 |
| Biển báo chỉ dẫn lối đến đường dẫn khí đốt Nord Stream 2 ở Lubmin, Đức. (Nguồn: Reuters) |
Reuters dẫn lời năm nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận, đưa tin các quan chức Mỹ và Nga, bao gồm Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Jared Kushner và Cố vấn của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev đã cân nhắc việc thu hút các nhà đầu tư Mỹ tham gia tái khởi động dự án Nord Stream.
Chưa có thỏa thuận nào được công khai xác nhận
Theo các nguồn tin, ông Kushner đã gặp ông Dmitriev tại Moscow và New York trong những tuần gần đây để thảo luận về việc cho phép các nhà đầu tư Mỹ hưởng lợi từ hoạt động cung cấp năng lượng cho châu Âu sau xung đột quân sự.
Hồi tháng trước, ông Dmitriev cũng đã thảo luận về các dự án hợp tác năng lượng tiềm năng giữa Mỹ và Nga với đại diện của Bộ Năng lượng và Bộ Tài chính Mỹ.
Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng đã phủ nhận việc có các cuộc thảo luận cụ thể về Nord Stream diễn ra gần đây và mức độ ủng hộ từ phía Washington vẫn chưa rõ ràng. Nói rằng, “hiện chưa có thỏa thuận nào về việc khôi phục cung cấp khí đốt được công khai xác nhận, các đề xuất được đề cập trong các nguồn tin chỉ liên quan đến khả năng tham gia về mặt thương mại, chứ không phải là sự cho phép tái vận hành”, vị này còn cho biết thêm, bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ cần được Nga đàm phán với Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (DFC) và Bộ Tài chính, đồng thời phải mang lại lợi ích cho người đóng thuế và các doanh nghiệp Mỹ.
Việc tái khởi động Nord Stream cũng vấp phải nhiều trở ngại. Đường ống này đang chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU và bất kỳ hoạt động tái khởi động nào cũng sẽ là bất hợp pháp. Ngay cả khi Tổng thống Trump dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ, việc nới lỏng chúng vẫn sẽ gặp khó khăn do phe Dân chủ đang kiểm soát Quốc hội và nhiều khả năng sẽ tiếp tục nắm quyền sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới.
Quan chức Mỹ cho rằng, xét đến những trở ngại trên, khó có khả năng Mỹ và Nga sẽ đạt được thỏa thuận về dự án này trong trung hạn.
Trong khi đó, Người phát ngôn Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức nhấn mạnh rằng, Nord Stream đang chịu lệnh trừng phạt, trong khi Đức đã tìm ra các giải pháp thay thế và không có ý định phê duyệt việc tái khởi động.
Thậm chí Nghị sĩ Đức Kellner chỉ trích việc tái khởi động dự án và đặt câu hỏi, liệu việc đó có thể khiến châu Âu phải trả giá đắt?
Nord Stream có thể tái khởi động bất chấp lệnh trừng phạt của EU?
Trong bài phân tích mới đây, nhà nghiên cứu luật pháp quốc tế Edmarverson A. Santos và cũng là nhà sáng lập trang Diplomacy and law khẳng định, Nord Stream không thể hợp pháp nối lại việc cung cấp khí đốt thương mại cho Đức chỉ dựa trên một thỏa thuận giữa Mỹ và Nga.
Luật pháp Liên minh châu Âu hiện hạn chế các giao dịch cần thiết để vận hành đường ống và đồng thời cấm nhập khẩu khí đốt tự nhiên của Nga, ngoại trừ một số thỏa thuận chuyển tiếp có giới hạn.
Việc Mỹ nới lỏng trừng phạt hay thay đổi quyền sở hữu cũng sẽ không làm vô hiệu hóa các hạn chế này của châu Âu. Bất kỳ đề xuất tái hoạt động nào cũng sẽ phải đối mặt với các yêu cầu pháp lý của Đức, cũng như những thiệt hại chưa được giải quyết, hậu quả để lại sau các vụ nổ tuyến đường ống vào năm 2022.
Nord Stream 1 và Nord Stream 2 có lịch sử vận hành khác nhau. Nord Stream 1 từng vận chuyển khí đốt của Nga đến Đức cho đến khi việc cung cấp bị dừng lại vào năm 2022, ngay trước khi các vụ nổ làm hư hại cả hai đường ống của hệ thống này. Nord Stream 2 đã hoàn tất xây dựng nhưng chưa bao giờ đi vào hoạt động thương mại. Cơ quan Mạng lưới Liên bang Đức đã đình chỉ quy trình cấp phép vào tháng 11/2021 và sau đó dự án này không còn nhận được đánh giá tích cực từ chính phủ Đức về khía cạnh an ninh nguồn cung.
Tháng 1/2025, Cơ quan Năng lượng Đan Mạch báo cáo rằng, một đường ống thuộc hệ thống Nord Stream 2 vẫn còn nguyên vẹn và duy trì áp suất. Tuy nhiên, đánh giá này không xác nhận khả năng sẵn sàng đưa đường ống vào vận hành thương mại trong năm 2026.
Trong bài phân tích trên Diplomacy and law, nhà nghiên cứu Edmarverson A. Santos nêu rõ, các rào cản pháp lý đối với việc khôi phục hoạt động của Nord Stream đã gia tăng đáng kể kể từ khi các đường ống ngừng hoạt động. Một số điều khoản liên quan trong Quy định của EU cấm các giao dịch liên quan đến việc hoàn thiện, vận hành, bảo trì hoặc sử dụng Nord Stream và Nord Stream 2, đồng thời hạn chế các hoạt động tài chính cụ thể liên quan.
Tuy nhiên, quy định vẫn cho phép ngoại lệ đối với những nhu cầu cấp thiết về an toàn và môi trường; một số giao dịch thuộc diện hạn chế cũng có thể được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Dù vậy, các ngoại lệ này không đồng nghĩa với việc EU đã tạo ra cơ sở pháp lý cho phép khôi phục hoạt động thương mại của các đường ống.
Ngoài các hạn chế đối với đường ống Nord Stream, EU còn áp dụng lệnh cấm riêng đối với việc nhập khẩu khí đốt Nga. Theo Quy định (EU) 2026/261, lệnh cấm được thực hiện theo lộ trình, áp dụng với khí đốt tự nhiên có nguồn gốc từ Nga hoặc được xuất khẩu trực tiếp hay gián tiếp từ Nga.
Đối với các hợp đồng ngắn hạn đủ điều kiện cung cấp khí đốt qua đường ống, thời gian chuyển tiếp đã kết thúc vào ngày 17/6/2026. Trong khi đó, một số hợp đồng dài hạn được ký trước ngày 17/6/2025 vẫn có thể được miễn trừ tạm thời đến ngày 30/9/2027, nếu đáp ứng các điều kiện quy định. Khả năng gia hạn cũng bị giới hạn. Vì vậy, việc đưa một nhà đầu tư hoặc bên trung gian của Mỹ vào giao dịch không làm thay đổi xuất xứ Nga của khí đốt, cũng không mặc nhiên giúp giao dịch được hưởng ngoại lệ dành cho các hợp đồng đã tồn tại từ trước.
Những rào cản trên cho thấy các cuộc đàm phán về Nord Stream không chỉ liên quan đến lợi ích năng lượng của Mỹ và Nga, mà còn chịu sự chi phối của các quy định pháp lý và thẩm quyền quản lý của châu Âu.
Chính phủ Đức phản đối việc khôi phục hoạt động của các đường ống dẫn khí. Trong khi đó, việc cấp chứng nhận để đưa đường ống trở lại vận hành thuộc thẩm quyền của các cơ quan chức năng Đức, theo luật năng lượng của Đức và EU.
Vì vậy, ngay cả khi Mỹ và Nga đạt được một thỏa thuận có lợi về mặt thương mại, thỏa thuận đó vẫn chưa đủ để bảo đảm Nord Stream có thể hoạt động trở lại. Nói cách khác, khả năng khôi phục dòng khí đốt qua Nord Stream phụ thuộc vào nhiều điều kiện cùng lúc: các biện pháp trừng phạt hiện hành, quy định của EU về nhập khẩu khí đốt Nga, sự chấp thuận của cơ quan quản lý và tình trạng thực tế của hệ thống đường ống.
Trước khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra, hơn một nửa lượng khí đốt của Đức được nhập khẩu từ Nga thông qua hai đường ống Nord Stream. Các đường ống này đã bị phá hủy trong các vụ nổ dưới đáy Biển Baltic vào hồi tháng 9/2022. Nord Stream AG có 51% cổ phần thuộc sở hữu của Gazprom, trong khi 31% còn lại do hai thực thể của Đức nắm giữ.
| EU-Trung Quốc: Thâm hụt thương mại chạm đỉnh lịch sử, chiến tranh thương mại có khó tránh? Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic đã đến Bắc Kinh vào cuối tuần này để tham gia các cuộc đàm phán cấp cao, nhằm ... |
| Vụ nổ đường ống Nord Stream: Đức bắt công dân Ukraine thứ hai, hé lộ thêm tình tiết mới, Kiev phản hồi? Công dân Ukraine thứ hai đã bị các nhà chức trách Đức bắt do liên quan vụ nổ đường ống Nord Stream (Dòng chảy phương ... |
| 'Phía sau' đồn đoán khí đốt Nga sẽ quay lại Đức và tái khởi động Nord Stream là gì? Khi vấn đề năng lượng trở lại tâm điểm tranh luận trong đời sống chính trị và xã hội Đức, đại diện chính phủ nước ... |
| Đường tới thành công của kinh tế Panama Nếu tìm một biểu tượng cho mô hình kinh tế Panama, đó gần như chắc chắn phải là con Kênh đào nổi tiếng. Tuy nhiên, ... |
| Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026: Lần đầu tiên WEF tham gia đồng thương hiệu, mở rộng kết nối Việt Nam với mạng lưới kinh tế toàn cầu Diễn ra từ ngày 26 đến 29/10 tại TP. Hồ Chí Minh, Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 dự kiến quy tụ khoảng 1.500 ... |
