Kế thừa tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong vận dụng sách lược ngoại giao

TS. Ngô Vương Anh
Những quyết sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những giai đoạn then chốt của cách mạng đã giúp xác lập vị trí của “nước Việt Nam mới” trên bản đồ thế giới.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Kế thừa tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong vận dụng sách lược ngoại giao
Chủ tịch Hồ Chí Minh với bạn bè quốc tế. (Ảnh Tư liệu. Nguồn: bqllang.gov.vn)

Cuộc cách mạng của nhân dân Việt Nam tiến đến cao trào với nhân tố mới là những quan hệ quốc tế với lực lượng Đồng minh trong cuộc chiến đấu chống phátxít, giành độc lập dân tộc. Quá trình thiết lập mối quan hệ đã được chuẩn bị từ khá sớm trước khi Tuyên ngôn độc lập được Chủ tịch Hồ Chí Minh trang trọng tuyên đọc trước quốc dân Việt Nam và thế giới. Hôm nay, những kinh nghiệm từ cuộc cách mạng vẫn đang được vận dụng và phát huy.

Tầm nhìn xa và sự lựa chọn sáng suốt

Với kinh nghiệm và sự nhạy cảm chính trị thiên bẩm của một nhà cách mạng nhiều kinh nghiệm, luôn theo dõi sát những diễn biến của tình hình, Chủ tịch Hồ Chí Minh có những nhận định quan trọng về tình hình thế giới cũng như đề ra những quyết sách cho cách mạng Việt Nam trong bối cảnh Thế chiến II đang lan rộng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam trong bối cảnh chung của cuộc đấu tranh của toàn nhân loại chống chủ nghĩa phátxít.

Người tìm cách tạo mối liên hệ với lực lượng đồng minh để cách mạng Việt Nam có cơ hội nhận được những sự giúp đỡ trực tiếp cho cuộc kháng Nhật cứu nước. Nhưng điều quan trọng hơn sau những hoạt động không mệt mỏi của Người trong giai đoạn gấp rút này là tạo ra những tiền đề cho việc xác lập vị thế của “nước Việt Nam mới” trên trường quốc tế sau này.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thiết lập quan hệ với các lực lượng Trung Quốc chống Nhật ở Trùng Khánh, với các cơ quan quân sự và tình báo Mỹ ở Côn Minh. Người làm cho người Mỹ hiểu rõ hơn về Việt Minh và cuộc chiến đấu giành độc lập của nhân dân Việt Nam. Mặc dù các nguồn tin từ cả phía Pháp và Trung Quốc xác nhận rằng Hồ Chí Minh là người chống Pháp và là cộng sản nhưng Mỹ bắt đầu coi Việt Minh như một lực lượng đồng minh chống Nhật tích cực mà họ có thể phối hợp các nỗ lực. Các đội du kích cách mạng ở Cao Bằng cũng nhận được sự hỗ trợ về vũ khí, về phương tiện thông tin liên lạc và huấn luyện của một số chuyên gia quân sự do Mỹ gửi tới.

Hữu nghị, bình đẳng để cùng phát triển

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi cuộc đấu tranh thiết lập quan hệ bình đẳng giữa các quốc gia, chống lại mọi sự áp đặt, thống trị bất công của các “nước lớn” là sự phát triển, hoàn thiện của công cuộc giải phóng dân tộc. Trong tất cả các mối quan hệ quốc tế của Việt Nam, điều được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh từ rất sớm trong Thông cáo về chính sách đối ngoại của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ngày 3/10/1945: “Việt Nam muốn xây dựng quan hệ hữu nghị dựa trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng quyền lợi lẫn nhau”. Với các nước láng giềng thì “hợp tác bình đẳng để sánh vai ngang hàng cùng tiến hóa”, với các “nước lớn” thì “sẵn sàng hợp tác thân thiện trên nguyên tắc bình đẳng, ủng hộ lẫn nhau”.

Trong cả cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn định hướng mở rộng cánh cửa để cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam là một bộ phận của cuộc đấu tranh của nhân loại tiến bộ vì hoà bình và những giá trị nhân đạo, nhân văn. Trong giai đoạn trực tiếp lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập những năm 1941-1945, điều này có ý nghĩa to lớn, được Người thực hiện với tất cả sự nỗ lực và đã có những thành công nổi bật. Luôn nhấn mạnh cần “đem sức ta giải phóng cho ta” nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đánh giá cao và luôn trân trọng mọi sự giúp đỡ quốc tế, tranh thủ tối đa các nguồn ngoại lực cho cách mạng Việt Nam. Đây là tư tưởng lớn đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện thành công trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Tư tưởng đó tiếp tục được kế thừa và phát triển trong sự nghiệp kháng chiến bảo vệ nền độc lập. Trong sự nghiệp xây dựng đất nước phát triển đi tới phồn thịnh, các nguồn lực đầu tư, viện trợ, hợp tác được khẳng định là những nhân tố quan trọng từ bên ngoài để tăng cường cho những nỗ lực bên trong.

Kinh nghiệm lịch sử tiếp tục được phát huy

Một trong những bài học kinh nghiệm thành công của cách mạng Việt Nam là đã kết hợp được sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế. Công cuộc đổi mới ở Việt Nam đã qua gần 40 năm, vẫn đang tiếp tục và đi vào chiều sâu trong bối cảnh nền kinh tế tri thức ngày càng phát triển, quá trình toàn cầu hoá ngày càng mạnh mẽ. Trong bối cảnh ấy, bài học kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại từ cuộc cách mạng giải phóng dân tộc vẫn được kế thừa và phát triển sáng tạo. Kinh nghiệm lịch sử tiếp tục được phát huy trong giai đoạn mới bằng nhiều biện pháp, chủ trương, đường lối cụ thể. Trong việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại thì nhân tố bên trong, sức mạnh dân tộc giữ vai trò quyết định. Nội lực là quyết định, ngoại lực là quan trọng. Hai nguồn lực này gắn kết với nhau thành sức mạnh tổng hợp để phát triển đất nước.

Từ một nước có nền kinh tế kế hoạch tập trung, bị bao vây, cấm vận, Việt Nam chủ động tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi, huy động các nguồn lực từ bên ngoài để đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển kinh tế - xã hội. Lợi ích quốc gia - dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam, là tiêu chí cao nhất trong triển khai các hoạt động đối ngoại. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng xác định đây là quan điểm chỉ đạo xuyện suốt trong định hướng phát triển đất nước. Đối ngoại phải bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi. Đại hội Đảng lần thứ XIII nêu rõ nhiệm vụ “Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả, vì lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo đảm độc lập, tự chủ, chủ quyền quốc gia”. Độc lập, tự chủ, tự cường, phát huy nội lực của dân tộc là cơ sở, tạo ra sức mạnh nội sinh để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. Mục tiêu bao trùm của đối ngoại, ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn mới là phát huy tối đa mọi yếu tố thuận lợi để chủ động, tích cực xây dựng, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, thuận lợi để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược phát triển đất nước.

Tuân thủ nguyên tắc “Dĩ bất biến ứng vạn biến” đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên từ năm 1946, ngoại giao Việt Nam nêu cao thiện chí “Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế”, được nhấn mạnh kể từ Đại hội X của Đảng (2006).

Những bài học về vận dụng sách lược đối ngoại khôn khéo, sáng tạo trên cơ sở luôn kiên định mục tiêu chiến lược trong cuộc vận động giải phóng dân tộc những năm 1941-1945 để đi đến thắng lợi cuối cùng của cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 cho đến nay vẫn còn nhiều ý nghĩa. Những bài học xuyên suốt lịch sử dân tộc được Đảng Cộng sản Việt Nam kế thừa, phát huy cùng với Tư tưởng Hồ Chí Minh để hình thành nên trường phái đối ngoại, ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.

Thực tiễn đã khẳng định những thành tựu của đối ngoại, ngoại giao trong thời kỳ mới, chứng minh đường lối đối ngoại, ngoại giao mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam” đã “góp phần rất quan trọng vào thành tựu chung, to lớn, có ý nghĩa lịch sử của đất nước ta”, nhờ đó “vị thế và uy tín của Việt Nam ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế” và “Đất nước ta chưa bao giờ có được tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đánh giá.

Ngày Quốc khánh, nhớ Bác Hồ và sách lược ngoại giao của Người

Ngày Quốc khánh, nhớ Bác Hồ và sách lược ngoại giao của Người

Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Chủ tịch Hồ Chí Minh - người anh hùng dân tộc vĩ đại, nhà văn hoá kiệt xuất - ...

Học theo tư tưởng, đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp cho mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân

Học theo tư tưởng, đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp cho mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhiệm vụ quan trọng của mỗi cá nhân ...

Báo chí theo lời Người...

Báo chí theo lời Người...

Trên mặt trận ngoại giao, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng “Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao là cái tiếng. Chiêng có ...

Những ký ức sâu đậm về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Những ký ức sâu đậm về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Mỗi khi nhắc đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, hình ảnh một vị lãnh tụ hiền từ, giản dị, chất phác lại hiện lên trong ...

Quyền Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Argentina: Tư tưởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh có giá trị lịch sử to lớn

Quyền Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Argentina: Tư tưởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh có giá trị lịch sử to lớn

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những tấm gương vĩ đại trong cuộc đấu tranh của các dân tộc trên thế giới chống ...

Bài viết cùng chủ đề

79 năm Ngoại giao Việt Nam

Đọc thêm

Phương pháp làm ấm cơ thể để có giấc ngủ chất lượng trong mùa Đông

Phương pháp làm ấm cơ thể để có giấc ngủ chất lượng trong mùa Đông

Để nhiệt độ phòng ngủ quá nóng khiến cơ thể khó hạ nhiệt đúng cách, gián đoạn quá trình giảm nhiệt cơ thể, cản trở đến giấc ngủ vào mùa ...
Tổng duyệt công tác tổ chức phục vụ Đại hội Đảng lần thứ XIV: Tăng cường kiểm tra bảo đảm an toàn tuyệt đối

Tổng duyệt công tác tổ chức phục vụ Đại hội Đảng lần thứ XIV: Tăng cường kiểm tra bảo đảm an toàn tuyệt đối

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư, Trưởng Tiểu ban Tổ chức Đại hội XIV của Đảng chủ trì tổng duyệt công tác tổ chức phục vụ ...
Chuyên gia Áo: Chính sách đối ngoại của Việt Nam là 'ngọn hải đăng hy vọng' đối với cả thế giới

Chuyên gia Áo: Chính sách đối ngoại của Việt Nam là 'ngọn hải đăng hy vọng' đối với cả thế giới

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã chứng minh mình là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Saudi Arabia tiến 'bước chiến lược' củng cố vị thế dẫn đầu trong ngành công nghiệp Halal toàn cầu

Saudi Arabia tiến 'bước chiến lược' củng cố vị thế dẫn đầu trong ngành công nghiệp Halal toàn cầu

Saudi Arabia giới thiệu thêm Chứng nhận Halal tích hợp các tiêu chuẩn ESG, củng cố niềm tin thị trường vào các sản phẩm halal của Saudi Arabia.
Bất chấp lệnh siết chặt, xuất khẩu một mặt hàng của Trung Quốc đạt mức cao nhất hơn một thập kỷ

Bất chấp lệnh siết chặt, xuất khẩu một mặt hàng của Trung Quốc đạt mức cao nhất hơn một thập kỷ

Xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong năm 2025 đạt mức cao nhất kể từ ít nhất năm 2014, bất chấp việc nước này bắt đầu siết chặt xuất ...
Chính phủ Hàn Quốc tính toán khôi phục thỏa thuận quân sự với Triều Tiên, Bình Nhưỡng dập tắt kỳ vọng của Seoul?

Chính phủ Hàn Quốc tính toán khôi phục thỏa thuận quân sự với Triều Tiên, Bình Nhưỡng dập tắt kỳ vọng của Seoul?

Chính phủ nước này đang xem xét khả năng khôi phục Thỏa thuận quân sự liên Triều ký ngày 19/9/2018 với phía Triều Tiên.
Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Là cuộc gặp đầu tiên ở cấp cao nhất, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) - Jordan tại Amman vào 8/1 được mô tả là bước ngoặt trong quan hệ giữa hai ...
Iran trước ngã rẽ bất ổn

Iran trước ngã rẽ bất ổn

Làn sóng biểu tình lan rộng đang đẩy Iran vào một thời điểm đặc biệt nhạy cảm để giải bài toán cân bằng sức ép trong -ngoài...
Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Thông điệp Tổng thống Vladimir Putin chuyển tải trong cuộc gặp gỡ cuối năm cho thấy cách Moscow đánh giá cục diện toàn cầu và hàm ý chính sách của Moscow.
Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Diễn đàn quốc tế về hòa bình và niềm tin, diễn ra tại thủ đô ở Ashgabat của Turkmenistan vào ngày 12/12 kỳ vọng góp phần thúc đẩy hòa bình và phát triển.
Phép thử với G20

Phép thử với G20

Lần này tại Johannesburg, bất bình đẳng trong phát triển sẽ là phép thử với nỗ lực của G20.
Tổng thống Kazakhstan thăm Nga: Tìm thế đứng cân bằng

Tổng thống Kazakhstan thăm Nga: Tìm thế đứng cân bằng

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev thăm Nga từ 11-12/11 nhằm củng cố quan hệ với láng giềng thân thiết, đồng thời là đồng minh chiến lược.
Bốn kịch bản châu Âu có thể 'cứu' Greenland khỏi tham vọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Bốn kịch bản châu Âu có thể 'cứu' Greenland khỏi tham vọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Nếu châu Âu từng hoài nghi mức độ nghiêm túc trong lời đe dọa của Tổng thống Mỹ nhằm chiếm quyền kiểm soát Greenland thì giờ, mọi việc đã khác.
Báo chí Trung Quốc: Tăng trưởng của Việt Nam năm 2025 nổi bật trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu

Báo chí Trung Quốc: Tăng trưởng của Việt Nam năm 2025 nổi bật trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu

Tờ Global Times đăng tải bài tổng hợp, phân tích sâu, nêu bật kết quả tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu năm 2025.
Truyền thông quốc tế ấn tượng với tăng trưởng kinh tế bứt phá của Việt Nam trước thềm Đại hội XIV của Đảng

Truyền thông quốc tế ấn tượng với tăng trưởng kinh tế bứt phá của Việt Nam trước thềm Đại hội XIV của Đảng

Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, việc tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8,02% khiến truyền thông quốc tế lớn đồng loạt đưa tin và đánh giá cao kết quả này.
Châu Âu có thể làm gì trước tham vọng của Mỹ với Greenland sau Venezuela?

Châu Âu có thể làm gì trước tham vọng của Mỹ với Greenland sau Venezuela?

Châu Âu cần xem xét nghiêm túc những lời đe dọa của Mỹ về việc giành quyền kiểm soát Greenland và sẵn sàng sử dụng những đòn bẩy quan trọng.
Thấy gì từ thỏa thuận dầu mỏ trị giá 2 tỷ USD giữa Mỹ và Venezuela?

Thấy gì từ thỏa thuận dầu mỏ trị giá 2 tỷ USD giữa Mỹ và Venezuela?

Thỏa thuận dầu mỏ giữa Mỹ và Venezuela cho thấy cách chính sách năng lượng đang được sử dụng như một công cụ địa chính trị.
Quan hệ Nhật Bản-Trung Á: Đi tìm mẫu số chung

Quan hệ Nhật Bản-Trung Á: Đi tìm mẫu số chung

Tờ Asia Times bình luận về một số động thái thắt chặt hợp tác kinh tế của Nhật Bản với các nước Trung Á thời gian gần đây.
Phiên bản di động