo hẳn. Nhiều DN chưa chú trọng đến sự hiện diện chính thức. Bên cạnh đó, hoạt động quảng bá thương hiệu còn rời rạc, chưa tạo được ấn tượng cho người tiêu dùng và chưa tạo được vị thế của hàng VN trong giới kinh doanh.
Bài học kinh nghiệm
Theo nhiều chuyên gia về thị trường, do lợi thế về địa lý nên Campuchia nên được xem là nơi thích hợp nhất để các DN VN quan tâm mở rộng thị trường.
Theo kinh nghiệm của Casumina, công ty này đã chọn cách xuất khẩu chính ngạch theo phương thức FOB, tức là trách nhiệm vận chuyển, bán hàng, mở mạng lưới... giao hết qua nhà phân phối tại Campuchia. Công ty chỉ hỗ trợ thêm kinh phí cho việc quảng bá, xây dựng mạng lưới. Lợi thế là người địa phương, đối tác có thể tự tổ chức hình thức kinh doanh phù hợp, với chi phí rẻ hơn đến 25% so với các DNVN đã từng tiến hành. Nhờ vậy mà hàng của Casumina có thể cạnh tranh với hàng Thái Lan nhờ giá rẻ, chất lượng tốt.
Cách làm tương đối phổ biến hiện nay là bắt tay với thế hệ thương nhân mới. Họ biết cách kết hợp các phương thức kinh doanh hiện đại với cách giao dịch truyền thống dựa trên uy tín và các mối quan hệ, nên có thể giúp các DN VN thiết lập mạng lưới phân phối, cũng như đường vận chuyển hàng hoá, kho trữ hàng... rộng khắp các tỉnh, thành.
Nhiều vùng đô thị Campuchia đang trong giai đoạn phát triển. Cơ hội phát triển kinh doanh theo bài bản hiện đại cũng mở với DN VN. Ông Nguyễn Bắc Sơn, Giám đốc tiếp thị Công ty Điện Quang phân tích: "Đã đến lúc hàng VN không chỉ đem bán sang đây một sản phẩm đơn thuần, mà phải mang theo cả các giá trị cộng thêm như dịch vụ chăm sóc khách hàng, hậu mãi, bảo trì, tư vấn… để xây dựng tên tuổi".
Phan Thanh
