Lộ diện đô thị Byzantine gần như nguyên vẹn giữa sa mạc Ai Cập

Thảo Ngân
Hàng loạt công trình kiến trúc, hiện vật cùng những ngôi mộ cổ được bảo tồn gần như nguyên vẹn đang dần hé lộ diện mạo của một đô thị từng phát triển thịnh vượng dưới thời Đế chế Byzantine.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khu đô thị cổ tại ốc đảo Dakhla, tỉnh New Valley (Ai Cập), hé lộ diện mạo của một khu định cư dưới thời Đế chế Byzantine. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)
Khu đô thị cổ tại ốc đảo Dakhla, tỉnh New Valley (Ai Cập), hé lộ diện mạo của một khu định cư dưới thời Đế chế Byzantine. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)

Các nhà khảo cổ vừa phát hiện một khu đô thị thời Byzantine tại ốc đảo Dakhla, thuộc sa mạc phía Tây Ai Cập. Những công trình kiến trúc, di vật khảo cổ cùng hệ thống mộ táng còn giữ được tình trạng bảo tồn rất tốt, qua đó tái hiện khá đầy đủ bức tranh về đời sống, hoạt động kinh tế và quá trình phát triển đô thị trong giai đoạn Ai Cập nằm dưới sự cai trị của Đế chế Byzantine.

Theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, phát hiện này mang đến nguồn tư liệu quý về đời sống thường nhật của cư dân, đồng thời giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn cách quy hoạch đô thị cũng như hoạt động kinh tế trong giai đoạn lịch sử quan trọng này.

Lối đi bên trong khu di chỉ khảo cổ tại ốc đảo Dakhla, nơi các nhà khảo cổ phát hiện khu định cư thời Byzantine. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)
Lối đi bên trong khu di chỉ khảo cổ tại ốc đảo Dakhla, nơi các nhà khảo cổ phát hiện khu định cư thời Byzantine. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)

Di chỉ được xác định có niên đại từ thế kỷ IV với hệ thống đường phố quy hoạch khá bài bản. Các tuyến đường chạy theo trục Bắc-Nam giao cắt với những tuyến Đông-Tây, tạo nên nhiều quảng trường và không gian sinh hoạt công cộng.

Theo Tổng Thư ký Hội đồng Cổ vật tối cao Ai Cập Hisham El-Leithy, quần thể di tích còn lưu giữ nhiều công trình dân cư và tôn giáo, trong đó nổi bật là một nhà thờ kiểu basilica nằm ở vị trí trung tâm khu định cư.

Các lò nướng bánh, khu bếp, cối nghiền đá và tiền đồng được các nhà khảo cổ phát hiện tại khu di chỉ. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)
Các lò nướng bánh, khu bếp, cối nghiền đá và tiền đồng được các nhà khảo cổ phát hiện tại khu di chỉ. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)

Trưởng đoàn khảo cổ Mahmoud Massoud cho biết, nhà thờ được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ IV, hướng ra các tuyến giao thông chính. Bên cạnh đó, hai tháp canh cùng nhiều công trình phòng thủ ở khu vực ngoại vi được cho là có nhiệm vụ bảo vệ toàn bộ đô thị.

Ngoài các công trình kiến trúc, đoàn khảo cổ còn phát hiện nhiều ngôi nhà có sảnh tiếp khách, mái vòm, tường xây kiên cố cùng hệ thống lò nướng bánh, khu bếp, cối nghiền đá và nhiều đồng tiền đồng mang chân dung các hoàng đế Byzantine. Trên các hiện vật này vẫn còn lưu lại chữ khắc bằng tiếng Latin cùng biểu tượng Thiên chúa giáo.

Bảy ngôi mộ xây bằng đá vôi trên mặt đất được phát hiện tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, phía tây thành phố Alexandria. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)
Bảy ngôi mộ xây bằng đá vôi trên mặt đất được phát hiện tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, phía Tây thành phố Alexandria. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)

Đáng chú ý, một số đồng tiền vàng được xác định thuộc thời Hoàng đế La Mã Constantius II, người trị vì từ năm 337 đến năm 361.

Các nhà khảo cổ cũng thu được khoảng 200 mảnh gốm khắc chữ (ostraca), loại vật liệu từng được sử dụng để ghi chép trong đời sống thường nhật.

Một hiện vật được phát hiện tại khu khảo cổ Marina el-Alamein. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)
Một hiện vật được phát hiện tại khu khảo cổ Marina el-Alamein. (Nguồn: Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập)

Theo ông Diaa Zahran, Trưởng bộ phận Cổ vật Hồi giáo, Coptic và Do Thái, nội dung trên những mảnh gốm phản ánh nhiều hoạt động giao thương, thư từ cùng các khía cạnh sinh hoạt của cư dân địa phương, qua đó góp phần tái hiện khá rõ đời sống xã hội dưới thời Byzantine.

Bên cạnh khu đô thị cổ, đoàn khảo cổ còn phát hiện thêm 18 ngôi mộ tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, cách thành phố Alexandria khoảng 100 km về phía Tây.

Trong số này có bốn thi hài được đặt các mảnh vàng trong miệng theo nghi thức mai táng "lưỡi vàng", một tín ngưỡng phổ biến của người cổ đại với niềm tin người đã khuất sẽ có khả năng giao tiếp ở thế giới bên kia.

Các phát hiện mới gồm 11 ngôi mộ khoét sâu vào đá cùng 7 ngôi mộ xây bằng đá vôi trên mặt đất, nâng tổng số mộ được phát hiện tại khu vực này lên 48.

Tại đây, các chuyên gia còn tìm thấy nhiều bình gốm, vò amphora, đèn dầu, đĩa tế lễ, bệ thờ bằng đá vôi và một quách đá granite dài khoảng 2,5 m vẫn còn lưu giữ hài cốt để tiếp tục phục vụ công tác nghiên cứu.

Ở khu vực gần quách đá, đoàn khảo cổ cũng phát hiện phần còn lại của một bức tượng Nhân sư bằng thạch cao.

Hiện ốc đảo Dakhla đã được đưa vào danh sách đề cử Di sản thế giới của UNESCO. Trong khi đó, Marina el-Alamein được giới khảo cổ đánh giá là tàn tích của thành phố cảng Hy Lạp - La Mã cổ đại Leukaspis, từng phát triển hưng thịnh từ thế kỷ II đến thế kỷ IV.

Bí mật kho báu bên trong các lăng mộ của Pharaoh

Lăng mộ của Pharaoh Tutankhamun chứa một kho báu quý giá bên trong, gồm nhiều món cổ vật bằng vàng. Nhưng không phải ngôi mộ ...

Ai Cập phát hiện quan tài cổ một vị quan có niên đại từ thời Ai Cập cổ đại

Ngày 20/9, đoàn khảo cổ Ai Cập thuộc Khoa Khảo cổ trường Đại học Cairo do Giáo sư Ola al-Egezy đứng đầu thông báo khai ...

Phát hiện chấn động về kim tự tháp cổ nhất thế giới tại Indonesia

Một nhóm các nhà khảo cổ, nhà địa vật lý, nhà địa chất và nhà cổ sinh vật học ở Indonesia đã tìm thấy bằng ...

Ai Cập: Bức tranh cổ đại quý hiếm bị đánh cắp từ lăng mộ Saqqara

Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập cho biết, một bức tranh cổ quý hiếm có niên đại từ thời Cổ Vương quốc (khoảng ...

Ai Cập công bố kế hoạch tham vọng, phát triển thành phố điện ảnh gần Kim tự tháp Giza

Ai Cập công bố kế hoạch xây dựng thành phố sản xuất phim lớn gần Kim tự tháp Giza, nhằm tổ chức các dự án ...

(theo The Guardian)

Đọc thêm

Dự án quốc tế 'Tiếng Nga tại Việt Nam: Đối thoại giữa các nền văn hóa': Chặng đường xuyên Việt thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước

Dự án quốc tế 'Tiếng Nga tại Việt Nam: Đối thoại giữa các nền văn hóa': Chặng đường xuyên Việt thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước

Dự án 'Tiếng Nga tại Việt Nam: Đối thoại văn hóa' do các chuyên gia của Trường Đại học Tổng hợp Ngôn ngữ Quốc gia Mátxcơva (MSLU) thực hiện đã ...
Festival không phải là cuộc hẹn mùa vụ

Festival không phải là cuộc hẹn mùa vụ

Một festival cần vượt ra ngoài khuôn khổ của sự kiện, giúp công chúng hiểu hơn về một vùng đất, tạo nên sức sống lâu dài cho các giá trị ...
Nghị quyết 20: Cộng hưởng khát vọng đại dương

Nghị quyết 20: Cộng hưởng khát vọng đại dương

Nghị quyết 20 vừa mang bước phát triển về mặt tiến bộ, vừa tạo ra một triết lý phát triển biển mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì lễ đón chính thức Tổng thống Thụy Sĩ và Phu nhân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì lễ đón chính thức Tổng thống Thụy Sĩ và Phu nhân

Chiều 17/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly đã chủ trì lễ đón chính thức Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin và ...
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (17-27/10): Bắc Bộ, Thanh Hóa-Huế sáng sớm có nơi có sương mù nhẹ, ngày nắng; Nam Bộ chiều tối mưa rào, rải rác có dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (17-27/10): Bắc Bộ, Thanh Hóa-Huế sáng sớm có nơi có sương mù nhẹ, ngày nắng; Nam Bộ chiều tối mưa rào, rải rác có dông

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong 10 ngày tới (17-27/10) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Trung Quốc cảnh báo EU không nên ảo tưởng về các biện pháp thương mại

Trung Quốc cảnh báo EU không nên ảo tưởng về các biện pháp thương mại

Trung Quốc cảnh báo EU không nên ảo tưởng về các biện pháp thương mại
Chuyến tàu Việt Nam ghi điểm trên bảng xếp hạng quốc tế

Chuyến tàu Việt Nam ghi điểm trên bảng xếp hạng quốc tế

Hai tuyến tàu Vietnam Central Heritage Connection và The Vietage by Anantara vừa được bình chọn vào danh sách 20 chuyến tàu đẹp nhất thế giới năm 2026.
Định hình tương lai ngành du lịch MICE với các giải pháp thực tiễn cho thị trường toàn cầu

Định hình tương lai ngành du lịch MICE với các giải pháp thực tiễn cho thị trường toàn cầu

Hội nghị Thượng đỉnh MICE Toàn cầu lần thứ tư dự kiến thu hút hơn 3.000 đại biểu và khách tham quan chuyên ngành đến từ hơn 40 quốc gia.
Sức hút mới đến từ những món quà lưu niệm bản địa

Sức hút mới đến từ những món quà lưu niệm bản địa

Những món đồ bình dị mang dấu ấn bản địa như túi vải của siêu thị hay chiếc mũ in tên khách sạn ngày càng được du khách săn tìm để làm kỷ niệm.
Khách quốc tế đến Khánh Hoà đạt hơn 7,1 triệu lượt

Khách quốc tế đến Khánh Hoà đạt hơn 7,1 triệu lượt

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, 9 tháng năm 2026, ngành văn hóa, thể thao và du lịch Khánh Hòa tăng trưởng tích cực.
Hai năm liên tiếp đạt ‘Best Integrated Resort’ tại TTG Travel Awards, The Grand Ho Tram tiếp tục được cộng đồng du lịch khu vực ghi nhận

Hai năm liên tiếp đạt ‘Best Integrated Resort’ tại TTG Travel Awards, The Grand Ho Tram tiếp tục được cộng đồng du lịch khu vực ghi nhận

The Grand Ho Tram khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ du lịch quốc tế khi năm thứ hai liên tiếp được vinh danh tại hạng mục ‘Best Integrated Resort’.
Đảo ngọc Việt Nam được độc giả quốc tế yêu thích nhất châu Á

Đảo ngọc Việt Nam được độc giả quốc tế yêu thích nhất châu Á

Đứng đầu bảng xếp hạng những hòn đảo được yêu thích nhất châu Á, Phú Quốc tiếp tục khẳng định sức hút của du lịch biển đảo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Festival không phải là cuộc hẹn mùa vụ

Festival không phải là cuộc hẹn mùa vụ

Một festival cần vượt ra ngoài khuôn khổ của sự kiện, giúp công chúng hiểu hơn về một vùng đất, tạo nên sức sống lâu dài cho các giá trị văn hóa bản địa.
Họa sĩ Đặng Ái Việt: Lưu giữ chân dung những người Mẹ anh hùng qua nét vẽ thời gian

Họa sĩ Đặng Ái Việt: Lưu giữ chân dung những người Mẹ anh hùng qua nét vẽ thời gian

Từ chiếc xe Chaly cũ, họa sĩ Đặng Ái Việt đã đi hơn 200.000 km qua nhiều vùng miền, ký họa hơn 3.600 chân dung Mẹ Việt Nam anh hùng.
Mở rộng không gian tri thức số, đưa văn hoá đọc đến từng mái ấm

Mở rộng không gian tri thức số, đưa văn hoá đọc đến từng mái ấm

Không gian tri thức số đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới đến 40 xã, phường và hệ thống trường học tại Huế, tạo nền tảng để đưa nguồn tri thức đến cộng đồng.
Đưa âm nhạc Việt đến gần bạn bè quốc tế

Đưa âm nhạc Việt đến gần bạn bè quốc tế

Tại Cuộc thi và Festival Guitar quốc tế Berlin lần thứ 20, âm nhạc Việt Nam hiện diện qua những sáng tác của Giáo sư, Nghệ sĩ Đặng Ngọc Long.
Chắp cánh những thước phim từ giảng đường

Chắp cánh những thước phim từ giảng đường

Từ giảng đường đến màn ảnh rộng, những thước phim sinh viên cần được chắp cánh bằng môi trường sáng tạo, sự đồng hành của người làm nghề.
'Danh thiếp văn hóa': Cầu nối mới cho hợp tác văn hóa và giáo dục Việt Nam - Nga

'Danh thiếp văn hóa': Cầu nối mới cho hợp tác văn hóa và giáo dục Việt Nam - Nga

Hội thảo quốc tế "‘Thẻ danh thiếp văn hóa’ - Công cụ trong chính sách văn hóa và giáo dục quốc tế" được tổ chức tại Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga.
Mở hướng bảo tồn tổng thể Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre

Mở hướng bảo tồn tổng thể Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre

Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Đồng Khởi Bến Tre có phạm vi nghiên cứu 9.000ha, định hướng bảo tồn các địa điểm lịch sử.
Hội thảo Khảo cổ học toàn quốc lần thứ 61 công bố nhiều kết quả nghiên cứu mới

Hội thảo Khảo cổ học toàn quốc lần thứ 61 công bố nhiều kết quả nghiên cứu mới

Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo “Những phát hiện mới về Khảo cổ học toàn quốc lần thứ 61, năm 2026”.
UNESCO ghi nhận nỗ lực gìn giữ di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ

UNESCO ghi nhận nỗ lực gìn giữ di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ

Văn phòng UNESCO tại Việt Nam trao Bằng khen cho 41 nghệ nhân, người thực hành có đóng góp trong bảo vệ, thực hành và trao truyền di sản thờ Mẫu.
15 năm CLB Văn nghệ Tháng Mười: Không ngừng lan tỏa văn hóa Việt Nam tại Đức

15 năm CLB Văn nghệ Tháng Mười: Không ngừng lan tỏa văn hóa Việt Nam tại Đức

CLB Văn nghệ Tháng Mười tổ chức lễ kỷ niệm 15 năm thành lập, đánh dấu chặng đường bền bỉ gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, quảng bá hình ảnh Việt Nam tại ...
Những người kể chuyện văn hoá Việt nơi xa xứ

Những người kể chuyện văn hoá Việt nơi xa xứ

Hưởng ứng tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW, người Việt Nam ở nước ngoài có nhiều sáng kiến kể câu chuyện quê hương sinh động, gần gũi với bạn bè sở tại.
Khai hội văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV tại tỉnh Điện Biên

Khai hội văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV tại tỉnh Điện Biên

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 khai mạc các hoạt động văn hóa, triển lãm, thể thao và du lịch tại Điện Biên, quy tụ đại diện 11 tỉnh.
Phiên bản di động