‘Hành trang’ đầy áp lực của tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh

Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh. (Nguồn: MarketWatch)

Giới truyền thông quốc tế đánh giá như vậy là bởi ông Kevin Warsh tiếp quản “ghế nóng” ở Fed trong bối cảnh kinh tế Mỹ đứng trước nguy cơ đình lạm, lãi suất cao và áp lực chính trị ngày càng lớn.

Nhưng bài toán lớn nhất với tân Chủ tịch Fed không đơn thuần là tăng hay giảm lãi suất, mà là giữ được niềm tin rằng Fed vẫn đủ độc lập để chống lạm phát mà không bị chi phối bởi áp lực chính trị.

“Sóng gió” ngay từ lễ tuyên thệ

Tại lễ tuyên thệ nhậm chức, Tổng thống Donald Trump và cả ông Warsh đều tái khẳng định cam kết bảo vệ sự độc lập của Fed trước nhánh hành pháp. Tuy nhiên, cam kết này được cho là sẽ sớm đối mặt với thử thách thực tế.

Tổng thống Trump đã phát đi tín hiệu rõ ràng rằng ông kỳ vọng Chủ tịch Fed mới sẽ cởi mở hơn với các đợt cắt giảm lãi suất và ủng hộ mạnh mẽ hơn chương trình thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Nhà Trắng. Điều này phần nào phù hợp với quan điểm của ông Warsh, người cho rằng AI có thể thúc đẩy năng suất lao động và tạo thêm dư địa để giảm lãi suất mà không gây áp lực lạm phát quá lớn.

More from WVR
Những thách thức nào đang chờ đón tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh?

Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa lập luận này vẫn còn bỏ ngỏ. Xung đột kéo dài ở Trung Đông đang gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và nhiều hàng hóa thiết yếu, làm dấy lên nguy cơ lạm phát quay trở lại. Điều này có thể thu hẹp đáng kể dư địa điều hành chính sách của Fed dưới thời ông Warsh.

Ông Kevin Warsh không phải là gương mặt xa lạ với Fed. Ông từng là một Thống đốc Fed trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008 và đóng vai trò cầu nối giữa ngân hàng trung ương với Phố Wall. Nhưng lần trở lại này diễn ra trong một hoàn cảnh phức tạp hơn rất nhiều.

Nếu Chủ tịch Fed Ben Bernanke năm 2008 đối mặt với một nhiệm vụ tương đối rõ ràng là cứu nền kinh tế Mỹ khỏi một cuộc đại suy thoái mới bằng tiền rẻ, ông Warsh hiện phải điều hành Fed trong một môi trường mà mọi lựa chọn đều có giá phải trả.

Lạm phát hiện không còn là cú sốc nhất thời. Giá năng lượng tăng mạnh do xung đột Trung Đông đang lan sang chi phí sản xuất và giá tiêu dùng… làm dấy lên nguy cơ lạm phát thực phẩm quay trở lại. Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ chưa thực sự suy yếu. Sự bùng nổ đầu tư liên quan đến AI vẫn hỗ trợ tăng trưởng và việc làm. Theo dữ liệu của Bank of America, chi tiêu tiêu dùng tháng 2 tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, mức mạnh nhất trong hơn 3 năm.

Điều đó khiến Fed rơi vào tình thế khó xử điển hình của một nền kinh tế có nguy cơ đình lạm: lạm phát cao nhưng tăng trưởng chưa suy sụp đủ để biện minh cho việc giảm lãi suất. Đây là tình huống mà mọi ngân hàng trung ương đều muốn tránh: chống lạm phát thì tăng trưởng suy yếu, còn hỗ trợ tăng trưởng thì nguy cơ giá cả mất kiểm soát quay trở lại.

Nhà kinh tế trưởng phụ trách Mỹ của SMBC Nikko Securities, ông Troy Ludtka, gọi đây là “cơn bão hoàn hảo” đối với tân Chủ tịch Fed.

Áp lực còn lớn hơn khi Fed hiện không có được sự đồng thuận nội bộ rõ ràng. Thống đốc Fed Christopher Waller, một thành viên từng được xem là ôn hòa, nay cũng cho rằng “thật điên rồ” nếu nói đến cắt giảm lãi suất trong tương lai gần khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu và thị trường lao động đang ổn định.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã vượt 5%, mức cao nhất trong gần một năm.

Chiến lược gia hàng đầu Phố Wall Ed Yardeni cho rằng, nếu ông Warsh không cho thấy Fed nghiêm túc với cuộc chiến chống lạm phát, thị trường có thể phản ứng tiêu cực hơn nữa thông qua việc lợi suất tăng mạnh. Đó là lý do khiến uy tín chống lạm phát hiện quan trọng không kém chính sách lãi suất thực tế.

Áp lực đó càng trở nên nhạy cảm hơn trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ đang tới gần. Lạm phát duy trì ở mức cao có thể gây bất lợi lớn về mặt chính trị cho Đảng Cộng hòa. Đây cũng là kịch bản đặc biệt khó khăn đối với ông Warsh. Nếu lạm phát tăng tốc trở lại, Fed có thể buộc phải nâng lãi suất, điều này hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng của Tổng thống Trump khi lựa chọn ông cho vị trí này.

Một Fed cứng rắn hơn?

Trong bối cảnh đó, ông Warsh đang phát tín hiệu về một Fed cứng rắn, với ưu tiên hàng đầu là đưa Fed quay trở lại đúng “sứ mệnh cốt lõi”. Trong phiên điều trần phê chuẩn, ông Warsh cho rằng Fed đã bị cuốn vào nhiều vấn đề mang tính chính trị và các cuộc tranh luận ngoài phạm vi nhiệm vụ. Fed cần tập trung trở lại vào hai mục tiêu chính là kiểm soát lạm phát và bảo đảm việc làm tối đa.

Một ưu tiên lớn khác của ông Warsh là thay đổi cách Fed đo lường và kiểm soát lạm phát. Ông phản đối cơ chế “mục tiêu lạm phát trung bình linh hoạt” được Fed áp dụng từ năm 2020, vốn cho phép lạm phát vượt ngưỡng 2% trong một thời gian nhất định. Thay vào đó, ông muốn quay lại mục tiêu lạm phát cứng ở 2%.

Ông Warsh cũng ủng hộ việc sử dụng lãi suất như công cụ chính để chống lạm phát, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các chương trình nới lỏng định lượng (QE). Theo ông, Fed cần từng bước thu hẹp bảng cân đối kế toán đã tăng mạnh từ dưới 1.000 tỷ USD trước khủng hoảng tài chính 2008 lên hơn 6.000 tỷ USD hiện nay.

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Fed muốn chấm dứt chính sách “định hướng trước” của Fed, tức là việc phát tín hiệu sớm về lộ trình lãi suất tương lai.

C5.22 (OK) ‘Hành trang’ đầy áp lực của tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh

Ông Warsh đang phát tín hiệu về một Fed cứng rắn, với ưu tiên hàng đầu là đưa Fed quay trở lại đúng “sứ mệnh cốt lõi”. (Nguồn: Getty Images)

Bên cạnh chính sách tiền tệ, ông Warsh cũng đề cập tới việc nghiên cứu tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với tăng trưởng kinh tế, cải thiện hệ thống thanh toán nội bộ của Fed và khẳng định không theo đuổi mô hình tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.

Trong bài phát biểu nhậm chức, ông Warsh cam kết sẽ lãnh đạo Fed theo hướng “cải cách”, học từ các thành công và sai lầm trong quá khứ, đồng thời tránh phụ thuộc vào những mô hình cứng nhắc. Ông đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ cốt lõi của Fed vẫn là duy trì ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm.

Bài kiểm tra đầu tiên đối với ông Warsh sẽ diễn ra tại cuộc họp FOMC ngày 16-17/6 tới. Đây là cơ quan gồm 12 thành viên có quyền quyết định chính sách lãi suất của Mỹ, bao gồm 7 thống đốc Fed và 5 chủ tịch Fed khu vực. Dù là đương kim Chủ tịch, ông Warsh không thể tự mình quyết định chính sách mà phải xây dựng được sự đồng thuận trong nội bộ Fed, đặc biệt là các cải cách lớn. Tuy nhiên, các cải cách thể chế sâu rộng tại Fed thường không diễn ra trong thời gian ngắn mà có thể phải kéo dài nhiều năm.

Do đó, thông điệp của tân Chủ tịch Fed được giới bình luận cho là mang tính trấn an nhiều hơn là đưa ra định hướng chính sách cụ thể. Bởi câu hỏi lớn nhất hiện nay không phải là Fed muốn làm gì, mà là Fed có thể làm gì trong bối cảnh hiện nay. Bài kiểm tra lớn nhất với ông Warsh có thể không nằm ở quyết định lãi suất đầu tiên, mà ở khả năng thuyết phục thị trường rằng, Fed hoàn toàn độc lập trong bối cảnh áp lực chính trị ngày càng lớn.