Những thành tựu khoa học công nghệ nổi bật năm 2020

Thiều Hương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Dưới sức ép của đại dịch Covid-19, ngành khoa học công nghệ trong năm qua đã chứng kiến sự bùng nổ lớn với sáng kiến và phát minh đáng chú ý như vaccine mRNA phòng chống Covid-19, “siêu enzyme” ăn nhựa, tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên...

Vaccine mRNA chống Covid-19

Vaccine phòng Covid-19 được coi là thành tựu khoa học lớn nhất năm 2020. (Nguồn Getty)
Vaccine phòng Covid-19 được coi là thành tựu khoa học lớn nhất năm 2020. (Nguồn Getty)

Hai loại vaccine Covid-19 do hãng Pfizer (Mỹ) hợp tác với BioNTech (Đức) cùng với Moderna (Mỹ) trở thành vaccine đầu tiên trên thế giới được phát triển dựa trên công nghệ mới - mRNA (RNA thông tin). Quá trình nghiên cứu và công nhận vaccine cũng được ghi nhận là nhanh nhất trong lịch sử khoa học, chỉ vỏn vẹn mười tháng.

Để kích hoạt phản ứng miễn dịch, các loại vaccine truyền thống đưa mầm bệnh yếu hoặc bất hoạt vào cơ thể bệnh nhân. Trong khi đó, vaccine mRNA hoạt động dựa trên cơ chế để cơ thể tạo ra phản ứng tự bảo vệ nhưng không thực sự phải tiếp xúc với toàn bộ virus bằng cách tiêm các đoạn mã di truyền của virus.

Về cơ chế hoạt động, vaccine mRNA đóng vai trò cung cấp bản hướng dẫn thông tin di truyền để cơ thể tự tổng hợp protein S (spike) và huấn luyện hệ thống miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh khi nó xâm nhập cơ thể.

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), Vaccine Pfizer-BioNTech đã được kiểm chứng khả năng ngăn chặn 95% triệu chứng gây ra bởi virus SARS-CoV-2. Trong khi đó, vaccine Moderna ghi nhận con số ngăn chặn là 94,1%.

“Siêu enzyme” phá huỷ rác thải nhựa

Đứng trước nguy cơ của những cuộc khủng hoảng sinh thái, các nhà khoa học đã chế tạo ra “siêu enzyme” ăn nhựa với khả năng tiêu huỷ chai lọ dùng một lần chỉ trong vài ngày.

Giải pháp mới của các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Đổi mới Enzyme Anh quốc và Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia, bang Colorado (Mỹ) sáng chế các enzyme phân hủy polyethylene terephthalate (PET) thành các phân tử hóa học. PET là loại nhựa phổ biến, được dùng để sản xuất chai lọ sử dụng một lần cũng như quần áo và thảm.

Nếu được áp dụng ở quy mô lớn, các “siêu enzym” có thể cắt giảm đến 300 triệu tấn nhựa mà con người tạo ra mỗi năm, cho phép các nhà sản xuất tái sử dụng nhiều lần cùng một loại nhựa. Bên cạnh đó, phát minh này còn làm giảm sự phụ thuộc của con người vào nhiên liệu hóa thạch cho hoạt động sản xuất nhựa.

Tàu vũ trụ tư nhân của SpaceX

Tàu vũ trụ Crew Dragon của SpaceX (Nguồn Florida Today)
Tàu vũ trụ Crew Dragon của SpaceX (Nguồn Florida Today)

Sáng ngày 16/11/2020, SpaceX - công ty tên lửa của tỷ phú Elon Musk đưa phi hành đoàn gồm bốn phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), bắt đầu sứ mệnh chính thức đầu tiên của NASA đưa phi hành đoàn lên quỹ đạo trên chuyến bay của tàu vũ trụ tư nhân.

Chuyến bay được đặt tên là Resilience, trên tàu vũ trụ Crew Dragon của SpaceX, cất cánh trên tên lửa đẩy SpaceX Falcon từ Trung tâm Không gian Kennedy của NASA ở Cape Canaveral, Florida, Mỹ.

Đây được coi là thành quả quan trọng, phản ánh nỗ lực kéo dài hàng thập kỷ của NASA và các đối tác thương mại nhằm khôi phục khả năng đưa phi hành gia vào không gian vũ trụ.

Công nghệ chuyển hóa CO2 thành sản phẩm hữu ích

Các nhà khoa học Australia đã phát triển thành công phương pháp biến khí chất thải carbon dioxide (CO2) độc hại thành các sản phẩm công nghiệp hữu ích, có tiềm năng hỗ trợ các nước trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Theo nghiên cứu được công bố ngày 11/6/2020, nhóm nhà khoa học tại Trường Công trình Hóa chất thuộc Đại học New South Wales đã sử dụng phương pháp nhiệt phân phun lửa ở nhiệt độ 2.000 độ C, với chất xúc tác là kẽm oxide, để tạo ra các hạt nano.

Sau đó, dưới tác dụng của dòng điện, các hạt này có thể chuyển hóa CO2 thành một hợp chất có tên “syngas” - gồm hydro và carbon oxide (CO). Hợp chất này có đặc tính vô cùng linh hoạt, có thể sử dụng để tạo ra nhiều hóa chất công nghiệp quan trọng như dầu diesel tổng hợp, methanol, cồn hay nhựa.

Công nghệ mới này còn có tiềm năng tạo ra các hệ thống khép kín, trong đó khí CO2 và CO sinh ra từ các nhà máy sẽ được chuyển hóa sang các hợp chất có lợi, và tiếp tục phục vụ cho mục đích sản xuất của chính các nhà máy đó. Trước mắt, công nghệ này sẽ được ứng dụng trong các nhà máy nhiệt điện hoặc các mỏ khí đốt - nơi phát thải lượng lớn khí CO2.

Phát hiện nước trên Mặt trăng

Năm 2009 và năm 2018, các nhà khoa học đã tìm thấy dấu hiệu của nước trên Mặt trăng.

Ngày 26/10/2020, NASA công bố trong hai nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã phát hiện nước tại một trong những miệng núi lửa lớn nhất trên bề mặt ngập nắng của mặt trăng. Họ cũng phát hiện bề mặt Mặt trăng có thể chứa nhiều mảng băng bí mật ở những vùng bị che khuất vĩnh viễn.

Trong tuyên bố, ông Paul Hayne, tác giả của nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm Vật lý khí quyển và không gian, Đại học Colorado (Mỹ) nhận định, nếu nghiên cứu này đúng, NASA có thể dùng nước có sẵn trên mặt trăng để làm nước uống, nhiên liệu tên lửa và những hoạt động phục vụ cho sứ mệnh chinh phục vũ trụ.

Thành tựu vật lý

Năm 2020 là năm đầu tiên của vật lý chất ngưng tụ. Các nhà nghiên cứu đã chứng minh tạo ra được một chất siêu dẫn ở nhiệt độ phòng - một vật liệu dẫn điện không sản sinh nhiệt lượng và có thể hoạt động tốt ở 0°C. Bước đột phá này được chờ đợi từ lâu, nhưng một điều đáng lưu ý là nó chỉ có thể tồn tại ở mức áp suất gần bằng áp suất trong lõi Trái đất, làm giới hạn khả năng ứng dụng của vật liệu này.

Trong khi đó, giới toán học thuần túy trên toàn thế giới kinh ngạc khi nhà toán học Nhật Bản Shinichi Mochizuki tuyên bố chứng minh thành công giả thuyết abc, một vấn đề lớn trong lý thuyết số. Mochizuki từng công bố giả thuyết trên cách đây tám năm nhưng những nội dung này đến nay vẫn còn gây tranh cãi.

Vi kim (Microneedles)

Vi kim đang ngày càng được thương mại hóa (Nguồn UPMC)
Vi kim đang ngày càng được thương mại hóa (Nguồn UPMC)

Những mũi kim siêu nhỏ với độ dày không quá một tờ giấy (từ 0,005 đến 2 mm) và chiều rộng chỉ tương đương sợi tóc người (0,1mm) đã được đưa vào sử dụng trong quá trình tiêm và thử máu. Những đầu kim tí hon này có khả năng thâm nhập da, xuyên qua lớp da chết đến lớp biểu bì.

Trong năm 2020, nhiều sản phẩm vi kim đang tiến tới thương mại hóa bởi khả năng lấy máu nhanh chóng, không đau và có thể sử dụng trong xét nghiệm chẩn đoán hoặc theo dõi sức khỏe. Các lỗ nhỏ do kim tạo ra dẫn đến sự thay đổi cục bộ về áp suất trong lớp biểu bì hoặc lớp hạ bì, hút chất lỏng hoặc máu ở kẽ vào ống tiêm.

Đặc biệt, nếu được kết hợp với cảm biến sinh học, trong vòng vài phút, các thiết bị có thể đo trực tiếp những chỉ số sinh học cho biết tình trạng sức khỏe, chẳng hạn như glucose, cholesterol, sản phẩm phụ của thuốc hoặc tế bào miễn dịch…

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của các nhà khoa học trong nhiều lĩnh vực trên toàn thế giới trong năm 2020 đầy thử thách đã được đền đáp xứng đáng bằng những thành tựu khoa học công nghệ đầy ấn tượng, mở ra cơ hội cho sự phát triển trong tương lai còn nhiều thách thức.

Năm 2020 chứng kiến nhiều sự kiện cực đoan về môi trường như cháy rừng, lũ lụt... và là hệ quả trực tiếp của quá trình biến đổi khí hậu toàn cầu. Trước tình hình đó, một số chính phủ đã củng cố các cam kết về khí hậu. Trung Quốc cam kết trung hòa khí carbon vào năm 2060 và Nhật Bản đặt mục tiêu không phát thải khí nhà kính vào năm 2050. Liên minh châu Âu cũng đang đặt mục tiêu trung hòa khí carbon vào năm 2050 với việc đưa ra các quy chuẩn phát thải ngắn hạn mới đầy tham vọng.
TIN LIÊN QUAN
Hoa Kỳ tiếp tục tài trợ nghiên cứu khoa học cho các học giả Việt Nam
5 xu hướng chuyển đổi số góp phần định hình thế giới công nghệ 2020
Các vấn đề quốc tế nổi bật 2020: Năm của dịch bệnh, thiên tai, biểu tình, bạo lực, ‘ly dị’ và hàn gắn
Những thất bại lớn nhất của ngành công nghệ năm 2020
Thành tích 'khủng' của 2 nhà khoa học Việt Nam được vinh danh giải thưởng Noam Chomsky 2020

Thiều Hương
(tổng hợp)

Có thể bạn quan tâm

Cập nhật Covid-19 ngày 9/5: Đông Nam Á căng thẳng vì dịch; Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc mới; EU mua 1,8 tỷ liều vaccine Pfizer Thủ tướng Phạm Minh Chính: Vaccine nào cũng có phản ứng phụ, đừng quá hoang mang, lo sợ! Dịch Covid-19: Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo không để lặp lại tình trạng 'một người lơ là, cả xã hội vất vả' Covid-19: 7.000 ca mắc mới ở Nhật, kỷ lục trong 4 tháng; EU ngỏ lời với Mỹ về dỡ bỏ quyền sở hữu trí tuệ đối với vaccine Covid-19 ở Ấn Độ: Tạp chí Lancet nói ca tử vong có thể lên tới 1 triệu vào tháng 8; phong tỏa thêm nhiều bang New York Times: Mỹ có thể phải tiêu hủy 70 triệu liều vaccine Covid-19 của Johnson & Johnson, vì sao? Dịch Covid-19: WHO kêu gọi G7 đảm bảo tiếp cận công bằng vaccine, EU hối thúc xuất khẩu vaccine nội địa Cập nhật Covid-19 ngày 8/5: Kỷ lục buồn, Ấn Độ lần đầu hơn 4.000 ca tử vong/ngày, Nhật Bản vượt 6.000 ca/ngày, WHO cấp phép cho vaccine Trung Quốc Tin thế giới 7/5: Mỹ chuẩn bị ‘chơi lớn’ để đối đầu Nga ở Syria; Nga sẽ bãi bỏ Hiệp ước Bầu trời mở; Iran gọi Israel ‘khủng bố’ chống Palestine Vừa 'đòi' trả 1.000 liều vaccine Covid-19 cho Trung Quốc, Philippines được Bắc Kinh gửi thêm lô mới

Đọc thêm

XSMT 10/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMT 10/5 - xổ số hôm nay

XSMT 10/5 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMT 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 10/5. XSMT thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMT 10/5. KQSXMT.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ hai ngày 10/5/2021: Sư Tử đừng coi thường đối thủ, Song Tử chia tay người yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ hai ngày 10/5/2021: Sư Tử đừng coi thường đối thủ, Song Tử chia tay người yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 10/5 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSHCM 10/5 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 10/5/2021 - SXHCM 10/5 - KQXSHCM thứ 2

XSHCM 10/5 - Kết quả xổ số TP.HCM hôm nay 10/5/2021 - SXHCM 10/5 - KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 10/5. Xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay ngày 10 tháng 5 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM thứ 2.
XSMN 10/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMN 10/5 - xổ số hôm nay

XSMN 10/5 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMN 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 10/5. XSMN thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMN 10/5. KQSXMN.
XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 10/5. XSMB thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMB 10/5. KQSXMB.
Covid-19: Biến thể mới ở Ấn Độ có thể né tránh tác dụng bảo vệ của vaccine

Covid-19: Biến thể mới ở Ấn Độ có thể né tránh tác dụng bảo vệ của vaccine

Baoquocte.vn. Nhà khoa học WHO cho rằng biến thể đột biến kép B.1.617 của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 ở Ấn Độ là một biến thể đáng lo ngại.
Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Baoquocte.vn. Việc lập Quốc hội mới nằm trong thỏa thuận giữa Tổng thống Nam Sudan Salva Kiir và thủ lĩnh phe đối lập Riek Machar cách đây gần 3 năm.
Quảng Ninh tăng cường các biện pháp phòng chống dịch tại các cơ sở y tế

Quảng Ninh tăng cường các biện pháp phòng chống dịch tại các cơ sở y tế

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh đã có văn bản số 2770/UBND-DL1 ngày 7/5/2021 về việc tăng cường các biện pháp phòng chống dịch Covid-19 tại các cơ sở y tế.
Mỹ rút quân khỏi Afghanistan: Nỗi lòng ‘người trong cuộc’

Mỹ rút quân khỏi Afghanistan: Nỗi lòng ‘người trong cuộc’

Baoquocte.vn. Theo Tổng thống Ashraf Ghani, việc Mỹ rút quân là bước ngoặt lịch sử, tạo cơ hội thách thức đan xen cho Afghanistan nói riêng và khu vực nói chung.
Tối 9/5: Thêm 87 ca mắc Covid-19 mới, 77 ca cộng đồng, Bắc Giang chiếm đến 26 ca

Tối 9/5: Thêm 87 ca mắc Covid-19 mới, 77 ca cộng đồng, Bắc Giang chiếm đến 26 ca

Baoquocte.vn. Bản tin tối 9/5 của Bộ Y tế cho biết, có thêm 87 ca mắc mới Covid-19 được ghi nhận, trong đó 10 ca nhập cảnh cách ly ngay; số ...
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Baoquocte.vn. Mâu thuẫn Mỹ-Iran sẽ thế nào dưới thời của Tổng thống Biden? Qua 100 ngày cầm quyền của ông Biden, số phận của JCPOA có triển vọng ra sao? Báo TG&VN phân tích.
Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Baoquocte.vn. Căng thẳng gia tăng trong quan hệ Nga-Ukraine đặt ra câu hỏi liệu kịch bản cũ của Crimea có trở lại? Chủ ý và ý đồ của các bên là gì? TG&VN phân tích.
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Baoquocte.vn. Một bên là liên minh Mỹ-đồng minh, bên kia là Trung Quốc-Nga. Cuộc đấu quốc tế mới lại đặt ra câu hỏi muôn thủa ‘Ai thắng ai?’. Phân tích của báo TG&VN.
Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Baoquocte.vn. Phản ứng của Mỹ trước động thái mới của phía Triều Tiên bộc lộ những chủ ý chính sách mới của chính quyền Biden đối với điểm nóng này. TG&VN phân tích
Giải mã 8 trọng tâm đối ngoại của Mỹ. Nửa định hướng, nửa ưu tiên

Giải mã 8 trọng tâm đối ngoại của Mỹ. Nửa định hướng, nửa ưu tiên

Baoquocte.vn. Tuyên cáo định hướng của cặp Biden/Blinken hé lộ điều gì về ưu tiên đối ngoại của Mỹ hiện nay? Sách lược ‘ngoài yên’ để ‘trong ấm’ của chính quyền ông Biden.
Dân chủ Mỹ qua sự kiện ngày 6.1: Xảy chuyện nên lộ diện

Dân chủ Mỹ qua sự kiện ngày 6.1: Xảy chuyện nên lộ diện 1

Baoquocte.vn. Khủng hoảng 6/1 lộ diện những khiếm khuyết, rệu rã của nền dân chủ Mỹ. Rồi đây, nhân tố nào quyết định chiều hướng tình hình Mỹ trong năm 2021? Phân tích.
Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Baoquocte.vn. Biến đổi khí hậu được nhận định sẽ là 'mặt trận mới' mà ở đó Mỹ-Trung sẽ vừa hợp tác, vừa đọ sức.
Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Australia đang sẵn sàng tạo ra một lằn ranh đỏ với Trung Quốc sau khi phải chịu những hậu quả về mặt kinh tế.
Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Baoquocte.vn. Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung tại thời điểm này dường như đã biến mất ở Washington và Bắc Kinh.
Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Baoquocte.vn. Sự trỗi dậy của Trung Quốc thách thức vai trò của Mỹ đồng thời khiến mối quan hệ Mỹ - EU đứng trước tình thế đôi khi bằng mặt nhưng không bằng lòng.
Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Ấn Độ đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong cuộc đua kỳ lân công nghệ giữa đại dịch Covid-19.
Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Baoquocte.vn. Trước cuộc họp Liên hợp quốc do Trung Quốc chủ trì, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã có những phát biểu 'hâm nóng' cuộc chạm trán sắp tới.
Phiên bản di động