Thấy gì từ thành công của Đặc khu kinh tế tự do Incheon, Hàn Quốc?

Quang cảnh Khu kinh tế tự do Incheon (IFEZ) của Hàn Quốc. (Nguồn: IFEZ)

Đây được đánh giá là một trong những dự án phát triển không gian kinh tế chiến lược quan trọng nhất của Hàn Quốc, được thiết kế nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ công nghiệp truyền thống sang các ngành giá trị gia tăng cao.

Với ba trụ cột chính gồm Songdo, Yeongjong và Cheongna, khu vực này đóng vai trò “phòng thí nghiệm chính sách” cho các cải cách kinh tế mang tính thể chế.

Chính sách đặc thù nhằm tạo lợi thế cạnh tranh

Ngay từ khi thành lập năm 2003, IFEZ không chỉ đơn thuần là một khu vực thu hút đầu tư, mà còn được ví như “phòng thí nghiệm thể chế”, nơi chính phủ thử nghiệm các chính sách kinh tế mở, linh hoạt nhằm tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Thành công của khu vực này có thể thấy được rõ nét qua ba trụ cột: chính sách đặc thù, dòng vốn FDI và tác động đến thị trường lao động – thu nhập.

IFEZ đã được thiết kế với một bộ khung chính sách vượt trội với trọng tâm là các ưu đãi thuế sâu rộng, bao gồm miễn và giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong nhiều năm, cùng với các ưu đãi về thuế nhập khẩu và thuế tài sản. Điều này đặc biệt hấp dẫn đối với các ngành thâm dụng vốn như công nghệ sinh học, bán dẫn hay tài chính quốc tế.

Bên cạnh ưu đãi thuế, cơ chế dịch vụ một cửa được xem là cải cách thể chế mang tính đột phá. Nhà đầu tư có thể hoàn tất toàn bộ thủ tục hành chính – từ cấp phép, đăng ký kinh doanh đến các vấn đề liên quan đất đai – thông qua một đầu mối duy nhất.

Trong bối cảnh Hàn Quốc vốn có hệ thống quản lý chặt chẽ, cải cách này giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch và nâng cao tính dự đoán chính sách. IFEZ cũng cho phép mức độ linh hoạt cao hơn về đất đai và lao động. Nhà đầu tư nước ngoài có thể thuê đất dài hạn với điều kiện ưu đãi, trong khi các quy định về tuyển dụng nhân lực quốc tế được nới lỏng. Điều này giúp các doanh nghiệp dễ dàng xây dựng đội ngũ toàn cầu – yếu tố then chốt trong các ngành công nghệ cao và dịch vụ tài chính.

Thu hút hiệu quả dòng vốn FDI

Hiệu quả của các chính sách đặc thù thể hiện rõ qua dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, IFEZ vẫn duy trì được quỹ đạo thu hút vốn ổn định. Thống kê cho biết, năm 2024, khu vực này thu hút khoảng 605,8 triệu USD FDI, vượt kế hoạch đề ra và khoảng 790 triêu USD trong năm 2025.

Tính lũy kế từ khi thành lập, IFEZ đã thu hút khoảng 16-17 tỷ USD vốn FDI, đưa khu vực này trở thành một trong những trung tâm đầu tư quốc tế lớn nhất của Hàn Quốc.

Quan trọng hơn, chất lượng dòng vốn cũng có sự cải thiện rõ rệt. Nếu giai đoạn đầu chủ yếu là các dự án bất động sản và hạ tầng, thì hiện nay FDI tập trung nhiều hơn vào các ngành công nghệ cao, nghiên cứu phát triển (R&D) và dịch vụ tài chính.

Cấu trúc không gian của IFEZ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình dòng vốn này. Thành phố quốc tế Songdo đã phát triển thành trung tâm công nghệ và tài chính với sự hiện diện của nhiều tổ chức quốc tế.

Trong khi đó, khu vực đảo Yeongjong, gắn với Sân bay quốc tế Incheon, trở thành đầu mối logistics và thương mại tập nập nhất khu vực châu Á.

Thành phố quốc tế Cheongna lại bổ sung chức năng dịch vụ, giải trí và tài chính, tạo nên một hệ sinh thái kinh tế đa dạng.

Tác động lan tỏa rõ nét

Một trong những thành công đáng chú ý nhất của IFEZ là tác động tích cực đến thị trường lao động. Tính đến năm 2024, khu vực này tạo ra hơn 122.800 việc làm, lần đầu tiên vượt mốc 120.000 lao động. Tốc độ tăng trưởng việc làm duy trì ở mức hai chữ số, cao hơn trung bình nhiều khu kinh tế khác trong nước.

Hiện có khoảng 3.800-3.900 doanh nghiệp hoạt động trong IFEZ, trong đó hơn 360 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp FDI đóng vai trò then chốt khi tạo ra hơn 37.000 việc làm, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng lao động thông qua chuyển giao công nghệ và tiêu chuẩn quản trị quốc tế.

Đáng chú ý, cơ cấu việc làm tại IFEZ mang tính “chất lượng cao”. Các ngành công nghệ sinh học, bán dẫn, tài chính và R&D chiếm tỷ trọng lớn. Riêng lĩnh vực sinh học đã tạo hơn 7.000 việc làm, trong khi các ngành công nghệ cao khác đóng góp hàng chục nghìn vị trí.

Điều này giúp hình thành một lực lượng lao động có kỹ năng cao – yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế tri thức của Hàn Quốc.

Dịch chuyển lên chuỗi giá trị cao

Sự gia tăng việc làm tại IFEZ không chỉ về lượng mà còn về chất, thể hiện qua mức thu nhập và hiệu quả kinh tế. Tổng giá trị sản xuất của khu vực đạt khoảng 12,85 nghìn tỷ Won (khoảng 9,8 tỷ USD) vào năm 2024, tăng hơn 30% so với năm trước.

Dù không có số liệu chính thức về thu nhập bình quân toàn khu, nhưng xét theo cơ cấu ngành nghề, mức lương tại IFEZ được đánh giá cao hơn trung bình quốc gia. Các lĩnh vực như công nghệ sinh học, tài chính quốc tế hay nghiên cứu phát triển thường có mức thu nhập vượt trội so với sản xuất truyền thống. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia cũng kéo theo tiêu chuẩn lương và phúc lợi cao hơn.

Quan trọng hơn, IFEZ đã góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Hàn Quốc – từ nền kinh tế dựa vào sản xuất sang nền kinh tế dựa vào tri thức và dịch vụ giá trị gia tăng cao. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và áp lực già hóa dân số.

Hiện không có số liệu thống kê chính thức riêng cho IFEZ trong các báo cáo của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc do gộp chung trong dữ liệu của thành phố Incheon.

Tuy nhiên, mức thu nhập bình quân đầu người của Incheon vào khoảng 35.000 USD/năm, thấp hơn nhẹ so với mức trung bình toàn quốc. Dù vậy IFEZ – bao gồm Songdo, Yeongjong và Cheongna – tập trung các ngành có giá trị gia tăng cao như công nghệ sinh học, tài chính và logistics, với mật độ vốn FDI lớn và lao động chất lượng cao.

Theo cách tiếp cận phân tích của KDI, các khu kinh tế tự do thường có mức thu nhập vượt trung bình khu vực từ 30-70%. Do đó, thu nhập bình quân đầu người tại IFEZ được ước tính nằm trong khoảng 45.000-60.000 USD/năm, phản ánh vai trò đầu tàu tăng trưởng và hội nhập quốc tế của khu vực này.

Cho dù được đánh giá là mô hình thành công, song IFEZ cũng phải đối mặt với những thách thức như tỷ lệ lấp đầy tại một số khu vực chưa đồng đều, trong khi cạnh tranh từ các trung tâm kinh tế khác như Thượng Hải hay Singapore ngày càng gay gắt. Ngoài ra, sự phụ thuộc vào dòng vốn nước ngoài khiến IFEZ nhạy cảm với biến động kinh tế toàn cầu.

Từ góc độ chính sách công, IFEZ có thể được xem là một mô hình thành công nhờ khả năng kết hợp hiệu quả giữa ưu đãi thể chế, đầu tư hạ tầng và định hướng ngành chiến lược. Với nền tảng thể chế linh hoạt và hệ sinh thái kinh tế ngày càng hoàn thiện, IFEZ vẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò tiên phong trong chiến lược phát triển của Hàn Quốc.

Trong bối cảnh quốc gia Đông Bắc Á này tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, IFEZ không chỉ là một đặc khu kinh tế, mà còn là biểu tượng cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức, mở và hội nhập sâu rộng.