Mở đường cho "kho báu dưới nước" của Việt Nam vào Brazil

Để “kho báu dưới nước” của Việt Nam rộng đường vào Brazil

Ngày 6/11/2025, lô hàng cá rô phi Việt Nam đầu tiên đã được xuất khẩu sang Brazil. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil)

Đằng sau hành trình dài ấy không chỉ là câu chuyện đàm phán thương mại, mà còn là nỗ lực bền bỉ của ngoại giao kinh tế. Trong những năm gần đây, Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil đã chủ động đóng vai trò “cầu nối chiến lược”, tích cực quảng bá các sản phẩm mang Thương hiệu quốc gia Việt Nam, góp phần mở ra cơ hội mới cho thủy sản Việt Nam tiếp cận thị trường đa tầng và đầy tiềm năng của khu vực châu Mỹ.

Khởi đầu thuận lợi

Ngày 6/11/2025, lô hàng 24 tấn cá rô phi đầu tiên của Việt Nam đã được xuất khẩu sang Brazil. Đây là container đầu tiên trong tổng số 32 container, tương đương 700 tấn cá rô phi mà Tập đoàn thực phẩm JBS đặt hàng từ các doanh nghiệp Việt Nam.

Bước khởi đầu thuận lợi này đã giúp tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam năm 2025 đạt hơn 99 triệu USD, trong đó Brazil nổi lên như thị trường tăng trưởng nhanh nhất đối với mặt hàng này, với tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 11 triệu USD. Nhờ đó, cá rô phi đã được mệnh danh là “kho báu dưới nước”, dần khẳng định vai trò là sản phẩm chiến lược trong nhóm thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam về những nỗ lực trong việc đa dạng hóa thị trường mới đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị đánh giá, đây là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, nghiêm túc và liên tục của cả phía Việt Nam và Brazil, trải qua nhiều bước làm việc kỹ thuật về kiểm dịch, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình vận chuyển lạnh, thử nghiệm thị trường và đánh giá năng lực cung ứng.

Đặc biệt, theo Đại sứ Bùi Văn Nghị, đây còn là kết quả cụ thể đầu tiên sau cam kết mở cửa thị trường nông sản mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Tổng thống Brazil Lula da Silva đã thống nhất tại cuộc hội đàm bên lề Hội nghị thượng đỉnh BRICS mở rộng ở Rio de Janeiro tháng 7/2025, trong đó Việt Nam mở cửa thị trường thịt bò cho Brazil, còn Brazil mở cửa thị trường cho cá rô phi, cá tra, cá basa của Việt Nam.

Do đó, lô hàng cá rô phi này mang tính biểu tượng của sự tin cậy, hợp tác cùng có lợi và quyết tâm thúc đẩy thương mại nông sản theo hướng hài hòa lợi ích. Điều này không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng xuất khẩu cho nông-thủy sản Việt Nam sang Brazil, mà còn tạo tiền đề để mở rộng vào toàn bộ thị trường Nam Mỹ thông qua hệ thống phân phối của JBS, bao gồm siêu thị, kênh HORECA (kênh phân phối các sản phẩm chuyên dụng cho ngành nhà hàng, khách sạn) và các trung tâm giới thiệu sản phẩm của tập đoàn này.

JBS, doanh nghiệp sở hữu mạng lưới sản xuất với 150 nhà máy và 280.000 nhân sự trên toàn cầu, đặt yêu cầu rất cao về chất lượng sản phẩm. Việc các doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng được toàn bộ các tiêu chuẩn khắt khe này là minh chứng rõ ràng cho sự trưởng thành của ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt là khả năng cạnh tranh trong các thị trường khó tính tại Mỹ Latinh.

Để có hướng đi bền vững

Brazil là quốc gia lớn nhất Nam Mỹ với lợi thế lớn về nông nghiệp và chăn nuôi, song sản lượng thủy hải sản nội địa vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường hơn 210 triệu dân. Cùng với đó, nhu cầu thị hiếu tiêu dùng của người dân nước này đối với các sản phẩm thủy hải sản nhập khẩu đang phát triển theo hướng có chọn lọc thông qua việc ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận rõ ràng, quy trình nuôi trồng bền vững, truy xuất nguồn gốc minh bạch và được phân phối qua các hệ thống uy tín.

Đối với Việt Nam, theo Đại sứ Bùi Văn Nghị, đây là một cơ hội rất lớn, bởi thủy sản Việt Nam, đặc biệt là cá tra, cá basa, cá rô phi và tôm có chất lượng tốt, khả năng cung ứng ổn định và giá thành cạnh tranh. Khi được đóng gói theo tiêu chuẩn quốc tế, thiết kế bao bì bắt mắt, ghi rõ nguồn gốc xuất xứ và được phân phối qua các tập đoàn lớn, các sản phẩm Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại tại Brazil.

Đại sứ Bùi Văn Nghị khuyến nghị, trong thời gian tới, để các mặt hàng thủy hải sản của Việt Nam có thể tiếp cận mạnh mẽ hơn thị trường hàng hóa và dịch vụ tại Brazil, Việt Nam cần triển khai đồng bộ một số công việc trọng tâm.

Thứ nhất, Việt Nam cần tiếp tục chuẩn hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm theo đúng các tiêu chuẩn mà Brazil và thị trường Nam Mỹ yêu cầu. Đây là yếu tố tiên quyết, bởi các cơ quan chức năng Brazil kiểm soát rất chặt chẽ về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động vật, truy xuất nguồn gốc và quy trình chế biến. Việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn như HACCP, ASC, BAP sẽ giúp thủy sản Việt Nam rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ, giảm nguy cơ phát sinh rào cản kỹ thuật và tạo niềm tin ban đầu cho đối tác.

Thứ hai, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng hơn tới việc xây dựng thương hiệu, nâng cấp bao bì, ghi nhãn rõ ràng bằng tiếng Bồ Đào Nha và đầu tư mạnh cho hoạt động quảng bá tại thị trường bản địa. Người tiêu dùng Brazil rất chú trọng đến thương hiệu và thông tin minh bạch; sản phẩm có bao bì chuyên nghiệp, dễ nhận diện, được giới thiệu qua hệ thống uy tín sẽ được tiếp nhận nhanh hơn.

Thứ ba, cần mở rộng hợp tác trực tiếp với các tập đoàn phân phối lớn tại Brazil. Việc JBS nhập khẩu cá rô phi và xúc tiến phân phối qua hệ thống siêu thị, kênh HORECA là một bước đi rất quan trọng. Trong thời gian tới, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận thị trường của Brazil thông qua việc hợp tác với các tập đoàn như Carrefour, GPA, Assaí hoặc các nhà cung cấp thực phẩm cho chuỗi khách sạn, nhà hàng. Điều này đòi hỏi sự kiên trì, sự chuẩn bị tốt về năng lực cung ứng và khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn, ổn định.

Quan trọng hơn, hiện hai nước đang tích cực thúc đẩy đàm phán tiến tới một hiệp định thương mại giữa Việt Nam và MERCOSUR. Khi hiệp định này được ký kết, cơ hội cho thủy hải sản Việt Nam, từ cá tra, cá basa, cá rô phi cho đến tôm sẽ mở rộng hơn nhiều nhờ ưu đãi thuế quan và sự minh bạch hóa về thủ tục thương mại.

Doanh nghiệp cần chủ động

Để các sản phẩm thủy sản Việt Nam có định vị tốt tại Brazil - thị trường cửa ngõ giàu tiềm năng của khu vực Nam Mỹ, Đại sứ Bùi Văn Nghị cho rằng, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động phối hợp với Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại Brazil trên một số phương diện sau:

Một là, chủ động đăng ký với Đại sứ quán và Thương vụ để đưa vào danh sách các doanh nghiệp Việt Nam tiềm năng tham gia vào các hoạt động xúc tiến trong năm 2025-2026.

Hai là, chuẩn bị kỹ hồ sơ năng lực, thông tin về quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và chứng nhận bền vững (ASC, BAP…) để đáp ứng yêu cầu cao của Brazil, đồng thời nghiên cứu các chủng loại sản phẩm có sự khác biệt về chất lượng và hình thức so với sản phẩm nội địa Brazil.

Ba là, xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm - yếu tố ngày càng quan trọng đối với người tiêu dùng Brazil, đặc biệt là các sản phẩm phục vụ cộng đồng châu Á.

Bốn là, chú trọng dịch vụ hậu mãi và hỗ trợ kỹ thuật sau nhập khẩu, bởi các đối tác Brazil rất coi trọng tính ổn định và sự đồng hành lâu dài.

Với những nỗ lực đồng bộ từ Nhà nước, doanh nghiệp và sự hỗ trợ tích cực từ Cơ quan đại diện Việt Nam tại Brazil, các mặt hàng thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể khẳng định chỗ đứng vững chắc tại Brazil - thị trường lớn thứ hai châu Mỹ và là cửa ngõ quan trọng vào khu vực Nam Mỹ.

Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị bày tỏ tin tưởng rằng, các doanh nghiệp Việt Nam với thế mạnh của mình và khát vọng vươn ra biển lớn, sẽ có các kế hoạch, tập trung nguồn lực vào tiếp cận, khai phá, chiếm lĩnh thị trường mới mẻ, đầy tiềm năng ở Brazil và Mỹ Latinh trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, kỷ nguyên phát triển hùng cường, thịnh vượng của dân tộc.