 |
| Một trạm xăng ở quận Manhattan, thành phố New York. (Nguồn: Getty Images) |
Giá xăng, nhiên liệu máy bay và dầu diesel đã tăng vọt. Thị trường chứng khoán lao dốc và nguy cơ suy thoái ngày càng gia tăng.
Sau nhiều tuần cố gắng nhưng thất bại trong việc mở lại tuyến hàng hải chiến lược ngoài khơi Iran, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra một ý tưởng mới: rời đi và để các quốc gia khác tự giải quyết.
Mỹ muốn "buông" eo biển Hormuz
Ngày 1/4, Tổng thống Trump nói rằng eo biển Hormuz sẽ “tự động mở” sau khi quân đội Mỹ rút khỏi cuộc chiến: “Hãy để các quốc gia đang sử dụng eo biển này tự đi và mở cửa eo biển.”
Theo tờ Wall Street Journal, Tổng thống Trump nói rằng ông sẵn sàng kết thúc căng thẳng ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa phần lớn.
Cuối ngày hôm đó, ông chủ Nhà Trắng cho rằng, giá xăng, vốn đã chạm mức 4 USD/gallon lần đầu tiên kể từ năm 2022 vào ngày 1/4, sẽ sớm giảm xuống. “Tất cả những gì tôi phải làm là rời khỏi Iran, và chúng tôi sẽ làm điều đó rất sớm, khi đó giá sẽ lao dốc", ông Trump nói thêm.
Tuy nhiên, các chuyên gia thị trường năng lượng chia sẻ rằng, việc kết thúc căng thẳng mà không mở lại eo biển Hormuz khó có thể giải quyết được khủng hoảng năng lượng.
Dan Pickering, người sáng lập kiêm giám đốc đầu tư tại Pickering Energy Partners, nhận định: “Đó là một ý tưởng tồi, và sẽ là một công việc chỉ mới hoàn thành một nửa, gây ra nhiều vấn đề dài hạn hơn là những gì nó giải quyết được trong ngắn hạn”.
Mặc dù sự rút lui của Mỹ có thể khiến giá dầu giảm trong ngắn hạn, ông Pickering e ngại rằng, thế giới cuối cùng sẽ phải trả giá đắt hơn nhiều cho dầu thô nếu một “tác nhân rủi ro” như Iran tiếp tục nắm quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
“Thật khó để hình dung việc từ bỏ ở eo biển này có thể giải quyết được gì. Về cơ bản, đó sẽ là việc giao nộp eo biển cho Iran và đảm bảo giá năng lượng sẽ cao hơn vì Iran sẽ được tự do tấn công các tàu và thu phí,” Patrick De Haan, trưởng bộ phận phân tích xăng dầu tại GasBuddy, cho biết. “Đó sẽ là một thất bại thảm hại.”
Trong khi đó, Dan Brouillette, cựu Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, nói rằng sẽ “có vấn đề nghiêm trọng” nếu Mỹ rời khỏi khu vực mà không mở lại eo biển Hormuz.
Có khả năng Tổng thống Trump đã đưa ra ý tưởng này để thuyết phục các đồng minh tăng cường hỗ trợ nhằm mở lại điểm nghẽn này, hoặc chỉ là một động thái đánh lạc hướng trước khả năng Mỹ tiến hành tấn công trên bộ.
Một số nhà đầu tư đã bác bỏ các phát ngôn về việc Mỹ rời đi mà không mở lại eo biển Hormuz, nhấn mạnh rằng sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử này đòi hỏi một giải pháp cho việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa.
“Không có cách nào để làm nghiêng cán cân kinh tế toàn cầu và giả vờ như đó không phải là một vấn đề,” ông De Haan nói.
| East Asia Forum: Giáo dục là lợi thế chiến lược của Australia Trang East Asia Forum ngày 1/4 đăng bài viết có tiêu đề "Giáo dục là lợi thế chiến lược của Australia". Nội dung chủ đạo ... |
Gắn bó chặt chẽ với thị trường thế giới
Đúng là Mỹ ít bị ảnh hưởng hơn so với các nước ở châu Á và châu Âu, những khu vực phụ thuộc trực tiếp hơn vào eo biển Hormuz để lấy dầu.
Điều đó một phần là do Mỹ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, với sản lượng kỷ lục 13,6 triệu thùng/ngày vào năm ngoái.
Tuy nhiên, Mỹ không phải là một hòn đảo hoàn toàn tách biệt. Những gián đoạn nguồn cung cách xa trung tâm nước Mỹ hàng ngàn dặm đang được người tiêu dùng cảm nhận rõ tại các trạm xăng.
“Chúng tôi gắn bó chặt chẽ với mức giá toàn cầu,” Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu tại ngân hàng đầu tư Úc Macquarie Group, cho biết.
Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu của Mỹ không chỉ dựa vào nguồn dầu nội địa để sản xuất xăng, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và các sản phẩm năng lượng khác để duy trì nền kinh tế. Những nhà máy lọc dầu có tuổi đời hàng thập kỷ này thường pha trộn loại dầu rất nhẹ của Mỹ với dầu thô nặng hơn được khai thác ở nước ngoài.
Hàng trăm ngàn thùng dầu nước ngoài được nhập khẩu vào Mỹ mỗi ngày, chủ yếu dọc theo các bờ biển phía Đông và phía Tây.
Và để đáp ứng nhu cầu nội địa khổng lồ, Mỹ cũng nhập khẩu một lượng đáng kể xăng, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và các sản phẩm năng lượng khác.
“Cả California và khu vực New York đều phụ thuộc vào các sản phẩm nhập khẩu và do đó sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt khi châu Á và châu Âu bắt đầu gặp phải tình trạng này,” Claudio Galimberti, nhà kinh tế trưởng tại công ty nghiên cứu Rystad Energy, cho biết.
Nếu eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị đóng cửa phần lớn, khách hàng ở châu Á, châu Âu và những nơi khác có khả năng sẽ chuyển hướng sang các thùng dầu của Mỹ.
Lệnh cấm bán dầu thô của Mỹ ra nước ngoài kéo dài 40 năm đã được dỡ bỏ vào cuối năm 2015, cho phép xuất khẩu dầu của Mỹ tăng vọt từ khoảng 400.000 thùng/ngày vào thời điểm đó lên khoảng 4 triệu thùng/ngày hiện nay, theo dữ liệu chính thức.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng, nhu cầu nước ngoài cao hơn có thể nâng giá năng lượng nội địa của Mỹ, làm giảm thêm mức chiết khấu mà dầu Mỹ đang được giao dịch hiện tại.
| Nhật Bản hướng tới tầm nhìn mới về an ninh năng lượng giữa bối cảnh đứt gãy nguồn cung Xung đột ở Trung Đông tác động sâu rộng tới nền kinh tế thế giới, đặc biệt tới các quốc gia phụ thuộc lớn vào ... |
Nỗi lo an ninh vẫn hiện hữu
Nếu Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz, các nhà đầu tư sẽ tiếp tục coi điểm nghẽn thương mại này là khu vực nguy hiểm và khó lường.
Để bù đắp rủi ro đó, họ sẽ yêu cầu một khoản lợi nhuận tăng thêm, được gọi là phần bù rủi ro địa chính trị, điều này sẽ tiếp tục duy trì áp lực tăng giá trên toàn thế giới, bao gồm cả tại các trạm xăng ở Mỹ.
“Sẽ có một rủi ro địa chính trị đáng kể len lỏi qua thị trường vì Iran có thể lặp lại hành động đó,” Andy Lipow, chủ tịch công ty tư vấn Lipow Oil Associates có trụ sở tại Mỹ, nhận định.
Có lẽ tất cả những điều này giải thích lý do tại sao Tổng thống Trump trước đó vẫn cho rằng việc mở lại eo biển Hormuz là một ưu tiên lớn.
Trong bài đăng trên Truth Social vào cuối tháng 3, Tổng thống Trump tuyên bố nếu “eo biển Hormuz không 'mở cửa kinh doanh' ngay lập tức”, Mỹ “sẽ kết thúc ‘chuyến lưu trú’ đáng yêu của mình ở Iran bằng cách thổi bay và phá hủy hoàn toàn tất cả các nhà máy phát điện, giếng dầu và đảo Kharg (và có thể là cả các nhà máy khử muối)” của Iran".
Bob McNally, Chủ tịch của Rapidan Energy Group, cho biết nếu Mỹ rời khỏi eo biển Hormuz và để Iran nắm quyền, có thể sẽ có một đợt bán tháo nhằm giải tỏa tâm lý trên thị trường giá dầu. Nhưng đó sẽ không phải là một diễn biến lâu dài.
“Điều đó sẽ không kết thúc được cuộc khủng hoảng,” Chủ tịch McNally nói.
| Eo biển Hormuz: LHQ lập nhóm công tác đặc trách; G7 kêu gọi khôi phục tự do hàng hải; IAEA thúc giục các bên kiềm chế Liên quan đến chảo lửa Trung Đông, đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz, các bên đã có một số động thái mới nhằm ... |
| Tổng thống Mỹ muốn đổi tên eo biển Hormuz thành 'eo biển Trump' Ngày 27/3, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang ưu tiên chiến lược kiểm soát eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng leo thang ... |
| Một nước Đông Nam Á đã đạt thỏa thuận với Iran cho tàu dầu thông eo biển Hormuz Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul ngày 28/3 tuyên bố nước này đã đạt thỏa thuận với Iran nhằm bảo đảm các tàu chở dầu ... |
| Eo biển Hormuz: Iran sẽ thu phí tàu, chuẩn bị đàm phán với một quốc gia Đông Nam Á về việc vận chuyển dầu Một ủy ban của Quốc hội Iran đã phê duyệt kế hoạch thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz - tuyến ... |
| Bộ Ngoại giao thông tin về việc tàu Việt Nam di chuyển qua eo biển Hormuz Bộ Ngoại giao đã có những động thái tích cực nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền Việt Nam khi đi qua eo biển ... |
