Nhiều doanh nhân phải trải qua nhiều khó khăn tột bực để đi đến thành công. Nhưng ít người phải đối mặt với thử thách nhiều như Madam C.J. Walker. 7 tuổi, bà trở thành trẻ mồ côi, lấy chồng lúc 14 tuổi, làm mẹ ở tuổi 17 và là góa phụ ở tuổi 20. Dù vậy, bà vẫn kiên tâm tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn cho mình và con gái. Bắt đầu với 1,5 USD, bà đã gây dựng nên một công ty người da đen làm chủ thành công nhất thế kỷ 20 và trở thành người đàn bà triệu phú từ tay trắng làm nên cơ nghiệp đầu tiên của Mỹ.
Walker, tên khai sinh là Sarah Breedlove, sinh năm 1867. Cha mẹ bà là người trông giữ đồn điền bông vải Burney ở Delta, Louisiana và giống như hầu hết đứa trẻ cùng thời, Sarah đi làm ở đồn điền trồng bông từ rất nhỏ. Sau khi cha mẹ mất vì đại dịch bệnh sốt vàng da, Sarah chuyển tới sống cùng chị gái. Nhưng chồng của chị như “một tên côn đồ tệ hại và độc ác”, theo lời của Sarah. Để trốn thoát, Sarah cưới một người lao động khi mới 14 tuổi.
Sinh con gái Lelia, bà nghĩ rằng mình sẽ có thể cho con một cuộc sống tốt đẹp hơn nếu làm việc chăm chỉ. Nhưng thật bi kịch, sau sinh nhật 2 tuổi của con gái, chồng bà chết trong một tai nạn. Ở tuổi 20, bà là goá phụ và là một người mẹ đơn độc. Chuyển tới St. Louis, bà làm việc giặt ủi với đồng lương 1,5 USD mỗi ngày trong 18 năm. Mỗi ngày quần quật làm việc 14 tiếng, người mẹ tằn tiện từng đồng, tiết kiệm cho tới khi đủ tiền để con vào được đại học.
Cho tới khi cuối thập niên 1930, khi tóc đã bắt đầu có dấu hiệu rụng vì hậu quả của căng thẳng và những năm sử dụng các sản phẩm hại tóc. Hầu hết phụ nữ da màu khi tới thời điểm này đều chịu chung vấn đề như vậy mà không hề có sản phẩm chăm sóc tóc nào trên thị trường có thể giải quyết được. Bà đã thử mọi sản phẩm có được nhưng không thành công. Cuối cùng, bà bắt đầu tự mình nghiên cứu và thử nghiệm những sản phẩm chăm sóc tóc của riêng mình.
Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1905. “Tôi mơ thấy một người đàn ông da đen xuất hiện và bảo tôi công thức trộn các loại nguyên liệu để dưỡng tóc. Một số thứ chỉ có ở châu Phi và tôi đã đặt hàng ở đó gửi đến, trộn lên và bôi vào da đầu. Sau vài tuần, tóc tôi lại mọc ra, nhanh hơn lúc nó rụng. Vài người bạn đã thử có kết quả tốt, rồi tôi quyết định bán nó”.
Bắt đầu chỉ với một số hóa chất đáng giá vài USD, Sarah đã trộn các sản phẩm trong chiếc chậu và đem tới từng nhà hàng xóm và bạn bè để rao bán. Như một người có tài tiếp thị bẩm sinh, bà làm hài lòng người mua bằng những lý lẽ thuyết phục. Đó cũng là lúc Sarah nhận được tin anh trai mất, bỏ lại người vợ và 4 đứa con. Bà quyết định chuyển tới Denvor để giúp đỡ họ. Tại đây, sản phẩm của bà lại được bán tới từng nhà với thành công ngoài sức tưởng tượng.
Sau đó, bà cưới chủ một tờ báo trong vùng, ông C.J.Walker và biệt danh Madam C.J.Walker có từ đó. Với sự giúp đỡ của chồng, bà bắt đầu quảng cáo sản phẩm trên báo dành cho người da đen và nhanh chóng phát triển. Lúc đó, nhà Walkers kiếm được 10 USD/tuần – một số tiền lớn thời bấy giờ. Ông C.J.Walker nghĩ rằng công việc phát triển tới đó là hết cỡ. Nhưng vợ ông thì không. Bà tin rằng phụ nữ da đen trên khắp đất nước cũng sẽ thích sản phẩm của bà. Bà quyết tâm thực hiện một chuyến đi để quảng cáo sản phẩm khắp vùng miền nam nước Mỹ. Chỉ trong vài tháng, bà đã tăng doanh thu lên 35 USD/tuần – số tiền gấp đôi lương của một công nhân nam người Mỹ da trắng bình thường và hơn 20 lần so với một công nhân nữ da đen bấy giờ.
Walker đã tuyển thêm người mới và đào tạo một đội ngũ nữ bán hàng tới tận nhà để giới thiệu và nhận đơn đặt hàng sản phẩm. Công ty đã phát triển rất nhanh, mở rộng sang phía Đông ở Pittsburgh. Hai năm sau, bà xây dựng một nhà máy chế tạo lớn tại Indianapolis với 3.000 nhân viên.
Công ty chế tạo Madam C.J. Walker đã trở thành công ty thành công nhất của người Mỹ da đen và Madam C.J. Walker trở thành nữ triệu phú tự lập thân từ hai bàn tay trắng đầu tiên ở Mỹ. Để tự thưởng cho thành công của mình, bà đã mua một căn biệt thự ở New York. Nhưng đáng buồn thay, bà không thể tận hưởng được cuộc sống sung sướng trong ngôi nhà mới được bao lâu thì mất vì bệnh thận biến chứng do cao huyết áp.
Một người phụ nữ của tầm nhìn xa và nghị lực phi thường -Madam C.J. Walker đã là tấm gương cho nhiều thế hệ doanh nhân nữ noi theo.
Hồ Nam
