Sáng 23/5, chuyến bay CX156 của hãng hàng không Cathay Pacific từ Brisbane (Australia) đến Hong Kong (Trung Quốc) hạ cánh an toàn sau khi gặp nhiễu động mạnh. Theo truyền thông Hong Kong, 10 người bị thương, gồm hành khách và thành viên tổ bay; một số người được đưa tới bệnh viện để kiểm tra. Một hành khách mô tả khoảnh khắc máy bay rung lắc giống như “rơi tự do”, xảy ra khi tiếp viên chuẩn bị phục vụ bữa ăn. Chi tiết này rất đáng chú ý: trong nhiều vụ nhiễu động, người dễ bị thương nhất không phải vì máy bay mất an toàn, mà vì hành khách hoặc tiếp viên đang không ngồi cố định, không thắt dây an toàn hoặc đang di chuyển trong khoang.
Về bản chất, nhiễu động không khí không phải là hiện tượng hiếm. Máy bay thương mại được thiết kế để chịu được rung lắc lớn, còn phi công thường có dữ liệu thời tiết, radar và thông tin từ các chuyến bay khác để tránh vùng nguy hiểm. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ không phải mọi nhiễu động đều dễ nhìn thấy. Đặc biệt, nhiễu động trời trong — clear-air turbulence — có thể xuất hiện ở độ cao hành trình, không đi kèm mây giông rõ rệt, khiến việc phát hiện và cảnh báo trở nên khó hơn.
Các sự cố lịch sử cho thấy rủi ro lớn nhất của nhiễu động thường nằm trong khoang hành khách. Năm 2024, chuyến bay SQ321 của Singapore Airlines từ London đến Singapore gặp nhiễu động nghiêm trọng trên không phận Myanmar, khiến một hành khách tử vong và nhiều người bị thương. Báo cáo điều tra sau đó cho thấy sự cố liên quan đến nhiễu động do mây đối lưu phát triển mạnh, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng phát hiện thời tiết nguy hiểm của radar trên máy bay.
 |
Trước đó, lịch sử hàng không cũng từng ghi nhận những vụ nhiễu động gây hậu quả nặng nề. Chuyến United Airlines 826 năm 1997 trên Thái Bình Dương khiến một hành khách thiệt mạng và hơn 100 người bị thương; chuyến China Eastern 583 năm 1993 cũng ghi nhận nhiều thương vong sau một biến cố nghiêm trọng trên không. Những trường hợp này cho thấy dù tai nạn chết người do nhiễu động là rất hiếm, thương tích trong khoang lại là nguy cơ thực tế và lặp lại.
Đánh giá của giới chuyên gia hàng không thường thống nhất ở một điểm: thắt dây an toàn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Nghiên cứu an toàn của NTSB nhấn mạnh việc ngồi yên và cài dây an toàn là cách hiệu quả nhất để giảm chấn thương do nhiễu động. Đáng chú ý, tiếp viên hàng không là nhóm dễ bị tổn thương vì họ phải di chuyển, phục vụ và chuẩn bị khoang trong nhiều giai đoạn của chuyến bay. Một phân tích về các tai nạn liên quan đến nhiễu động tại Mỹ cho thấy tiếp viên xuất hiện trong phần lớn các vụ có người bị thương.
Từ góc nhìn khí hậu, nhiều nghiên cứu cảnh báo bầu trời có thể trở nên “xóc” hơn. Các công trình khoa học về nhiễu động trời trong chỉ ra biến đổi khí hậu có thể làm thay đổi dòng tia và gia tăng điều kiện gây nhiễu động ở tầng cao. IATA cũng đang thúc đẩy chương trình Turbulence Aware, thu thập dữ liệu nhiễu động theo thời gian thực từ các hãng bay; riêng nửa đầu năm 2025, hệ thống này ghi nhận 24,8 triệu báo cáo nhiễu động, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước.
Vụ CX156 vì thế nên được nhìn như một lời nhắc hơn là một tín hiệu hoảng loạn. Nó không cho thấy hàng không trở nên kém an toàn, bởi máy bay vẫn hạ cánh an toàn và thương tích được ghi nhận ở mức nhẹ. Nhưng nó cho thấy chuẩn an toàn trong khoang cần được coi trọng hơn: hành khách nên cài dây an toàn ngay cả khi đèn báo đã tắt; tiếp viên cần có thêm công cụ cảnh báo sớm; hãng bay cần chia sẻ dữ liệu nhiễu động nhanh hơn; còn nhà quản lý cần thúc đẩy chuẩn dự báo thời tiết hàng không trong bối cảnh khí hậu biến động.
Nói cách khác, thách thức mới của hàng không không chỉ là đưa máy bay vượt qua vùng thời tiết xấu, mà còn là bảo vệ con người trong khoang trước những rủi ro bất ngờ. Sau các vụ SQ321 và CX156, thông điệp quan trọng nhất rất rõ: trong một thế giới khí quyển ngày càng khó đoán, chiếc dây an toàn nhỏ bé có thể là tuyến phòng thủ đầu tiên và hiệu quả nhất.
| Một hãng hàng không giá rẻ trở thành ‘nạn nhân đầu tiên’ của điểm nóng Trung Đông Giá nhiên liệu bay tăng vọt trong bối cảnh xung đột tại Tây Á đã đẩy Spirit Airlines đến bờ vực sụp đổ, bất chấp ... |
| Giá nhiên liệu tăng vọt, hàng không châu Âu rơi vào 'vùng nhiễu động' Ngành hàng không châu Âu đang chịu “cú sốc” lớn nhất kể từ đại dịch Covid-19, trong bối cảnh xung đột kéo dài tại Trung ... |
