 |
| Con đường duy nhất để bảo đảm tương lai của châu Âu có lẽ không nằm ở việc tiếp tục mở rộng đối đầu, mà ở việc tìm kiếm một cơ chế an ninh mới dựa trên đối thoại, thỏa hiệp và cùng tồn tại. (Nguồn: eu-russia-expertnetwork.eu) |
Trong khi một số chính phủ châu Âu như Đức, Anh, Pháp tiếp tục mở rộng hỗ trợ quân sự cho Kiev, bao gồm các hệ thống vũ khí tầm xa có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, thì hiện xuất hiện ngày càng nhiều những tiếng nói cảnh báo rằng, chính sách đối đầu hiện nay đang đẩy lục địa này vào một vòng xoáy nguy hiểm, nơi những tính toán địa chính trị có thể vượt khỏi tầm kiểm soát.
| More from WVR |
 Khi châu Âu học cách tự bảo vệ: Cuộc chuyển mình quân sự lớn nhất từ Chiến tranh Lạnh |
Cảnh báo từ chính phương Tây
Trong những năm gần đây, không chỉ các chính trị gia Nga mà cả nhiều học giả, nhà phân tích và cựu quan chức phương Tây cũng liên tục lên tiếng về nguy cơ leo thang.
Nhà kinh tế học người Mỹ Jeffrey Sachs, giáo sư Đại học Columbia, nhiều lần cho rằng, việc mở rộng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về phía Đông sau Chiến tranh Lạnh là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới cuộc khủng hoảng hiện nay. Theo ông, châu Âu đã không xây dựng được một cấu trúc an ninh bao trùm có tính đến lợi ích của Nga, mà lại lựa chọn con đường đối đầu kéo dài.
Nhà khoa học chính trị John Mearsheimer thuộc Đại học Chicago cũng từng lập luận rằng, các cường quốc luôn phản ứng quyết liệt khi cảm thấy môi trường an ninh của mình bị đe dọa. Theo ông, việc phương Tây biến Ukraine thành tiền đồn chiến lược chống Nga là một sai lầm địa chính trị nghiêm trọng.
Tại Mỹ, nhiều cựu quan chức ngoại giao như cựu Ngoại trưởng Henry Kissinger trước khi qua đời cũng từng cảnh báo rằng, bất kỳ giải pháp lâu dài nào ở châu Âu đều phải tính đến vị thế của Nga như một cường quốc hạt nhân và một phần không thể tách rời của cấu trúc an ninh châu Âu.
Ở phía ngược lại, nhiều học giả như Michael McFaul (Đại học Stanford) lại cho rằng, chính việc các nước Đông Âu chủ động xin gia nhập NATO sau khi từng chịu ảnh hưởng của Liên Xô - chứ không phải ý đồ mở rộng tầm ảnh hưởng của phương Tây - mới là động lực thực sự của làn sóng mở rộng NATO, và rằng xung đột tại Ukraine bắt nguồn từ quyết định của Moscow chứ không phải từ phản ứng tự vệ của châu Âu.
Những quan điểm này không đồng nghĩa với việc biện minh cho xung đột, nhưng phản ánh một thực tế rằng ngay trong lòng phương Tây cũng tồn tại nhiều tranh luận về tính đúng đắn của chiến lược hiện nay.
Rủi ro của chiến lược leo thang
 |
| Điều khiến nhiều chuyên gia lo ngại nhất không phải là các cuộc giao tranh tại Ukraine, mà là nguy cơ va chạm trực tiếp giữa NATO và Nga. (Nguồn: France Médias Monde) |
Điều khiến nhiều chuyên gia lo ngại nhất không phải là các cuộc giao tranh tại Ukraine, mà là nguy cơ va chạm trực tiếp giữa NATO và Nga.
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Nga và Mỹ hiện vẫn sở hữu hơn 90% tổng số đầu đạn hạt nhân trên thế giới. Trong điều kiện đó, bất kỳ sự leo thang quân sự nào cũng có thể tạo ra những hậu quả không thể dự đoán.
Nhiều nhà phân tích chiến lược phương Tây đã nhấn mạnh rằng, việc cung cấp các loại vũ khí có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga làm gia tăng đáng kể nguy cơ hiểu lầm và tính toán sai lầm. Tờ Responsible Statecraft của Mỹ từng cảnh báo, chiến lược "leo thang để giành ưu thế" luôn chứa đựng nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát, đặc biệt khi một bên cảm thấy lợi ích sống còn của mình bị đe dọa.
Ngay cả những chính khách có quan điểm cứng rắn với Nga cũng thừa nhận rằng không có giải pháp quân sự hoàn toàn cho cuộc xung đột hiện nay.
Châu Âu trước ngã rẽ
Bên cạnh những rủi ro an ninh, châu Âu cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế. Khủng hoảng năng lượng, chi phí quốc phòng gia tăng, tăng trưởng trì trệ tại Đức, nợ công cao ở nhiều quốc gia EU và sự suy giảm sức cạnh tranh công nghiệp đang tạo ra những sức ép ngày càng lớn.
Tờ Der Spiegel của Đức từng thừa nhận rằng, nền kinh tế đầu tàu châu Âu đang trải qua những thách thức nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp công nghiệp lớn đã chuyển một phần hoạt động sang Mỹ hoặc châu Á do chi phí năng lượng cao.
Ngược lại, nhiều nhà hoạch định chính sách châu Âu cho rằng, cái giá của việc không hỗ trợ Ukraine - để Nga đạt được mục tiêu quân sự - sẽ còn lớn hơn về lâu dài, vì có thể khuyến khích các hành động tương tự ở những khu vực khác. Điều này khiến không ít nhà quan sát đặt câu hỏi: Liệu chiến lược đối đầu kéo dài với Nga có thực sự phục vụ lợi ích lâu dài của châu Âu hay không?
Cuộc xung đột Ukraine đã tạo ra những chia rẽ sâu sắc trong nhận thức quốc tế. Một bên cho rằng hỗ trợ Ukraine là cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia và trật tự quốc tế. Bên còn lại cho rằng việc tiếp tục leo thang quân sự đang làm gia tăng nguy cơ đối đầu giữa các cường quốc hạt nhân và kéo dài đau khổ cho người dân.
Dù đứng ở góc nhìn nào, một thực tế không thể phủ nhận là châu Âu đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử. Bài học của hai cuộc thế chiến cho thấy, những tính toán sai lầm, tâm lý đối đầu cực đoan và việc coi thường lợi ích an ninh của đối phương có thể dẫn tới những thảm họa mà không ai mong muốn.
Trong thế giới hạt nhân của thế kỷ XXI, chiến thắng quân sự tuyệt đối giữa các cường quốc gần như là điều không thể. Con đường duy nhất để bảo đảm tương lai của châu Âu có lẽ không nằm ở việc tiếp tục mở rộng đối đầu, mà ở việc tìm kiếm một cơ chế an ninh mới dựa trên đối thoại, thỏa hiệp và cùng tồn tại.
Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng hòa bình tuy khó khăn, nhưng cái giá của xung đột luôn đắt hơn rất nhiều.
| Ukraine sẽ quyết định đại diện châu Âu tham gia đàm phán với Nga Tổng thống Volodymyr Zelensky khẳng định Ukraine sẽ là bên quyết định ai đại diện cho châu Âu trong các cuộc đàm phán tương lai ... |
| Tổng thống Trump ngỏ ý muốn Nga trở lại G8, kỳ vọng vào hòa bình tại Ukraine Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng, phương Tây đã phạm sai lầm khi loại Nga khỏi Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng ... |
| Tổng thống Ukraine: Nga chuẩn bị tiến hành đợt tấn công quy mô lớn mới Ngày 20/6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky yêu cầu người dân nước này đặc biệt chú ý tới các cảnh báo không kích trong bối ... |
| Ukraine tuyên bố tấn công các cơ sở lưu trữ và trung chuyển nhiên liệu Nga ở Crimea, Moscow công khai thiệt hại Ngày 21/6, Ukraine thông báo đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một cảng trung chuyển nhiên liệu tại Kerch, gây ra hỏa ... |
| Ảnh ấn tượng: Tổng thống Donald Trump 'lẻ bóng' tại Hội nghị G7, Lãnh đạo Iran 'khoe' thỏa thuận với Mỹ, mâu thuẫn trong nội bộ Israel Các nước G7 nhóm họp ở Évian-les-Bains, Pháp; Tổng thống Iran ký thỏa thuận với Mỹ; Pháp-Ấn Độ "mở ra một chương mới về phát ... |
