Israel - Lebanon: Tiệm tiến tới ‘hòa bình lâu dài’

Các binh sĩ thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tại một khu tưởng niệm gần biên giới với Lebanon ở miền Bắc Israel, ngày 28/6. (Nguồn: The Times of Israel)

Đây là vòng đàm phán thứ sáu kể từ mùa Xuân năm 2026, tiếp nối các cuộc thương lượng trước đó tại Washington, đồng thời là bước đi mới trong tiến trình hướng tới một khuôn khổ hòa bình lâu dài giữa Israel và Lebanon sau nhiều tháng giao tranh dọc khu vực biên giới.

Theo Bộ Ngoại giao Italy, cuộc đàm phán diễn ra tại Rome với sự tham gia của đại sứ Israel, đại sứ Lebanon và phái đoàn Mỹ trong vai trò trung gian, điều phối. Trong bối cảnh hai nước vẫn chưa thiết lập quan hệ ngoại giao và vẫn trong tình trạng xung đột, các cuộc tiếp xúc gần đây được đánh giá là hiếm hoi giữa đại diện hai bên.

Trước đó, ngày 26/6, Israel, Lebanon và Mỹ đã ký thỏa thuận khung nhằm hướng tới hòa bình lâu dài sau khi lệnh ngừng bắn giữa quân đội Israel và lực lượng Hezbollah ở miền Nam Lebanon có hiệu lực. Tại cuộc đàm phán ở Rome lần này, các bên tập trung thảo luận lộ trình triển khai thỏa thuận khung đạt được, trong đó có việc rút quân Israel khỏi các khu vực thí điểm ở miền Nam Lebanon; thiết lập cơ chế giám sát và bảo đảm an ninh; thành lập các nhóm công tác chuyên trách để phối hợp giữa quân đội Lebanon, lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (UNIFIL) và phía Mỹ.

Bên cạnh đó, vấn đề “vùng an ninh” mà Israel tuyên bố duy trì dọc biên giới cho đến khi lực lượng Hezbollah được giải giáp cũng là một trong những nội dung gây nhiều tranh luận.

Nhìn tổng thể, vòng đàm phán trực tiếp tại Rome có một số điểm đáng chú ý. Một là, đây được xem là bước chuyển từ giai đoạn đàm phán ngừng bắn sang giai đoạn triển khai các cam kết trên thực địa. Nếu các vòng thương lượng trước chủ yếu tập trung vào chấm dứt giao tranh và xây dựng lòng tin, thì cuộc gặp lần này hướng nhiều hơn tới các vấn đề thực thi như lộ trình rút quân, bố trí lực lượng, cơ chế giám sát và phối hợp giữa các bên.

Hai là, tiến trình đàm phán vẫn phải đối mặt với nhiều khác biệt giữa các bên. Lebanon được cho là chỉ sẵn sàng tham gia đàm phán nếu Israel có những bước đi thiện chí, trước hết là rút khỏi một số khu vực đã kiểm soát ở miền Nam Lebanon.

Trong khi đó, Israel tiếp tục nhấn mạnh mọi thỏa thuận phải bảo đảm an ninh quốc gia, đồng thời khẳng định sẽ duy trì vùng an ninh dọc biên giới chừng nào lực lượng Hezbollah chưa hoàn tất tiến trình giải giáp. Bên cạnh đó, phía Lebanon cũng bày tỏ quan ngại về việc thỏa thuận khung chưa quy định rõ thời gian rút quân của Israel cũng như tính pháp lý của các cam kết đã đạt được.

Ba là, vòng đàm phán phản ánh nỗ lực tiếp tục thúc đẩy giải pháp ngoại giao đối với xung đột Israel - Lebanon. Việc Italy đăng cai tổ chức cuộc gặp và Mỹ tiếp tục đóng vai trò trung gian cho thấy cộng đồng quốc tế vẫn ưu tiên đối thoại nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng.

Triển vọng của vòng đàm phán vẫn phụ thuộc vào diễn biến thực địa và mức độ nhượng bộ của các bên. Dù vậy, nếu đạt được tiến triển trong việc triển khai thỏa thuận khung, vòng đàm phán lần này sẽ góp phần củng cố lệnh ngừng bắn, tạo nền tảng cho các bước đi tiếp theo nhằm giảm căng thẳng và thúc đẩy ổn định tại khu vực biên giới Israel - Lebanon.