NHẬN DIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI MỸ

Nhân tố chi phối chính sách đối ngoại của Tổng thống Joe Biden

Dịch Dung
Theo dõi TGVN trên
Phân tích và Bình luận chính trị
Baoquocte.vn. Đến thời điểm hiện tại, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán. Lý do vì đâu và những nhân tố nào chi phối chính sách này? Phân tích của báo Thế giới & Việt Nam.
Tổng thống Mỹ Joe Biden. (Nguồn: GETTY IMAGES)
Tổng thống Mỹ Joe Biden. (Nguồn: GETTY IMAGES)

BÌNH LUẬN CỦA BÁO THẾ GIỚI & VIỆT NAM

Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU

Nước cờ của ông Biden trên bàn cờ chiến lược Nga-Mỹ-Trung Quốc-EU
TIN LIÊN QUAN

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Đến thời điểm hiện tại, tân Tổng thống Mỹ Joe Biden và cộng sự mới biểu lộ lẻ mẻ và rời rạc chính sách đối với đối tác này hay định hướng chiến lược cho khu vực kia chứ chưa thể hiện đường lối chính sách đối ngoại hoàn chỉnh và nhất quán.

Xem ra rất có thể vì hai lý do. Thứ nhất là ở những ngày tháng cầm quyền đầu tiên, ông Biden và cộng sự phải dành ưu tiên hành đầu và quan tâm nhiều nhất cho việc xử lý những vấn đề đối nội cấp thiết mà đến nay chuyện xử lý có tiến triển tích cực và thuận lợi nhưng chưa thể nói được là đã cơ bản ổn thoả và bền vững.

Thứ hai là quá trình xem xét lại và hoạch định lại chính sách đối ngoại chưa hoàn tất. Diện mạo chính sách đối ngoại của chính quyền mới ở Mỹ được ông Biden và cộng sự khái quát đại loại như sau:

Diện mạo chung của chính sách

Nước Mỹ trở lại với thế giới, ngoại giao lại được đặt vào trung tâm của chính sách đối ngoại, nước Mỹ lại đảm trách vai trò lãnh đạo thế giới Phương Tây, tập hợp, thống nhất thế giới Phương Tây dưới một quan niệm tự nhận chung rằng thế giới Phương Tây hiện thân cho dân chủ, Mỹ và Phương Tây nhân danh dân chủ đối địch với mô hình hệ thống chính trị độc tài, trực diện những thách thức đa dạng từ Trung Quốc và Nga, nhưng đồng thời những khi lợi ích cơ bản đòi hỏi thì vẫn tìm cách đối thoại với Trung Quốc và Nga.

Ngoài ra, Mỹ sẽ đảm nhận vai trò đi đầu trong việc giải quyết những vấn đề toàn cầu cấp thiết như chống biến đổi khí hậu trái đất, giải trừ vũ khí hạt nhân, an ninh mạng và ứng phó dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra.

Tuy nhiên, từ những phát ngôn công khai của ông Biden và cộng sự về mục tiêu hay định hướng của chính sách đối ngoại của chính quyền mới và từ những động thái của ông Biden và cộng sự trên phương diện đối ngoại thì đã có thể nhận diện ra được những nhân tố chính chi phối chính sách đối ngoại của ông Biden cho nhiệm kỳ cầm quyền này.

Ông Biden có cách tiếp cận và định hướng đối ngoại riêng nhưng cũng tiếp nối không ít cách tiếp cận và định hướng đối ngoại của người tiền nhiệm mà sự khác biệt có chăng chỉ ở phương thức thực hiện.

Lộ diện năm nhân tố cơ bản

Nhân tố thứ nhất là đối nội. Điều này không hề mới lạ bởi xưa nay ở mọi nơi trên thế giới chứ không chỉ có ở mỗi nước Mỹ, đối nội luôn chi phối đối ngoại. Thậm chí trên thế giới còn thịnh hành quan điểm và nhận thức cho rằng đối ngoại là sự tiếp nối của đối nội.

Ông Biden lên cầm quyền ở Mỹ trong bối cảnh tình hình chính trường và nội bộ xã hội Mỹ bị phân rẽ sâu sắc như chưa từng thấy trong lịch sử nước Mỹ. Sự phân rẽ này là một trong những nguyên nhân chính khiến cho nước Mỹ bị sa sút uy tín và ảnh hưởng trên thế giới trong thời gian qua. Nó làm cho nước Mỹ phải bận rộn với chính mình trước hết và nhiều nhất.

Ở những tháng ngày cầm quyền đầu tiên, ông Biden phải coi trọng đối nội hơn đối ngoại và phải dùng đối ngoại phục vụ đối nội, nhưng cả về sau này nữa, mọi mưu tính của người này về đối ngoại cũng vẫn đều phải đáp ứng trước hết nhu cầu đối nội. Chính sách đối với Trung Quốc, Nga và Iran bị ảnh hưởng và tác động nhiều nhất bởi nhân tố này.

Nhân tố thứ hai là lợi ích mà cụ thể ở đây bao hàm hai dạng lợi ích khác nhau là lợi ích của nước Mỹ và lợi ích riêng của ông Biden. Lợi ích cơ bản của Mỹ liên tục và nhất quán chứ không thay đổi cùng với sự thay đổi chính phủ.

Nhưng thứ tự ưu tiên của lợi ích cơ bản và cách thức thực hiện và bảo toàn lợi ích có thể thay đổi. Ở đây, chính sách đối ngoại của ông Biden bị chi phối bởi lợi ích được xác định và ưu tiên là khôi phục và tăng cường vai trò và ảnh hưởng lãnh đạo thế giới cho nước Mỹ, uy danh và vị thế của nước Mỹ trên thế giới.

Bên cạnh đó, lợi ích riêng được ông Biden xác định trong chính sách đối ngoại là dùng chính sách đối ngoại để gây dựng hình ảnh và có được sự công nhận ở Mỹ là Tổng thống thành công với việc khôi phục vai trò, vị thế, ảnh hưởng, uy danh và uy tín quốc tế của nước Mỹ.

Ông Biden cần tác động của điều này cho phe Đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử tới ở Mỹ, cho chính mình nếu tái ứng cử Tổng thống năm 2024 hoặc cho ứng cử viên của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống ấy. Điều này vừa là nhân tố chi phối vừa là một mục tiêu của chính sách đối ngoại của ông Biden.

Mỹ sẽ vẫn coi trọng tiềm lực quân sự và sẵn sàng hành động quân sự nhưng chỉ khi cần thiết trong khi chính sách đối ngoại phục vụ sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao lại thường xuyên và quyết liệt.

Nhân tố thứ ba là hiệu quả thiết thực của chính sách đối ngoại thể hiện ở chỗ con người và kinh tế được đặt vào trung tâm phục vụ của chính sách đối ngoại. Chính sách đối ngoại phục vụ trực tiếp cho số đông và tầng lớp hạng trung trong xã hội. Chính sách đối ngoại phục vụ cho sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao của nước Mỹ.

Mỹ sẽ vẫn coi trọng tiềm lực quân sự và sẵn sàng hành động quân sự nhưng chỉ khi cần thiết trong khi chính sách đối ngoại phục vụ sự trỗi dậy về kinh tế và công nghệ cao lại thường xuyên và quyết liệt.

Nhân tố này đưa đến một hệ luỵ là ông Biden sẽ hết sức kiềm chế, nếu như không muốn nói là sẽ không làm việc phát động cuộc chiến tranh mới ở bên ngoài nước Mỹ, sẽ dần chấm dứt các cuộc chiến tranh mà Mỹ hiện vẫn bị sa lầy vào, sẽ tránh hết sức để xảy ra đột biến, nhưng đồng thời sẽ cạnh tranh chiến lược đến cùng và bằng mọi giá với đối tác nào đó thách thức Mỹ về kinh tế, tài chính, thương mại và công nghệ - như Trung Quốc là ví dụ điển hình.

Nhân tố chi phối thứ tư là coi trọng các tiêu chí và hệ quy chiếu của Mỹ về dân chủ, nhân quyền và nhà nước pháp quyền trong chính sách đối ngoại.

Thực chất ở đây là ý thức hệ và mô hình hệ thống chính trị. Sự biểu hiện điển hình hiện có thể thấy trong chính sách của ông Biden đối với Trung Quốc và Nga.

Nhân tố thứ năm là xác định ưu tiên mới trong chính sách đối ngoại mà cụ thể là ưu tiên theo đối tác, ưu tiên theo lĩnh vực đối ngoại và ưu tiên theo khu vực địa lý.

Cho đến thời điểm hiện tại, việc xác định ưu tiên này chưa hoàn tất. Nhưng về cơ bản có thể thấy việc đối phó Trung Quốc được ông Biden coi trọng hàng đầu, chủ nghĩa đa phương được ông Biden đề cao và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được ông Biden để ý đến nhiều hơn cả.

Nhìn vào năm nhân tố chi phối chính sách đối ngoại này của ông Biden có thể dễ dàng nhận thấy ông Biden có cách tiếp cận và định hướng đối ngoại riêng nhưng cũng tiếp nối không ít cách tiếp cận và định hướng đối ngoại của người tiền nhiệm mà sự khác biệt có chăng chỉ ở phương thức thực hiện.

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

(Bài sau: Chính sách của Biden đối với Trung Quốc và Nga)

TIN LIÊN QUAN
Không kích Iraq và Syria, Mỹ chuẩn bị cho 'kịch bản xấu' với Iran?
Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Ván bài 'đỏ nhiều hơn đen' của Tổng thống Joe Biden
Ngoại giao ‘lối cũ’ của ông Joe Biden tại châu Âu
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Đọc thêm

Giá tiêu hôm nay 26/10, ổn định, thấp nhất 86.000đ/kg, dự đoán giá còn tăng, sớm cán mốc mới

Giá tiêu hôm nay 26/10, ổn định, thấp nhất 86.000đ/kg, dự đoán giá còn tăng, sớm cán mốc mới

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định tại một số địa phương, giao dịch từ 86.000 - 88.000 đ/kg.
Giá cà phê hôm nay 26/10, Robusta bất ngờ vọt lên 2.220 USD; Chu kỳ 10 năm của cà phê đang trở lại?

Giá cà phê hôm nay 26/10, Robusta bất ngờ vọt lên 2.220 USD; Chu kỳ 10 năm của cà phê đang trở lại?

Baoquocte.vn. Dự báo giá cà phê thế giới sẽ tiếp tục tăng do nguồn cung chưa ổn định, trong khi đó dịch bệnh vẫn kéo dài, diễn biến dịch còn nhiều ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 26/10/2021: Song Ngư bị nghi ngờ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 26/10/2021: Song Ngư bị nghi ngờ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 26/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSBL 26/10/2021, Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 26/10/2021. KQXSBL thứ 3

XSBL 26/10/2021, Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 26/10/2021. KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 26/10. KQXSBL 26/10. Xổ số Bạc Liêu hôm nay ngày 26 tháng 10 năm 2021. Xo so Bac Lieu. SXBL 26/10.
Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên bắt giữ 2 vụ vận chuyển trái phép hơn 21kg nghi là cần ca

Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên bắt giữ 2 vụ vận chuyển trái phép hơn 21kg nghi là cần ca

Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên vừa bắt giữ 2 vụ vận chuyển trái phép cần sa qua biên giới, bắt giữ 1 đối tượng.
Ngày làm việc thứ 6, Quốc hội bàn thảo và cơ bản nhất trí nhiều nội dung quan trọng

Ngày làm việc thứ 6, Quốc hội bàn thảo và cơ bản nhất trí nhiều nội dung quan trọng

Baoquocte.vn. Thứ Hai, ngày 25/10, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc thứ 6 theo hình thức trực tuyến tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV: 6 ngày làm việc đầu tiên, cơ bản hoàn thành chương trình đề ra

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV: 6 ngày làm việc đầu tiên, cơ bản hoàn thành chương trình đề ra

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đánh giá, 6 ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp, Quốc hội đã cơ bản hoàn thành chương trình đề ra.
Vùng gần tâm áp thấp nhiệt đới gió giật cấp 9; mưa lớn tại Trung Bộ, Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ

Vùng gần tâm áp thấp nhiệt đới gió giật cấp 9; mưa lớn tại Trung Bộ, Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ

Baoquocte.vn. Hồi 19 giờ ngày 25/10, vị trí tâm áp thấp nhiệt đới ở vào khoảng 11,1 độ Vĩ Bắc; 112,3 độ Kinh Đông, cách Khánh Hòa khoảng 360km.
Đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Campuchia

Đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Campuchia

Khu vực biên giới đất liền Việt Nam-Campuchia đóng vai trò đầu mối giao thương, trung chuyển hàng hóa, dịch vụ thương mại của các nước tiểu vùng sông Mekong...
Bảo tàng Cảm xúc đương đại trực tuyến: Dự án nhân văn của chính phủ Phần Lan

Bảo tàng Cảm xúc đương đại trực tuyến: Dự án nhân văn của chính phủ Phần Lan

Baoquocte.vn. Bảo tàng Cảm xúc đương đại mang đến cơ hội suy ngẫm về những suy nghĩ liên quan đến đại dịch và từ đó giúp xã hội mạnh mẽ, kiên ...
Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Quan hệ EU-Ba Lan: Xấu chàng hổ ai

Baoquocte.vn. Trong cuộc xung khắc EU-Ba Lan, EU có những con bài để khép thành viên vào kỷ cương chung. Chỉ có điều nó chẳng hay ho gì đối với EU. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Quan hệ Nga-NATO đứt gánh: Hai thông điệp của Moscow

Baoquocte.vn. Hành động vừa là cách Nga thể hiện thái độ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vừa nhắn gửi lời cảnh báo đầy đanh thép với Mỹ và Ukraine.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Điểm tên những thành tựu quân sự mới của Triều Tiên

Baoquocte.vn. Triều Tiên tăng cường sức mạnh quân sự, đẩy mạnh các chương trình phát triển vũ khí, đặc biệt là vũ khí hạt nhân và hiện đại hóa hạm đội tên lửa.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Ấn Độ: Từ sự thay đổi thế giới quan đến chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19 'vĩ đại'

Ấn Độ: Từ sự thay đổi thế giới quan đến chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19 'vĩ đại'

Baoquocte.vn. The Indian Express vừa qua đã đăng bài viết đặc biệt của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhân dịp Ấn Độ đạt mốc tiêm 1 tỷ liều vaccine Covid-19.
Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Vì sao biến đổi khí hậu lại khiến thế giới bất ổn?

Baoquocte.vn. Báo cáo mới nhất của các cơ quan tình báo Mỹ nhận định, biến đổi khí hậu sẽ trở thành tác nhân khiến căng thẳng quốc tế ngày một leo thang.
Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Chuyên gia: Vị thế 'lãnh đạo' của Việt Nam trong kiểm soát Covid-19 và đóng góp vào ASEAN

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nhận định, Việt Nam linh hoạt áp dụng biện pháp hiệu quả để khống chế sự lây lan của Covid-19 và có đóng góp to lớn cho ASEAN.
Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc nói gì về Bắc Kinh?

Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc nói gì về Bắc Kinh?

Baoquocte.vn. Ứng cử viên Đại sứ Mỹ tại TQ Nicholas Burns khẳng định, Washington nên 'tin tưởng vào sức mạnh của chúng ta' khi đối phó với Bắc Kinh.
Sẽ có một Bộ tứ mới phiên bản Trung Đông?

Sẽ có một Bộ tứ mới phiên bản Trung Đông?

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Ấn Độ, Mỹ, Israel và UAE tổ chức họp trực tuyến về việc thành lập một nhóm mới ở Trung Đông tương tự như nhóm Bộ tứ.
Bắc Kinh nỗ lực cân bằng quan hệ Mỹ-Trung

Bắc Kinh nỗ lực cân bằng quan hệ Mỹ-Trung

Baoquocte.vn. Đã có dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang mong muốn giảm căng thẳng chiến lược trong quan hệ Mỹ-Trung. Tuy nhiên, liệu điều chỉnh này có hiệu quả?
Phiên bản di động