Hiệu ứng chuột Lemming và tâm lý đám đông trên thị trường chứng khoán

Theo dõi TGVN trên
TGVN. 'Chúng ta không thể thu được nhiều lợi nhuận nếu chỉ mua những gì mà mọi người đổ xô đi mua'. Warren Buffet đang nhắc đến hiệu ứng chuột Lemming - một trong những lý do hàng đầu khiến các nhà đầu tư vướng phải những khoản thua lỗ khi tham gia vào thị trường chứng khoán.

Huyền thoại đầu tư Warren Buffet từng nói về thị trường chứng khoán như sau: 'Hầu hết mọi người nhảy vào mua chứng khoán khi thấy người khác mua chúng. Thời điểm tốt nhất để quan tâm đến cổ phiếu là khi không ai để ý đến nó. Chúng ta không thể thu được nhiều lợi nhuận nếu chỉ mua những gì mà mọi người đổ xô đi mua'.

hieu ung chuot lemming va tam ly dam dong tren thi truong chung khoan
Hiệu ứng chuột Lemming và tâm lý đám đông trên thị trường chứng khoán (nguồn: Internet)

Hiệu ứng mà nhà đầu tư huyền thoại nhắc đến được gọi là Lemming - một trong những lý do hàng đầu khiến các nhà đầu tư vướng phải những khoản thua lỗ khi tham gia thị trường chứng khoán. Câu chuyện về cái chết của loài chuột Lemming sau đây là một bài học đáng suy ngẫm.

Khi tôi còn học tiểu học, thầy giáo cho cả lớp xem một đoạn phim về vòng đời của chuột Lemming. Cả lớp rất thích thú khi xem cảnh chuột mẹ hạ sinh những con chuột con bé xíu. Chúng tôi cười rúc rích khi xem những sinh vật lông tơ mịn màng dễ thương này chơi đùa và lớn lên. Thế nhưng bỗng nhiên, tất cả chúng tôi đều giật mình kinh ngạc khi đoạn phim chuyển sang hàng ngàn con chuột Lemming này đã trưởng thành lại ồ ạt nhảy từ vách đã xuống biển, bơi đến mệt lử rồi chết.

Từ năm 1995 đến năm 2003, hàng triệu nhà đầu tư đã hành động y như loài chuột Lemming. Nhưng thay vì mất mạng, rất nhiều người đã mất trắng khoản tiền dành dụm cả đời mình. Vì sao vậy? Như mọi khi, có nhiều lý do.

Một trong những lý do đó là vì các nhà đầu tư này đã mù quáng làm theo xu hướng của số đông, làm những điều mà người khác làm chứ không phải những điều có lợi cho mình.

Năm 1995, khi thị trường chứng khoán thế giới bắt đầu nóng lên, những "chú chuột Lemming" này bắt đầu thò đầu ra khỏi hang. Khi thấy bạn bè xung quanh giàu lên và không muốn bỏ qua dịp này, nhiều chú chuột Lemming khác cũng rời hang an toàn của mình để chạy theo bầy đàn, nhảy từ vách đá vào thị trường chứng khoán nóng bỏng nhất trong lịch sử.

Chuyện gì đã xảy ra với những chú chuột Lemming không nhảy xuống biển?

Dĩ nhiên, không phải chú chuột Lemming nào cũng 'nhảy từ vách đá xuống' trong thời gian 1995 đến 2000. Có nhiều chú chuột nhận ra thị trường sắp sụt giá đã nhảy sang bất động sản và trái phiếu khi lãi suất ngân hàng giảm xuống. Một lần nữa, những chú chuột Lemming này lại làm theo đám đông.

Sự kỳ vọng rất cao vào tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến thị trường chứng khoán bùng nổ vào năm 2007. Ngoài ra, hiệu ứng đám đông vì cơn say tăng trưởng và lợi nhuận đã cuốn hút một lượng rất lớn nhà đầu tư mới tham gia thị trường. Tại thời điểm này, người người, nhà nhà đều biết đến chứng khoán.

Câu chuyện về kiếm lời từ chứng khoán len lỏi từ quán trà đá đến văn phòng công sở. Chứng khoán bỗng dưng trở thành đề tài “nóng hổi” và hấp dẫn nhất trong cuộc sống thường nhật, người ta gọi thị trường chứng khoán là “cơn sóng thần” và tình trạng bỏ công việc chính để tập trung đầu tư ở thời đó chắc hẳn không quá xa lạ.

Việc kiếm tiền chưa bao giờ đơn giản đến thế, chỉ cần mở một tài khoản chứng khoán và mua cổ phiếu là có lãi dù bất kể là cổ phiếu nào, bất kể công ty hoạt động ra sao. Nhu cầu kiếm tiền trong sự nhàn rỗi bùng nổ đã khiến hững người không có kiến thức đầu tư cũng tham gia thị trường chứng khoán vì nghiễm nhiên đầu tư là có lãi.

Vào thời điểm đó, cổ phiếu có thị giá trên 100.000 đồng là điều khá phổ biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam, thậm chí xuất hiện nhiều cổ phiếu có thị giá 300.000 đồng, 600-700.000 đồng. Những cổ phiếu có thị giá cao nhất thị trường chứng khoán Việt Nam trong phiên 12/3/2007 có thể kể tới như FPT (610.000 đồng), BVS (430.000 đồng), SJS (390.000 đồng), HRC (377.000 đồng), BMC (376.000 đồng), REE (288.000 đồng), PVD (280.000 đồng), DHG (278.000 đồng), SAM (245.000 đồng), BMP (245.000 đồng)…

Giấc mộng kiếm tiền từ chứng khoán của người dân vẫn được duy trì một thời gian dài trước khi thị trường chứng khoán Việt Nam rơi vào đợt khủng hoảng nặng nề vào năm 2008. Hiệu ứng 'hòn tuyết lăn' đã tạo nên nỗi ám ảnh khó quên với những ai trải qua giai đoạn này. Bảng điện giao dịch được bao phủ bởi sắc xanh sàn 'hoảng loạn' khi hàng triệu cổ phiếu được đem ra bán tháo. Các công ty chứng khoán liên tục giải chấp cổ phiếu, thị trường lao dốc không phanh.

Có thể nói thời kỳ 2007 - 2008 là giai đoạn 'kẻ khóc người cười', số nhỏ nhà đầu tư kịp thoát khỏi thị trường lúc đỉnh thì đổi đời, đám đông vẫn cố chấp tin vào VN-Index sẽ hồi phục trở lại thì thậm chí mất cả gia tài và sự nghiệp.

hieu ung chuot lemming va tam ly dam dong tren thi truong chung khoan
Diễn biến VN-Index từ năm 2000 - 2018 (nguồn: VNDirect)

Bài học kinh nghiệm

Đa phần các nhà đầu tư mua cổ phiếu mà không hề hiểu rõ giá trị nội tại và câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp. Việc mua bán diễn ra chớp nhoáng khi có thông tin lan truyền. Giống như những chú chuột Lemming vẫn nhảy từ vách núi xuống biển mặc dù không biết lý do khiến đồng loại của mình làm vậy và cũng không hề quan tâm phía dưới mặt biển là 'hạnh phúc' hay 'khổ đau'.

Trên thị trường chứng khoán, phần thắng không thuộc về đám đông, vì thế bạn hãy tư duy độc lập và hành động theo lý trí. Hãy trang bị cho bản thân kiến thức, và mua cổ phiếu khi định giá hấp dẫn thay vì chạy theo tin đồn.

Theo thống kê 95% nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán đều bị bào mòn tài khoản và vướng phải những khoản thua lỗ. Bạn muốn mình nằm trong 5% ít ỏi kia hay vẫn tiếp tục chạy theo số đông để kỳ vọng vào những cơ hội dễ dàng, chớp nhoáng. Hy vọng rằng câu chuyện về 'cuộc đời và cái chết của loài chuột Lemming' phía trên sẽ cho bạn cái nhìn mới để thay đổi và cải thiện phương pháp đầu tư của mình.

Ms. Hà Thu - Team MegaBot. Tham gia Group tư vấn tại đây.

Diễn biến thị trường chứng khoán ngày 30/10: Đầy thăng trầm và cảm xúc

Diễn biến thị trường chứng khoán ngày 30/10: Đầy thăng trầm và cảm xúc

Câu chuyện con gà tây và bài học cắt lỗ trong đầu tư chứng khoán

Câu chuyện con gà tây và bài học cắt lỗ trong đầu tư chứng khoán

5

5 'bài học vàng' từ huyền thoại đầu tư tài chính Warren Buffett
Thành Hải

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

30 năm quan hệ Việt Nam-EU: Triển vọng tươi sáng trong tương lai

30 năm quan hệ Việt Nam-EU: Triển vọng tươi sáng trong tương lai

Trong 30 năm qua, quan hệ Việt Nam-EU đã có những bước phát triển nhanh chóng và vững chắc, mở ra những triển vọng tươi sáng trong tương lai.
Pháp: Hành vi phân biệt đối xử giọng nói vùng miền có thể bị... kiện

Pháp: Hành vi phân biệt đối xử giọng nói vùng miền có thể bị... kiện

Hạ viện Pháp đã thông qua luật cấm phân biệt đối xử với những người có giọng nói vùng miền khác nhau, gọi đây là một dạng phân biệt chủng ...
Afghanistan: Tiêu hủy công khai hơn 24 tấn ma túy

Afghanistan: Tiêu hủy công khai hơn 24 tấn ma túy

Afghanistan là quốc gia sản xuất và cung cấp khoảng 90% lượng ma túy trên toàn cầu.
Giúp ông Biden thắng Arizona, vợ ông John McCain được xem xét làm đại sứ Mỹ

Giúp ông Biden thắng Arizona, vợ ông John McCain được xem xét làm đại sứ Mỹ

Bà Cindy McCain, vợ của Thượng nghị sĩ quá cố John McCain, dường như được ông Biden cân nhắc cho vị trí đại sứ Mỹ tại Anh.
Sri Lanka: Rải thảm đường cao tốc bằng... rác thải nhựa tái chế

Sri Lanka: Rải thảm đường cao tốc bằng... rác thải nhựa tái chế

Chính phủ Sri Lanka đang xúc tiến kế hoạch sử dụng rác thải nhựa tái chế làm nguyên liệu để thảm nhựa đường cao tốc.
Vụ sát hại nhà khoa học Iran: Đại sứ quán Israel trong tình trạng báo động, Đức kêu gọi kiềm chế

Vụ sát hại nhà khoa học Iran: Đại sứ quán Israel trong tình trạng báo động, Đức kêu gọi kiềm chế

Iran cáo buộc Israel gây ra vụ sát hại nhà khoa học hạt nhân Fakhrizadeh trong khi có nguồn tin cơ quan tình báo Mỹ cũng cho hay Israel đứng ...
Tình báo Mỹ: Israel đứng sau vụ ám sát nhà khoa học hàng đầu Iran

Tình báo Mỹ: Israel đứng sau vụ ám sát nhà khoa học hàng đầu Iran

Tình báo Mỹ nghi ngờ Israel đứng sau vụ ám sát nhà vật lý hạt nhân Iran Mohsen Fakhrizadeh hôm 27/11.
Phối hợp đưa 368 công dân Việt Nam từ Ma Cao (Trung Quốc) về nước

Phối hợp đưa 368 công dân Việt Nam từ Ma Cao (Trung Quốc) về nước

Ngày 28/11, các cơ quan chức năng Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng Macao (Trung Quốc) đưa 368 công dân Việt Nam về nước.
Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Cuốn sách là một trong số ít tác phẩm văn học dân gian Việt Nam được chuyển thể trực tiếp từ tiếng Việt sang tiếng Italy.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/11: Thêm 2 ca mắc mới từ Nga và Nhật Bản trở về

Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/11: Thêm 2 ca mắc mới từ Nga và Nhật Bản trở về

Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới Covid-19 nhập cảnh từ Nga và Nhật Bản được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.341 bệnh nhân.
Hậu Brexit: Anh và EU nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận thương mại

Hậu Brexit: Anh và EU nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận thương mại

Ngày 28/11, Anh và EU đã tái khởi động đàm phán trực tiếp về thỏa thuận thương mại trong những nỗ lực cuối cùng nhằm tìm kiếm sự đồng thuận.
Mặc Trung Quốc 'ra đòn', Australia 'bảo vệ quyết liệt' ngành công nghiệp rượu

Mặc Trung Quốc 'ra đòn', Australia 'bảo vệ quyết liệt' ngành công nghiệp rượu

Sau khi Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo áp đặt các biện pháp chống bán phá giá tạm thời, Australia khẳng định cam kết bảo vệ ngành rượu.
Phó Tổng giám đốc WTO kêu gọi Trung Quốc, nhóm Ottawa và các nước G20 thúc đẩy cải cách WTO

Phó Tổng giám đốc WTO kêu gọi Trung Quốc, nhóm Ottawa và các nước G20 thúc đẩy cải cách WTO

Trong ba phiên họp trực tuyến gần đây với các đối tác quan trọng, Phó Tổng Giám đốc WTO kêu gọi các nước đóng góp và thúc đẩy quá trình cải cách WTO.
EuroCham: Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam phục hồi tích cực trong thời kỳ 'bình thường mới'

EuroCham: Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam phục hồi tích cực trong thời kỳ 'bình thường mới'

Theo EuroCham, các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đang hồi phục tích cực trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào thời kỳ 'bình thường mới'.
Sự bùng nổ của Bitcoin có thể chỉ mới bắt đầu?

Sự bùng nổ của Bitcoin có thể chỉ mới bắt đầu?

Trong phiên giao dịch sáng 26/11, giá Bitcoin bất ngờ 'đánh rơi' hơn vài trăm USD, sau khi tăng phi mã lên sát 19.400 USD vào sáng 25/11.
Mỹ ra 'tối hậu thư' cho ByteDance về việc bán Tik Tok

Mỹ ra 'tối hậu thư' cho ByteDance về việc bán Tik Tok

Mỹ gia hạn cho ByteDance thêm 7 ngày để bán ứng dụng chia sẻ video Tik Tok cho các nhà đầu tư Mỹ.
Đắk Nông sẵn sàng tâm thế đón các nhà đầu tư Nhật Bản

Đắk Nông sẵn sàng tâm thế đón các nhà đầu tư Nhật Bản

Ông Trần Xuân Hải - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đắk Nông chia sẻ nhanh với TG&VN bên lề Hội nghị ‘Gặp gỡ Nhật Bản 2020’.
Giá heo hơi hôm nay 28/11: Miền Bắc duy trì đà tăng, miền Nam đồng loạt giảm nhẹ

Giá heo hơi hôm nay 28/11: Miền Bắc duy trì đà tăng, miền Nam đồng loạt giảm nhẹ

Giá heo hơi hôm nay 28/11 điều chỉnh tăng nhẹ ở khu vực miền Bắc trong khi các tỉnh phía Nam đồng loạt giảm.
Thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam-Italy

Thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam-Italy

Diễn đàn trực tuyến về hợp tác kinh tế Việt Nam-Italy nhằm thúc đẩy hơn nữa quan hệ kinh tế song phương.
CENTRAL RETAIL và 'Hành trình Thịnh vượng' cùng Việt Nam

CENTRAL RETAIL và 'Hành trình Thịnh vượng' cùng Việt Nam

Central Retail khẳng định vị thế là một trong những nhà bán lẻ hàng đầu; là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc xây dựng ngành bán lẻ Việt Nam hiện đại, chuẩn ...
BIDV tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong hoạt động ngân hàng bán lẻ

BIDV tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong hoạt động ngân hàng bán lẻ

Ngày 26/11, BIDV đã được trao 2 giải thưởng 'Ngân hàng Bán lẻ tiêu biểu 2020' và 'Ngân hàng Chuyển đổi số tiêu biểu 2020'.
Tiềm năng thị trường thực phẩm Halal toàn cầu và cơ hội đối với Việt Nam

Tiềm năng thị trường thực phẩm Halal toàn cầu và cơ hội đối với Việt Nam

Diễn đàn Tiềm năng thị trường thực phẩm Halal toàn cầu và cơ hội đối với Việt Nam sẽ diễn ra ngày 30/11 tại Hà Nội.
Khu Nghỉ Dưỡng Sheraton Grand Đà Nẵng nhận giải thưởng World Luxury Hotel Awards 2020

Khu Nghỉ Dưỡng Sheraton Grand Đà Nẵng nhận giải thưởng World Luxury Hotel Awards 2020

Khu Nghỉ Dưỡng Sheraton Grand Đà Nẵng vinh dự nhận giải thưởng World Luxury Hotel Awards 2020, M&C Asia Stella Awards 2020 và nhà hàng The Grill thuộc khu nghỉ dưỡng được vinh danh tại ...
Giá đất nhiều khu vực ven TP. HCM chưa có dấu hiệu giảm nhiệt

Giá đất nhiều khu vực ven TP. HCM chưa có dấu hiệu giảm nhiệt

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng đưa ra nhận định, giá đất nhiều khu vực ở thành phố này không chỉ giữ giá hiện tại, thậm chí có chiều hướng tăng đáng kể.
Triển lãm xúc tiến đầu tư Đông Nam Bộ: Cú huých cho thị trường bất động sản hậu Covid-19

Triển lãm xúc tiến đầu tư Đông Nam Bộ: Cú huých cho thị trường bất động sản hậu Covid-19

Triển lãm xúc tiến đầu tư Đông Nam Bộ do Hội môi giới Bất động sản Việt Nam tổ chức sẽ diễn ra từ 27-28/11 tại TP. Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai).
QUA&MAR: Điểm sáng của ngành vật liệu nội thất xây dựng tại Việt Nam

QUA&MAR: Điểm sáng của ngành vật liệu nội thất xây dựng tại Việt Nam

QUA&MAR - một thương hiệu có tiếng trong ngành vật liệu nội thất xây dựng ở Việt Nam.
Khám phá khối bất động sản triệu USD của ông Joe Biden

Khám phá khối bất động sản triệu USD của ông Joe Biden

Ông Joe Biden đã trở thành một triệu phú, sở hữu nhiều bất động sản trị giá hàng triệu USD.
Căn hộ lớn thu hút gia đình đa thế hệ

Căn hộ lớn thu hút gia đình đa thế hệ

Hiện nay những căn hộ lớn ba phòng ngủ tại dự án chất lượng cao đang được tiêu thụ với số lượng lớn. Khách hàng chủ yếu là các gia đình đông thành viên.
Phiên bản di động