NHẬN DIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI MỸ

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
Baoquocte.vn. Đến thời điểm hiện tại, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do vì đâu và những nhân tố nào chi phối chính sách này? Phân tích của báo Thế giới & Việt Nam.
Tổng thống Mỹ Joe Biden. (Nguồn: GETTY IMAGES)
Tổng thống Mỹ Joe Biden. (Nguồn: GETTY IMAGES)

BÌNH LUẬN CỦA BÁO THẾ GIỚI & VIỆT NAM

Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU

Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU
TIN LIÊN QUAN

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Đến thời điểm hiện tại, tân Tổng thống Mỹ Joe Biden và cộng sự mới biểu lộ lẻ mẻ và rời rạc chính sách đối với đối tác này hay định hướng chiến lược cho khu vực kia chứ chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán.

Xem ra rất có thể vì hai lý do. Thứ nhất là ở những ngày tháng cầm quyền đầu tiên, ông Biden và cộng sự phải dành ưu tiên hành đầu và quan tâm nhiều nhất cho việc xử lý những vấn đề đối nội cấp thiết mà đến nay chuyện xử lý có tiến triển tích cực và thuận lợi nhưng chưa thể nói được là đã cơ bản ổn thoả và bền vững.

Thứ hai là quá trình xem xét lại và hoạch định lại chính sách đối ngoại chưa hoàn tất. Diện mạo chính sách đối ngoại của chính quyền mới ở Mỹ được ông Biden và cộng sự khái quát đại loại như sau:

Diện mạo chung của chính sách

Nước Mỹ trở lại với thế giới, ngoại giao lại được đặt vào trung tâm của chính sách đối ngoại, nước Mỹ lại đảm trách vai trò lãnh đạo thế giới Phương Tây, tập hợp, thống nhất thế giới Phương Tây dưới một quan niệm tự nhận chung rằng thế giới Phương Tây hiện thân cho dân chủ, Mỹ và Phương Tây nhân danh dân chủ đối địch với mô hình hệ thống chính trị độc tài, trực diện những thách thức đa dạng từ Trung Quốc và Nga, nhưng đồng thời những khi lợi ích cơ bản đòi hỏi thì vẫn tìm cách đối thoại với Trung Quốc và Nga.

Ngoài ra, Mỹ sẽ đảm nhận vai trò đi đầu trong việc giải quyết những vấn đề toàn cầu cấp thiết như chống biến đổi khí hậu trái đất, giải trừ vũ khí hạt nhân, an ninh mạng và ứng phó dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra.

Tuy nhiên, từ những phát ngôn công khai của ông Biden và cộng sự về mục tiêu hay định hướng của chính sách đối ngoại của chính quyền mới và từ những động thái của ông Biden và cộng sự trên phương diện đối ngoại thì đã có thể nhận diện ra được những nhân tố chính chi phối chính sách đối ngoại của ông Biden cho nhiệm kỳ cầm quyền này.

Ông Biden có cách tiếp cận và định hướng đối ngoại riêng nhưng cũng tiếp nối không ít cách tiếp cận và định hướng đối ngoại của người tiền nhiệm mà sự khác biệt có chăng chỉ ở phương thức thực hiện.

Lộ diện năm nhân tố cơ bản

Nhân tố thứ nhất là đối nội. Điều này không hề mới lạ bởi xưa nay ở mọi nơi trên thế giới chứ không chỉ có ở mỗi nước Mỹ, đối nội luôn chi phối đối ngoại. Thậm chí trên thế giới còn thịnh hành quan điểm và nhận thức cho rằng đối ngoại là sự tiếp nối của đối nội.

Ông Biden lên cầm quyền ở Mỹ trong bối cảnh tình hình chính trường và nội bộ xã hội Mỹ bị phân rẽ sâu sắc như chưa từng thấy trong lịch sử nước Mỹ. Sự phân rẽ này là một trong những nguyên nhân chính khiến cho nước Mỹ bị sa sút uy tín và ảnh hưởng trên thế giới trong thời gian qua. Nó làm cho nước Mỹ phải bận rộn với chính mình trước hết và nhiều nhất.

Ở những tháng ngày cầm quyền đầu tiên, ông Biden phải coi trọng đối nội hơn đối ngoại và phải dùng đối ngoại phục vụ đối nội, nhưng cả về sau này nữa, mọi mưu tính của người này về đối ngoại cũng vẫn đều phải đáp ứng trước hết nhu cầu đối nội. Chính sách đối với Trung Quốc, Nga và Iran bị ảnh hưởng và tác động nhiều nhất bởi nhân tố này.

Nhân tố thứ hai là lợi ích mà cụ thể ở đây bao hàm hai dạng lợi ích khác nhau là lợi ích của nước Mỹ và lợi ích riêng của ông Biden. Lợi ích cơ bản của Mỹ liên tục và nhất quán chứ không thay đổi cùng với sự thay đổi chính phủ.

Nhưng thứ tự ưu tiên của lợi ích cơ bản và cách thức thực hiện và bảo toàn lợi ích có thể thay đổi. Ở đây, chính sách đối ngoại của ông Biden bị chi phối bởi lợi ích được xác định và ưu tiên là khôi phục và tăng cường vai trò và ảnh hưởng lãnh đạo thế giới cho nước Mỹ, uy danh và vị thế của nước Mỹ trên thế giới.

Bên cạnh đó, lợi ích riêng được ông Biden xác định trong chính sách đối ngoại là dùng chính sách đối ngoại để gây dựng hình ảnh và có được sự công nhận ở Mỹ là Tổng thống thành công với việc khôi phục vai trò, vị thế, ảnh hưởng, uy danh và uy tín quốc tế của nước Mỹ.

Ông Biden cần tác động của điều này cho phe Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử tới ở Mỹ, cho chính mình nếu tái ứng cử Tổng thống năm 2024 hoặc cho ứng cử viên của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống ấy. Điều này vừa là nhân tố chi phối vừa là một mục tiêu của chính sách đối ngoại của ông Biden.

Mỹ sẽ vẫn coi trọng tiềm lực quân sự và sẵn sàng hành động quân sự nhưng chỉ khi cần thiết trong khi chính sách đối ngoại phục vụ sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao lại thường xuyên và quyết liệt.

Nhân tố thứ ba là hiệu quả thiết thực của chính sách đối ngoại thể hiện ở chỗ con người và kinh tế được đặt vào trung tâm phục vụ của chính sách đối ngoại. Chính sách đối ngoại phục vụ trực tiếp cho số đông và tầng lớp hạng trung trong xã hội. Chính sách đối ngoại phục vụ cho sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao của nước Mỹ.

Mỹ sẽ vẫn coi trọng tiềm lực quân sự và sẵn sàng hành động quân sự nhưng chỉ khi cần thiết trong khi chính sách đối ngoại phục vụ sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao lại thường xuyên và quyết liệt.

Nhân tố này đưa đến một hệ luỵ là ông Biden sẽ hết sức kiềm chế, nếu như không muốn nói là sẽ không làm việc phát động cuộc chiến tranh mới ở bên ngoài nước Mỹ, sẽ dần chấm dứt các cuộc chiến tranh mà Mỹ hiện vẫn bị sa lầy vào, sẽ tránh hết sức để xảy ra đột biến, nhưng đồng thời sẽ cạnh tranh chiến lược đến cùng và bằng mọi giá với đối tác nào đó thách thức Mỹ về kinh tế, tài chính, thương mại và công nghệ - như Trung Quốc là ví dụ điển hình.

Nhân tố chi phối thứ tư là coi trọng các tiêu chí và hệ quy chiếu của Mỹ về dân chủ, nhân quyền và nhà nước pháp quyền trong chính sách đối ngoại.

Thực chất ở đây là ý thức hệ và mô hình hệ thống chính trị. Sự biểu hiện điển hình hiện có thể thấy trong chính sách của ông Biden đối với Trung Quốc và Nga.

Nhân tố thứ năm là xác định ưu tiên mới trong chính sách đối ngoại mà cụ thể là ưu tiên theo đối tác, ưu tiên theo lĩnh vực đối ngoại và ưu tiên theo khu vực địa lý.

Cho đến thời điểm hiện tại, việc xác định ưu tiên này chưa hoàn tất. Nhưng về cơ bản có thể thấy việc đối phó Trung Quốc được ông Biden coi trọng hàng đầu, chủ nghĩa đa phương được ông Biden đề cao và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được ông Biden để ý đến nhiều hơn cả.

Nhìn vào năm nhân tố chi phối chính sách đối ngoại này của ông Biden có thể dễ dàng nhận thấy ông Biden có cách tiếp cận và định hướng đối ngoại riêng nhưng cũng tiếp nối không ít cách tiếp cận và định hướng đối ngoại của người tiền nhiệm mà sự khác biệt có chăng chỉ ở phương thức thực hiện.

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

(Bài sau: Chính sách của Biden đối với Trung Quốc và Nga)

TIN LIÊN QUAN
Không kích Iraq và Syria, Mỹ chuẩn bị cho 'kịch bản xấu' với Iran?
Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Ván bài 'đỏ nhiều hơn đen' của Tổng thống Joe Biden
Ngoại giao ‘lối cũ’ của ông Joe Biden tại châu Âu
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Đọc thêm

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

Baoquocte.vn. CDC Mỹ đã trả lời một số câu hỏi liên quan đến vấn đề lây nhiễm Covid-19 và cách phòng tránh đối với trẻ em.
Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Baoquocte.vn. FDA dự kiến sẽ hoàn tất thủ tục để phê duyệt đầy đủ việc sử dụng vaccine Pfizer/BioNtech vào đầu tháng 9 tới.
Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành văn bản số 5068 /UBND-DL1 về việc triển khai một số biện pháp cấp bách phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn.
Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Baoquocte.vn. Đua nhau dùng Vitamin C; ăn, uống nhiều tỏi để ‘trị’ Covid-19; tích trữ bình oxy trong nhà là những quan niệm sai lầm người dân cần tránh.
Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận hơn 200,2 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có gần 4,26 triệu ca tử vong và hơn 180,5 triệu bệnh nhân bình phục.
Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Baoquocte.vn. Chỉ có thể là Thụy Sỹ - "thiên đường giữa châu Âu" có thể chiều lòng những du khách khó tính nhất...
Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Baoquocte.vn. Theo nguồn tin của Tổ hợp công nghiệp - quân sự, xe bọc thép Typhoon-VDV mới nhất đã được chấp nhận trang bị cho lực lượng lính dù Nga.
Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Baoquocte.vn. 10h ngày 4/8, vị trí tâm bão số 4 ở vào khoảng 21,4 độ Vĩ Bắc; 115,6 độ Kinh Đông, cách Hong Kong (Trung Quốc) khoảng 180km về phía Đông ...
Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Baoquocte.vn. Gần 70 phần quà hỗ trợ được trao tận tay bà con người Việt tại Malaysia có hoàn cảnh khó khăn trong mùa dịch Covid-19.
Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Baoquocte.vn. Tại Olympic Tokyo 2020, Sydney Mclaughlin về nhất ở chung kết 400m vượt rào nữ với thành tích 51 giây 46, tự phá kỷ lục thế giới của chính mình.
Thách thức kinh tế, thỏa thuận hạt nhân chờ tân Tổng thống Iran

Thách thức kinh tế, thỏa thuận hạt nhân chờ tân Tổng thống Iran

Baoquocte.vn. Phục hồi nền kinh tế, tháo gỡ cấm vận, xử lý quan hệ với Mỹ là nhiệm vụ mà ông Raisi cần sớm bắt tay thực hiện sau khi nhậm chức Tổng thống Iran ngày ...
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Philippines: Phía sau một thỏa thuận là....

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Philippines: Phía sau một thỏa thuận là....

Baoquocte.vn. Mấu chốt trong chuyến thăm Philippines của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin được tháo gỡ là "điềm lành" được báo trước? Bình luận của TG&VN.
Quan hệ Mỹ-Ấn Độ: Đồng chí hướng, chung gánh nặng

Quan hệ Mỹ-Ấn Độ: Đồng chí hướng, chung gánh nặng

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken từ ngày 27-28/7 cho thấy hai nước "cần có nhau" hơn bao giờ hết. Bình luận của TG&VN.
Mỹ rút quân khỏi Iraq: Bỏ chiến, chưa bỏ cuộc

Mỹ rút quân khỏi Iraq: Bỏ chiến, chưa bỏ cuộc

Baoquocte.vn. Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và Iraq không có nghĩa là buông bỏ hoàn toàn cuộc chơi. Mỹ sẽ tiếp tục cuộc chơi theo kiểu chơi khác. Báo TG&VN bình luận.
Được và mất từ cuộc gặp Mỹ-Trung tại Thiên Tân

Được và mất từ cuộc gặp Mỹ-Trung tại Thiên Tân

Baoquocte.vn. Cuộc gặp giữa quan chức ngoại giao Mỹ-Trung không thể hóa giải bất đồng, song vẫn tạo dư địa để hai nước tìm hiểu, tiếp tục đối thoại thời gian tới.
Thông điệp quốc gia cuối cùng của ông Duterte: Ít tầm nhìn, nhiều hoài niệm

Thông điệp quốc gia cuối cùng của ông Duterte: Ít tầm nhìn, nhiều hoài niệm

Baoquocte.vn. Thông điệp quốc gia ngày 26/7 là dịp để Tổng thống Philippines Duterte điểm lại thành tựu và khẳng định nỗ lực thực hiện cam kết trước khi mãn nhiệm năm 2022.
Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Baoquocte.vn. Chiến lược cải cách mang tên 'Diện mạo mới' năm 2008 của quân đội Nga giúp nước này khẳng định vị trí cường quốc quân sự.
Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Baoquocte.vn. Ngoại giao kinh tế nếu được thực hiện đúng cách, có khả năng thúc đẩy quốc gia tăng tưởng mạnh mẽ.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin sắp thăm Việt Nam là người trung thành với các chiến lược của Tổng thống Joe Biden.
Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Baoquocte.vn. Hệ thống phòng thủ tên lửa S-500 Prometheus của Nga được đánh giá có sức mạnh vượt trội gấp nhiều lần so với S-400.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Baoquocte.vn. Nga đang hoàn tất việc hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic ở Kaliningrad nhằm đối phó với các nguy cơ từ NATO.
Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Baoquocte.vn. Theo các chuyên gia Nga, một trong những hậu quả nghiêm trọng của việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước INF là phá vỡ lòng tin và gia tăng các nguy cơ.
Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Baoquocte.vn. Washington chưa thể tìm ra lời giải trước thái độ vaccine Covid-19 của một bộ phận người dân, trong bối cảnh dịch bệnh tiếp tục lây lan mạnh.
Vì sao tập trận Nga-Belarus Zapad-2021 khiến phương Tây ‘mất ăn mất ngủ’?

Vì sao tập trận Nga-Belarus Zapad-2021 khiến phương Tây ‘mất ăn mất ngủ’?

Baoquocte.vn. Quân đội và vũ khí quân sự Nga đã hiện diện ở Belarus, chuẩn bị cho cuộc tập trận 4 năm/lần mang tên Zapad-2021, sự kiện khiến phương Tây quan ngại.
AMM-54: Đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN là nước nào?

AMM-54: Đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN là nước nào?

Baoquocte.vn. Anh đã được chấp thuận trở thành đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 54.
Covid-19 -'cơn gió ngược' giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam

Covid-19 -'cơn gió ngược' giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam

Baoquocte.vn. Chính phủ đã có những nỗ lực đáng kể trong việc số hóa để phục vụ công tác truy vết, phổ biến thông tin và cung cấp dịch vụ công trong thời gian dịch Covid-19.
Phiên bản di động