Ireland đi trên dây với ‘bài toán ba lá’ trong thập kỷ tới

Ireland được cho là đang phải giải quyết ‘bài toán ba lá’. Ảnh minh hoạ. (Nguồn: CEPA)

Cụ thể, Ireland đang phải đối mặt với một thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược được ví như “bài toán ba lá”.

Chiếc cỏ ba lá là biểu tượng gắn liền với bản sắc Ireland, nay tượng trưng cho ba trụ cột quan hệ mà Dublin phải cân bằng: sự phụ thuộc kinh tế vào các tập đoàn công nghệ Mỹ, nghĩa vụ và cam kết với Liên minh châu Âu (EU), và mối quan hệ chính trị-ngoại giao sâu sắc với Mỹ. Chính sự giao thoa giữa ba trụ cột này đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với một quốc gia nhỏ nhưng có ảnh hưởng vượt tầm như Ireland.

Tháng 3 hằng năm là thời điểm ngoại giao bận rộn nhất của Ireland, khi Thủ tướng nước này liên tục tham dự các cuộc họp cấp cao tại London, Brussels và đặc biệt là chuyến thăm Nhà Trắng nhân Ngày Thánh Patrick.

Đây được đánh giá là một đặc quyền hiếm có đối với một quốc gia nhỏ, phản ánh vị thế quyền lực mềm mà Ireland đã xây dựng được trong nhiều thập kỷ. Mối quan hệ lịch sử, văn hóa và cộng đồng người Ireland tại Mỹ giúp Dublin duy trì mức độ tiếp cận chính trị mà ít quốc gia châu Âu có được.

Tuy nhiên, đằng sau những thành công ngoại giao là một thực tế phức tạp.

Ireland đã trở thành trung tâm tại châu Âu của các tập đoàn công nghệ Mỹ nhờ chính sách thuế doanh nghiệp thấp và môi trường kinh doanh thuận lợi. Gần một nửa thu ngân sách doanh nghiệp của Ireland đến từ một vài công ty Mỹ, khiến nền kinh tế của quốc gia hơn 5,3 triệu dân trở lên dễ tổn thương nếu các tập đoàn này thay đổi chiến lược.

Bên cạnh đó, GDP của Ireland cũng bị “thổi phồng” bởi các cấu trúc tài chính và hoạt động chuyển giá của Big Tech, tạo ra những biến động khó lường khi các công ty này điều chỉnh hoạt động toàn cầu.

Trong khi đó, với tư cách là thành viên EU, Ireland phải tuân thủ các quy định ngày càng chặt chẽ của Brussels nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ Mỹ và thúc đẩy “chủ quyền số” của châu Âu.

Các quy định về bảo vệ dữ liệu, kiểm soát nội dung, thuế tối thiểu toàn cầu hay quy định về độ tuổi truy cập đều tác động trực tiếp đến mô hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Ireland.

Theo đó, Dublin phải vừa thực thi luật EU, vừa tránh làm tổn hại đến mối quan hệ với các tập đoàn Mỹ, vốn được coi là động lực chính của nền kinh tế nước này.

Ở chiều ngược lại, quan hệ chính trị-ngoại giao sâu sắc với Mỹ tiếp tục là trụ cột chiến lược của Ireland.

Dublin là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ năm tại Mỹ, trong khi Washington duy trì truyền thống tiếp Thủ tướng Ireland mỗi năm. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-EU về công nghệ và thuế, Ireland phải khéo léo giữ cân bằng để không bị cuốn vào xung đột lợi ích giữa hai đối tác quan trọng nhất của mình.

Những thách thức này càng trở nên rõ nét khi Ireland chuẩn bị đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU từ tháng 7/2026.

Dublin sẽ phải dẫn dắt các cuộc đàm phán quan trọng về công nghệ, thuế và cạnh tranh, trong khi vẫn duy trì quan hệ chiến lược với Washington và bảo vệ mô hình kinh tế dựa trên FDI. Đây sẽ là bài kiểm tra lớn đối với khả năng điều phối và cân bằng lợi ích của Ireland trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phân cực.

Ireland đã tận dụng rất tốt vị thế đặc biệt của mình để trở thành một trung tâm công nghệ-tài chính quan trọng của châu Âu.

Tuy nhiên, “bài toán ba lá” cho thấy mô hình này đang chịu áp lực ngày càng lớn. Để duy trì tăng trưởng và ổn định, Ireland cần tiếp tục khéo léo cân bằng ba mối quan hệ chiến lược Mỹ, EU và Big Tech, vốn là ba chiếc lá tạo nên biểu tượng quốc gia, nhưng cũng là ba thách thức lớn nhất của Dublin trong thập kỷ tới.