Kinh tế Mỹ đối mặt thử thách mới, doanh nhân giống 'con nai trước đèn pha', có phải tại ông Trump?

Chỉ 20 ngày trước, thị trường chứng khoán Mỹ đạt mức cao nhất mọi thời đại. Nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng tăng trưởng với tốc độ vững chắc và không hề có dấu hiệu suy thoái. Thế nhưng, hiện tại, mọi thứ đã thay đổi.

Người dân Trung Quốc không mảy may quan tâm, bất chấp cuộc chiến thương mại leo thang Ông Donald Trump tuyên bố 'không loại trừ nguy cơ suy thoái', chứng khoán Mỹ lao dốc Vì sao Trung Quốc tự tin áp thuế nông sản Mỹ?

Nền kinh tế Mỹ và thị trường đang phải chịu 'thuế bất ổn' do những nghi vấn về thuế quan của ông chủ Nhà Trắng, việc cắt giảm chi tiêu và nhân sự liên bang. (Nguồn: Shutterstock)

Điều gì đang xảy ra ở Mỹ? Đó là thị trường chứng khoán rung chuyển, dự báo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đang bị cắt giảm, Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với những câu hỏi về khả năng suy thoái và không thể xoa dịu nỗi lo lắng ngày càng tăng về nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán Mỹ giảm điểm chóng mặt trong phiên giao dịch ngày 10/3 và tiếp tục xu hướng này trong ngày 11/3 khi chỉ số Dow Jones giảm khoảng 400 điểm (1%).

Các nhà đầu tư tăng tốc bán cổ phiếu sau khi ông chủ Nhà Trắng công bố kế hoạch áp thuế 50% đối với thép và nhôm nhập khẩu từ Canada và cảnh báo rằng có thể sẽ áp dụng thêm nhiều mức thuế khác.

Tin liên quan
Ông Donald Trump tuyên bố 'không loại trừ nguy cơ suy thoái', chứng khoán Mỹ lao dốc

Một số nhà đầu tư phải thốt lên rằng: "Thật đáng kinh ngạc khi tâm trạng thay đổi nhanh đến thế!".

Chỉ vài tháng trước, các nhà đầu tư còn thắc mắc, liệu nền kinh tế có quá mạnh hay không thì giờ đây, họ đang chuẩn bị cho những rắc rối thực sự sắp tới.

Thực tế là, không có dấu hiệu nào cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới ở gần một cuộc suy thoái. Kinh tế Mỹ đã tăng trưởng ở mức ổn định vào cuối năm ngoái và thị trường việc làm vẫn đang phát triển trong hai tháng đầu năm.

Tuy nhiên, CNN cho rằng, các nhà kinh tế đang nhận thấy nguy cơ suy thoái thực tế đã tăng lên - mặc dù từ mức tương đối thấp. Và sự không chắc chắn về các chính sách kinh tế của Tổng thống Trump là một phần lớn của vấn đề.

Việc nhà lãnh đạo này liên tục thay đổi quyết định về thuế quan đang khiến doanh nghiệp, người tiêu dùng và nhà đầu tư rơi vào tình trạng hoang mang.

Ông David Kelly, Giám đốc chiến lược toàn cầu tại JPMorgan Asset Management nhận định: “Đây là một nền kinh tế rất kiên cường nhưng nó không thích sự bất ổn này”.

Nỗi sợ lây lan

"Mất dần niềm tin" là quan đểm của ông Ed Yardeni, Chủ tịch công ty tư vấn đầu tư Yardeni Research khi nói về thị trường chứng khoán.

Chỉ số sợ hãi và tham lam (Fear and Greed Index) do CNNMoney phát triển để đo lường và ghi nhận trạng thái tâm lý của nhà đầu tư đã giảm mạnh xuống mức "cực kỳ sợ hãi" vào ngày 10/3 - một sự thay đổi lớn so với mức "trung lập" chỉ vài tuần trước.

Cổ phiếu nhóm công nghệ đang chịu tác động nặng nề nhất khi các nhà đầu tư tháo chạy khỏi các phân khúc rủi ro của thị trường và chuyển sang các lĩnh vực như tiện ích, chăm sóc sức khỏe và hàng tiêu dùng thiết yếu.

Việc ông chủ Nhà Trắng liên tục thay đổi quyết định về thuế quan đang khiến doanh nghiệp, người tiêu dùng và nhà đầu tư rơi vào tình trạng hoang mang. (Nguồn: Medium)

Tất nhiên, thị trường chứng khoán không thể phản ánh hết tình trạng của nền kinh tế.

Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp 4,1%. Trong tháng 2/2025, thị trường tạo thêm 275.000 việc làm mới trong lĩnh vực phi nông nghiệp, cao hơn nhiều mức dự báo của các nhà kinh tế là 200.000 việc làm.

Tuy nhiên, nguy cơ sự hỗn loạn của thị trường chứng khoán có thể sẽ lan sang nền kinh tế thực.

Niềm tin của người tiêu dùng - vốn đã giảm mạnh trong những tháng gần đây - có thể bị ảnh hưởng thêm vì sự mất ổn định của thị trường chứng khoán. Điều đó có thể làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng - động lực chính của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ngày 10/3, hãng hàng không Delta Air Lines đã thông báo cắt giảm triển vọng lợi nhuận, đồng thời cảnh báo rằng, lòng tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng đang suy giảm.

Tăng rủi ro suy thoái

Giám đốc Kelly cho hay, nền kinh tế và thị trường đang phải chịu "thuế bất ổn" do những nghi vấn về thuế quan của ông chủ Nhà Trắng, việc cắt giảm chi tiêu và nhân sự liên bang.

“Hiện tại, rất nhiều doanh nhân giống như con nai trước đèn pha (phải đối mặt với những sự việc bất ngờ hoặc nguy hiểm)", ông Kelly nói.

Thị trường phải chứng kiến "hết bất ngờ này đến bất ngờ khác", khiến các doanh nghiệp không đầu tư, còn người tiêu dùng trì hoãn các khoản chi lớn.

Ông Bill Dudley, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York nhận thấy, "còn quá sớm" để dự báo về suy thoái nhưng rủi ro "chắc chắn đã tăng lên".

Vị này khẳng định: "Thuế quan có hai tác động: Một là đẩy giá cả hàng hóa lên cao. Hai là đẩy tăng trưởng xuống. Chính quyền ông Trump đang khiến mọi thứ trở nên bấp bênh hơn với cách tiếp cận thuế quan 'lúc có lúc không'. Hiện tại, nền kinh tế đang chịu mức độ bất ổn cao".

Trong khi đó, cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Larry Summers nói với CNN rằng, có khả năng thực sự xảy ra suy thoái.

Trích dẫn rủi ro về mức thuế quan cao hơn, ngày 7/3, Ngân hàng đầu tư đa quốc gia Goldman Sachs đã tăng dự báo suy thoái của nền kinh tế Mỹ, cho rằng, khả năng suy thoái ở nước này là 20% trong 12 tháng tới, tăng từ mức 15% trước đó.

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs đã viết trong một lưu ý gửi cho khách hàng: "Chúng tôi chỉ tăng một mức giới hạn vào thời điểm này vì chúng tôi coi những thay đổi về chính sách là rủi ro chính và Nhà Trắng có thể thay đổi chính sách nếu những rủi ro bắt đầu trở nên nghiêm trọng hơn".

Nói cách khác, Ngân hàng trên đang đặt cược rằng, ông Trump sẽ nhượng bộ về thuế quan nếu suy thoái kinh tế sắp xảy ra.

Nhưng nếu ông chủ Nhà Trắng không làm như vậy thì sao?

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs cho hay: "Nếu Nhà Trắng vẫn cam kết với các chính sách thuế quan ngay cả khi các dữ liệu trở nên tồi tệ hơn, nguy cơ suy thoái sẽ tăng cao hơn".

Nền kinh tế Mỹ đã chứng tỏ khả năng phục hồi rất tốt trong những năm gần đây khi chống chọi với các biến thể của đại dịch Covid-19, sự hỗn loạn của chuỗi cung ứng, mức lạm phát cao nhất trong bốn thập niên và cuộc chiến chống lạm phát của Fed. Nhưng rõ ràng, quốc gia này đang phải đối mặt với một thử thách mới, phần lớn là do sự bất ổn ở chính trong nước.