 |
| Một loại gạo xuất khẩu của Nhật Bản. (Nguồn: Kyodo News) |
Tình trạng này diễn ra chủ yếu là do thiếu phân bón và chi phí nhiên liệu tăng vọt dưới tác động từ căng thẳng Trung Đông, kết hợp với hiện tượng thời tiết El Nino đe dọa sản lượng của loại lương thực thiết yếu nhất thế giới.
Tháng 4/2026, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) dự báo sản lượng gạo trong niên vụ 2025/2026 sẽ tăng 2% đạt mức kỷ lục mới. Tuy nhiên, các diễn biến thực địa tại Trung Đông đang cho thấy bức tranh kém lạc quan hơn nhiều.
Căng thẳng Mỹ-Iran đã làm gián đoạn dòng chảy nhiên liệu và phân bón qua eo biển Hormuz – điểm thắt nối liền vùng Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu. Tình trạng này đang tác động trực tiếp đến các quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu châu Á là Thái Lan, cũng như các nước phụ thuộc vào nhập khẩu như Philippines và Indonesia.
Ông Maximo Torero, chuyên gia kinh tế trưởng của FAO, cảnh báo nông dân tại nhiều nước đã bắt đầu giảm lượng vật tư đầu vào do giá tăng cao. Ông dự báo tình trạng nguồn cung toàn cầu sẽ thắt chặt hơn trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Ông nhấn mạnh: "Nếu eo biển Hormuz không mở lại trong hai đến ba tuần tới, tình hình sẽ trở nên khá nghiêm trọng”.
Thực tế tại các vùng trồng lúa đang phản ánh rõ những lo ngại này.
Tại tỉnh Chai Nat của Thái Lan, chi phí đầu vào phục vụ canh tác đã tăng lên khoảng 6.000 Baht/rai (1 rai bằng 1.600m2), khoảng 184,54 USD/rai, từ mức 4.500-5.000 Baht trong niên vụ trước, trong khi giá lúa thu mua chỉ đạt khoảng 6.200 Baht/tấn. Nhiều hộ nông dân tại tỉnh Chai Nat cho biết đã phải cắt giảm một nửa lượng phân bón sử dụng, điều này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất cuối vụ.
Tại Philippines – quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới – tình hình thậm chí còn bấp bênh hơn. Các chuyên gia dự báo sản lượng của nước này có thể giảm tới 6 triệu tấn so với mức trung bình 19-20 triệu tấn hàng năm. Trong bối cảnh các quốc gia xuất khẩu có thể áp đặt hạn chế để đảm bảo an ninh lương thực nội địa, Philippines sẽ gặp rất nhiều khó khăn để bù đắp khoảng trống hụt thu này.
Còn tại Indonesia, trong khi nguồn cung phân bón không phải vấn đề lớn, thì hiện tượng thời tiết El Niño lại được dự báo sẽ kéo giảm sản lượng đáng kể.
Số liệu của Cục Thống kê Indonesia cho thấy, diện tích thu hoạch lúa trong giai đoạn tháng 3-5/2026 sẽ thu hẹp 10,6%, xuống còn 3,85 triệu ha, trong khi sản lượng lúa chưa xay xát giảm 11,12%, còn 20,68 triệu tấn.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng gạo cũng đang đối mặt với những thách thức về logistics. Các thương nhân tại khu vực cho biết đang xảy ra tình trạng thiếu hụt bao bì polypropylene, khan hiếm xe tải vận chuyển gạo ra cảng và các tuyến đường vận tải biển bị gián đoạn nghiêm trọng.
Dù đối mặt với nhiều rủi ro, nhưng thị trường gạo toàn cầu vẫn có một "tấm đệm" giảm sốc là lượng dự trữ dồi dào sau những năm được mùa của Ấn Độ – nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới. Quốc gia này đang nắm giữ mức dự trữ kỷ lục 42 triệu tấn, chiếm khoảng 1/5 dự trữ gạo toàn cầu. Đây được coi là yếu tố then chốt giúp kiềm chế đà tăng giá phi mã trong ngắn hạn.
| Xuất khẩu nông sản của Nhật Bản lập đỉnh mới 13 năm liên tiếp Ngày 3/2, Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản cho biết xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản ... |
| Gạo Kinmemai Premium: Nâng tầm hạt gạo Nhật Bản trên trường quốc tế CNN mới đây đăng tải bài phân tích về câu chuyện phía sau loại gạo đắt nhất thế giới - gạo Kinmemai Premium của Nhật ... |
| Giá lúa gạo trong nước tăng, xuất khẩu sôi động trở lại Giá lúa gạo trong nước tuần qua tiếp tục tăng, xuất khẩu sôi động trở lại trong bối cảnh khách hàng tăng tích trữ, lo ... |
| EAF: Việt Nam cần gắn các chính sách hỗ trợ nông dân với việc sản xuất lúa gạo phát thải thấp Theo East Asia Forum, Việt Nam cần gắn các chính sách hỗ trợ nông dân với việc sản xuất lúa gạo phát thải thấp để ... |
| Indonesia dự báo 8 loại nông sản chiến lược này sẽ dư thừa vì một lý do Indonesia đang ghi nhận những tín hiệu tích cực trong củng cố an ninh lương thực, khi 8 mặt hàng nông sản chủ lực được ... |
