 |
| Các bể chứa dầu thô tại trung tâm dầu khí Cushing ở Cushing, Oklahoma. (Nguồn: Dronebase) |
Sau nhiều lần Tổng thống Mỹ Donald Trump phát đi tín hiệu hòa bình rồi thất bại trong vòng ba tháng qua, thị trường dường như không còn phản ứng với từng phát ngôn của ông chủ Nhà Trắng. Thay vào đó, các nhà giao dịch đang chờ đợi dấu hiệu cụ thể của một thỏa thuận thực sự với Iran.
Iran đã duy trì lập trường cứng rắn trong đàm phán về việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz – đòn bẩy chính của nước này. Thời gian qua, Iran đã sử dụng nhiều xuồng cao tốc, thủy lôi và máy bay không người lái nhằm phong tỏa eo biển Hormuz với các tàu chở dầu, qua đó gây gián đoạn với gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Trong trường hợp Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận nhằm kết thúc chiến sự trong thời gian tới, việc đưa dầu từ eo biển Hormuz trở lại lưu thông cũng sẽ vấp phải hàng loạt khó khăn về hậu cần. Do đó, trong dài hạn, có rất ít khả năng giá dầu sẽ quay trở lại mức trước khi chiến sự nổ ra.
Bốn bước để dầu từ eo biển Hormuz trở lại lưu thông
Bước đầu tiên là giải tỏa các điểm ùn tắc tại eo biển. Quá trình này sẽ kéo dài do tàu chở dầu di chuyển chậm.
Theo Matt Smith, chuyên gia phân tích thị trường dầu mỏ tại nền tảng dữ liệu thị trường Kpler, khoảng 166 tàu chứa khoảng 170 triệu thùng dầu hiện đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư. Số tàu này cần được đưa ra khỏi vịnh trước khi các tàu chở dầu khác có thể tiếp cận eo biển Hormuz và nối lại hoạt động bình thường.
Theo Victoria Grabenwöger, chuyên gia phân tích tại Kpler, quá trình phục hồi hoàn toàn công suất vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz có thể mất đến ba tháng.
Bước thứ hai là giải phóng lượng dầu tồn kho. Các tàu chở dầu tiếp theo sẽ ưu tiên xuất dầu từ các kho chứa đã được các nhà sản xuất dầu tích đầy trong thời gian chiến sự.
Một điểm tích cực là các nhà máy lọc dầu đã không tích trữ dầu đến mức tối đa trong các bồn chứa của mình. Điều này sẽ giúp rút ngắn một phần thời gian rút dầu từ bồn chứa lên các tàu chở dầu, song lượng dầu tồn kho cao hơn mức thông thường vẫn sẽ làm chậm quá trình đưa sản lượng dầu trở về công suất ban đầu.
Bước thứ ba là tái khởi động sản xuất dầu. Các giếng dầu tại Trung Đông phần lớn đã ngưng vận hành trong giai đoạn chiến sự, và việc tái khởi động các giếng dầu này là một bài toán kỹ thuật phức tạp cần được giải quyết trong nhiều tuần.
Quá trình tái khởi động sản xuất này phải được làm từng bước để tránh nguy cơ sụp lún vỉa chứa dầu thô, vốn bao gồm nhiều bước sửa chữa tốn kém và phức tạp như khoan lại giếng và căn chỉnh tỷ lệ nước và khí bơm vào giếng.
Bên cạnh đó, do các giếng dầu trong khu vực có quy mô lớn và nằm sát nhau, quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các tập đoàn và các quốc gia để duy trì áp suất bơm nhất quán trên nhiều giếng liền kề.
Bước thứ tư là khắc phục thiệt hại về cơ sở hạ tầng. Một số nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất khí đốt tự nhiên và mỏ dầu đã bị hư hỏng trong giai đoạn chiến sự. Các công ty dầu mỏ cho biết một số hạng mục sửa chữa cơ sở hạ tầng thiết yếu có thể kéo dài nhiều năm.
Theo Kpler, tổng cộng 12 triệu thùng/ngày sản lượng dầu thô và 3 triệu thùng/ngày sản phẩm lọc dầu đã bị ngưng trệ trên toàn khu vực Trung Đông – chủ yếu tại Saudi Arabia và Iraq. Do đó, đưa số dầu này trở lại lưu thông không phải là điều dễ dàng.
 |
| Cuộc biểu tình phản đối hành động quân sự của Mỹ tại Iran diễn ra gần Nhà Trắng, Mỹ, ngày 8/4/2026. (Nguồn: Getty Images) |
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Toàn bộ kịch bản trên đều dựa trên giả định chiến sự Iran đã kết thúc và không có thêm bất ổn nào tại eo biển Hormuz. Hiện nay, còn quá sớm để khẳng định kịch bản này sẽ xảy ra trên thực tế.
Trong vài tháng qua, thế giới đã nhiều lần chứng kiến triển vọng hòa bình tan vỡ chỉ sau vài giờ, buộc các nhà giao dịch dầu mỏ tiếp tục duy trì mức giá dầu cao. Ví dụ, ngày 18/4, Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz, nhưng chỉ vài giờ sau, nước này cho rằng Mỹ và Israel đã vi phạm thỏa thuận và tiếp tục tấn công các tàu bè đi qua eo biển này.
Thị trường dầu mỏ sẽ tiếp tục theo sát tình hình trong nhiều tuần và tháng tới để đánh giá liệu Iran có thực sự sẵn sàng từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz hay không. Cùng với đó là hàng loạt câu hỏi khác như: Liệu Iran có dừng thu phí tàu qua lại? Liệu Mỹ có tiếp tục duy trì phong tỏa dầu Iran, hay nhượng bộ biện pháp phong tỏa này như điều kiện tiên quyết cho hòa bình?
Một yếu tố thực tiễn khác là các công ty vận tải biển cần có đủ cơ sở để tin rằng tàu bè qua lại eo biển được bảo đảm an toàn. Lần gần nhất eo biển Hormuz được mở lại trong thời gian ngắn, các tàu bè đã đua nhau thoát khỏi eo biển, rồi nhanh chóng quay đầu khi nhận tin eo biển không còn an toàn.
Phí bảo hiểm vận tải biển đã tăng vọt lên mức gấp nhiều nghìn lần so với trước chiến sự. Trong khi đó, các công ty bảo hiểm chưa sẵn lòng cung cấp mức phí phải chăng khi tình hình còn bấp bênh.
Iran từng đe dọa thả thủy lôi tại eo biển Hormuz và trước đó yêu cầu tàu bè chỉ được sử dụng tuyến đường được chỉ định với giấy phép từ phía Iran. Đây là những rủi ro mà nhiều chủ tàu chưa muốn chấp nhận.
Triển vọng nào cho giá dầu thế giới?
Kể từ giữa tháng 3, giá dầu thô thế giới chưa lần nào xuống dưới 94 USD/thùng. Cuối tuần qua, dầu thô Brent kỳ hạn đóng cửa giao dịch ở mức hơn 100 USD/thùng.
Các nhà phân tích tại JPMorgan kỳ vọng eo biển Hormuz được mở lại vào đầu tháng 6 và dự báo giá dầu trung bình ở mức 97 USD/thùng trong phần còn lại của năm 2026.
Theo Michael Green, chiến lược gia trưởng tại Simplify Asset Management, thị trường kỳ hạn dự báo rằng việc giá dầu Brent ở mức 60 USD/thùng sẽ không xảy ra từ nay cho đến 2032.
Trong dài hạn, giá dầu có thể tiếp tục giảm nếu hòa bình được duy trì và sản xuất dầu khí được tái khởi động và đi vào ổn định.
Tuy nhiên, triển vọng này còn bỏ ngỏ trong bối cảnh Iran cho biết việc nước này cho phép số lượng tàu qua lại eo biển Hormuz trở về mức trước chiến tranh không có nghĩa là “tự do lưu thông” như trước đây.
| Iran ra lời cam kết về hạt nhân, Mỹ lạc quan thận trọng, chẳng vội đạt được thỏa thuận Trong khi Iran sẵn sàng đưa ra lời cam kết với cộng đồng quốc về vấn đề hạt nhân, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại ... |
| Pakistan thúc đẩy hòa giải, Mỹ và Iran tiến sát thỏa thuận mới, Trung Quốc kêu gọi giữ đà giảm nhiệt Ngày 24/5, các bên tham gia đàm phán giải quyết xung đột Mỹ-Iran đã lên tiếng về tiến trình hòa giải và cơ hội về ... |
| Tình hình Trung Đông: Chẳng phải Nga hay Mỹ, đây mới là quốc gia Iran muốn 'gửi' uranium; hoà đàm tiếp tục tại Qatar Các nguồn tin cấp cao giấu tên cho biết, Iran sẵn sàng xuất khẩu uranium làm giàu ở cấp độ cao và đang yêu cầu ... |
| NÓNG: Mỹ tấn công các cơ sở tên lửa Iran Ngày 25/5 (giờ Mỹ), Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận, quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích mà ... |
| Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 26/5: Đồng USD giảm nhẹ khi tâm lý chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư được cải thiện Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 26/5 ghi nhận đà giảm nhẹ của đồng USD khi tâm lý chấp nhận rủi ro ... |
