 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chụp ảnh sau cuộc gặp song phương tại Sân bay Quốc tế Gimhae, bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương, ở Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. (Nguồn: Getty Images) |
Chương trình nghị sự dày đặc
Trong hai ngày diễn ra Hội nghị thượng đỉnh sắp tới, giới quan sát kỳ vọng hai bên sẽ đạt được kết quả tích cực trong hàng loạt vấn đề như thương mại, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), Đài Loan (Trung Quốc) và cuộc chiến tại Iran.
Trong đó, một vấn đề thương mại nổi bật trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gần đây là việc Trung Quốc đình chỉ xuất khẩu nhiều loại đất hiếm và chip bán dẫn từ Nexperia China từ tháng 11/2025, gây đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất ô tô toàn cầu và tạo hệ quả kinh tế-chính trị tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Trước thềm sự kiện quan trọng này, cả hai phía đã liên tục gia tăng sức ép lên nhau, ở các khía cạnh công nghệ, dầu khí và kinh tế, theo CNBC. Chiều hướng quan hệ Mỹ-Trung trong tương lai, dù thiên về hợp tác hay đối đầu, đều sẽ có hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế thế giới.
TS. Eswar Prasad, Giáo sư Kinh tế tại Đại học Cornell, nhận định: “Cả thế giới sẽ hy vọng rằng hai nhà lãnh đạo có thể đạt được thỏa thuận, ít nhất là trên một số vấn đề, và tìm cách ngăn ngừa leo thang căng thẳng trong những vấn đề còn lại”.
Chuyên gia Prasad cũng đánh giá rằng, việc cuộc gặp diễn ra không suôn sẻ có thể làm kéo dài tình trạng bất ổn địa chính trị, gây xáo trộn thương mại và tăng trưởng toàn cầu, đồng thời đe dọa đến sự tồn tại của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung vốn được lên kế hoạch tổ chức vào tháng 3 năm nay, song bị hoãn do Washington bị cuốn vào cuộc chiến với Iran – sự kiện được đánh giá là gây ra cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử thế giới.
Tổng thống Trump cũng ngỏ ý sẽ mời Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Washington vào cuối năm nay, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới thủ đô của xứ cở hoa trong vòng 10 năm.
Trước khi Hội nghị thượng đỉnh diễn ra, các quan chức cấp cao của hai bên, bao gồm Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ gặp nhau tại Hàn Quốc ngày 13/5 để thảo luận về các vấn đề kinh tế và thương mại.
Theo ông Gabriel Wildau, Giám đốc điều hành tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Teneo, hai bên có thể sẽ hướng tới bảo đảm các động thái leo thang gần đây – bao gồm lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các nhà máy lọc dầu Trung Quốc mua dầu thô Iran và các biện pháp đáp trả chưa có tiền lệ của Bắc Kinh – không làm đổ vỡ “thỏa thuận đình chiến” về thương mại mà hai bên đã đạt được tại Busan hồi cuối năm ngoái.
Mối quan tâm của Đông Nam Á
Chính phủ các nước Đông Nam Á được cho là sẽ theo dõi sát sao mọi thay đổi trong mức thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc so với hàng xuất khẩu của chính khu vực này.
Ông Stephen Olson, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, nhận định: "Nếu như mức thuế với hàng xuất khẩu Trung Quốc giảm, động lực để các doanh nghiệp chuyển dịch sản xuất từ Trung Quốc sang các nước trong khu vực cũng sẽ giảm theo".
Eo biển Hormuz là một vấn đề quan trọng khác đối với Đông Nam Á.
Các nước trong khu vực này phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ từ vùng Vịnh, và đang gánh chịu hệ quả nặng nề nhất từ cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra. Giới chức Singapore đã nhiều lần cảnh báo về tác động kinh tế của xung đột này, đồng thời kêu gọi bảo đảm tự do hàng hải trên eo biển Hormuz.
Nếu Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đạt được thỏa thuận về nỗ lực chung nhằm mở lại eo biển Hormuz, điều này có thể giúp giảm bớt áp lực năng lượng trong ngắn hạn – dù nhiều nhà phân tích cho rằng điều này rất khó xảy ra.
Góc nhìn của Nhật Bản, EU, Nga
Ông Matt Gertken, chiến lược gia trưởng tại BCA Research cho rằng, một thỏa thuận năng lượng tiềm năng giữa Mỹ và Trung Quốc – theo đó Bắc Kinh đồng ý mua thêm dầu và khí tự nhiên của Mỹ – có thể đẩy giá hàng hóa toàn cầu tăng cao hơn.
Bên cạnh đó, bất kỳ tiến triển nào về thương mại – bao gồm các cam kết đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào kinh tế Mỹ – đều có thể làm thu hẹp thị phần của Nhật Bản và châu Âu.
Về phần mình, Nga cũng được đánh giá là sẽ theo sát diễn biến của Hội nghị thượng đỉnh.
Ông Dennis Wilder, Giáo sư tại Đại học Georgetown nhận định, Nga nhiều khả năng sẽ theo dõi sát quan hệ Mỹ-Trung, cũng như diễn biến liên quan đến tình hình tại Ukraine.
Theo tờ báo Vedomosti của Nga, Tổng thống Vladimir Putin của nước này dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh trong khoảng 18-24/5, chỉ vài ngày sau chuyến thăm của Tổng thống Trump.
Trước đó, ngay sau cuộc gặp Mỹ-Trung bên lề Hội nghị Cấp cao APEC hồi tháng 10/2025, Nga cũng đã nhanh chóng cử đoàn đại biểu cấp cao sang thăm Trung Quốc.
| Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc bất ngờ nóng lên vì một động thái cứng rắn của Bắc Kinh Ngày 28/4, cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung Quốc lại bất ngờ nóng lên vì một động thái cứng rắn của Bắc Kinh. |
| Quan hệ Mỹ-Trung: Hạn chế xuất khẩu đất hiếm đang được nới lỏng? Số liệu hải quan cho thấy trong tháng 3/2026 Trung Quốc đã xuất khẩu sang Mỹ khối lượng lớn một loại đất hiếm đặc biệt ... |
| Doanh nghiệp Trung Quốc thích nghi với sức ép thuế quan của Mỹ Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cho biết, họ đã thích nghi với các biện pháp thuế quan từ Mỹ nhờ mở rộng sang thị trường ... |
| Trung Quốc thông báo xuất khẩu tăng trưởng vượt dự báo trước thềm thượng định Mỹ-Trung Xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 14,1% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái, bất chấp cuộc xung đột tại Iran và ... |
| Trung Quốc ra thông báo về chuyến thăm của Tổng thống Mỹ, nội dung làm việc có thể gồm những gì? Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13-15/5 và dự kiến sẽ thảo luận ... |
