PGS. TS. Trần Việt Thái: Việt Nam vững vàng trong biến động

Minh Quân
TGVN. PGS. TS. Trần Việt Thái - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngoại giao, nhận định: năm 2019 đã qua và năm 2020 sắp tới ẩn chứa nhiều biến động song Việt Nam sẽ tiếp tục vững vàng trên con đường phát triển phía trước.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong Nhờ công nghệ, châu Á – Thái Bình Dương sẽ không còn sợ già hóa dân số
pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong Đa dạng hóa thương mại sẽ giúp châu Á – Thái Bình Dương vượt thách thức
pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong
PGS. TS. Trần Việt Thái - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngoại giao.

Ông có thể chia sẻ một vài nét chính về cục diện thế giới năm 2019 và năm qua có gì khác biệt so với năm 2018?

Đây là câu hỏi rất hay, song cũng rất khó.

Năm 2019 là năm cuối thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI. Do đó, đây là quãng thời gian phản ánh nhiều điểm then chốt trong quá trình chuyển đổi. Cục diện thế giới năm 2019 có 5 nét chính:

Thứ nhất, vể tổng thể, năm 2019 chứng kiến một thế giới bất định, khó lường; chiến lược và quan hệ nước lớn trở nên hết sức phức tạp. Cạnh tranh nước lớn giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc cực kỳ gay gắt, mặt đấu tranh ngày càng nổi trội, lấn át các mặt hợp tác và khác biệt rõ rệt so với các năm trước, phản ánh sự thay đổi trong tương quan so sánh lực lượng nước lớn. Thế giới đang chuyển đổi sang trật tự mới, được định hình rõ nét.

Thứ hai, về chính trị an ninh, tập hợp lực lượng đang diễn ra. Đặc biệt, châu Á - Thái Bình Dương chứng kiến thay đổi về tương quan so sánh lực lượng và bố trí chiến lược của Mỹ, Trung Quốc ở khu vực đang định hình ngày một rõ, nhất là Đông Bắc Á và Đông Nam Á.

Thứ ba, về kinh tế thương mại, Đông Á và châu Á - Thái Bình Dương vẫn là điểm sáng, trung tâm tăng trưởng toàn cầu, song cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung đã tác động, tạo ra sự dịch chuyển lớn về sản xuất, thương mại, đầu tư từ Trung Quốc sang Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam và từ Trung Quốc sang Nam Á, nhất là Ấn Độ, định hình trật tự kinh tế khu vực mới.

Thứ tư, về vấn đề xã hội, chủ nghĩa dân túy vẫn phát triển và “lây lan”. Trong năm 2019, yếu tố xã hội nổi lên gay gắt ở nhiều nơi, đặc biệt là châu Âu, Mỹ Latinh và châu Phi. Ở một số nước Mỹ Latinh, chỉ một vấn đề xã hội nhỏ như tăng giá vé tàu điện ngầm hay mặt hàng năng lượng thiết yếu cũng có thể dẫn đến phản ứng gay gắt của xã hội, tác động tới nền chính trị và chiến lược đối ngoại. Đây là điểm mới và khác so với trước.

Thứ năm, các vấn đề an ninh phi truyền thống như môi trường, biến đổi khí hậu, an ninh mạng, năng lượng, nguồn nước, tội phạm công nghệ cao, dịch tả lợn châu Phi… diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp tới mọi mặt đời sống chính trị xã hội của khu vực và thế giới. Trong khi đó, các thiết chế quản trị toàn cầu đang thay đổi, chưa định hình rõ nét. Thực tế này đòi hỏi các quốc gia phải hợp tác chặt chẽ, hiệu quả hơn nhằm tìm kiếm giải pháp.

Năm nét chính này đã định hình nên cục diện thế giới năm 2019. So với năm 2018, cục diện thế giới năm 2019 vẫn tiếp nối xu hướng từ các năm trước. Bất chấp xáo trộn và lực cản từ tâm lý chống toàn cầu hóa, bảo hộ hay đơn phương, toàn cầu hóa tiếp tục là xu thế lớn, phát triển trong năm cuối cùng của thập kỷ. Cách mạng Công nghiệp 4.0 vẫn phát triển mạnh mẽ thời gian qua.

Tuy nhiên, yếu tố xã hội mới là điểm khác biệt nhất của thế giới năm 2019 với năm 2018, tác động tới từng quốc gia. Ví dụ, dịch tả lợn châu Phi đã tác động mạnh tới Việt Nam. Chỉ trong 11 tháng, dịch đã lan ra cả nước, điều chưa từng xảy ra từ khi Việt Nam cải cách mở cửa, tác động tới giá thịt lợn hơi và nguồn cung, cầu trong và ngoài nước; nước láng giềng Trung Quốc phải mở kho dự trữ đông lạnh để cung cấp thịt lợn.

Ngoài ra, vấn đề tưởng bế tắc lại đột ngột có giải pháp: Cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung vốn chực chờ bùng nổ bỗng lại được hạ nhiệt ít nhiều bằng thỏa thuận sơ bộ giai đoạn 1, song ngay sau đó, hai bên lại bất đồng và chưa thể ký thỏa thuận trong năm 2019. Vì vậy, thế giới năm 2020 sẽ bất định, khó lường, khó dự báo hơn trước.

pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong

Ông có thể đưa ra nhận định về cục diện thế giới năm 2020?

Về cơ bản, cục diện thế giới năm 2020 sẽ tiếp nối xu hướng của năm 2019.

Thứ nhất, trật tự thế giới vẫn trong quá trình chuyển đổi, sắp xếp lại do tương quan lực lượng đang thay đổi và theo dự báo, mặt cạnh tranh trong quan hệ nước lớn sẽ gay gắt hơn trước, đặc biệt là trong năm Mỹ tiến hành bầu cử Tổng thống. Quan hệ Mỹ - Nga, Mỹ - Trung sẽ được đưa lên bàn nghị sự, tác động tới cục diện khu vực và thế giới.

Thứ hai, cục diện chính trị an ninh tiếp tục điều chỉnh theo hướng hình thành rõ rệt hơn thế chiến lược của nước lớn ở khu vực trọng điểm, trong đó Mỹ, Trung Quốc, châu Âu tập trung nhiều hơn vào châu Á – Thái Bình Dương. Mỹ sẽ tiếp tục giảm và rút dần các cam kết tại Trung Đông, một phần ở châu Phi để tập trung vào nội bộ và châu Á – Thái Bình Dương. Do đó, năm 2020 sẽ chứng kiến một thế chiến lược mới hình thành ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Thứ ba, về kinh tế, khả năng diễn ra khủng hoảng là không cao, song bức tranh kinh tế thế giới có thể sẽ ảm đạm kéo dài, tác động tương đối tới tăng trưởng và phát triển của đất nước. Đáng chú ý, xu hướng dịch chuyển sản xuất, thương mại, đầu tư từ nơi có chính sách bảo hộ cao sang thị trường tự do, với môi trường đầu tư tốt hơn sẽ tiếp tục diễn ra với tốc độ, quy mô ngày càng lớn. Chưa bao giờ kết nối của Việt Nam với thế giới lại nhiều như hiện nay và năm 2020, tốc độ và quy mô của nó sẽ ngày một tăng.

Thứ tư, các vấn đề về xã hội như chủ nghĩa dân túy sẽ tiếp tục kéo dài trong năm 2020, đơn cử như ngày 31/1, nước Anh sẽ tiến hành rời Liên minh châu Âu (EU).

Thứ năm, các quốc gia sẽ phải chứng kiến, nỗ lực hợp tác để giải quyết những vấn đề toàn cầu và nhanh chóng ổn định cơ chế quản trị toàn cầu.

Vậy Việt Nam cần chuẩn bị gì trước các biến động này?

Trong một thế giới như vậy, Việt Nam cần chủ động, tích cực tìm kiếm giải pháp nhằm thích nghi với tình hình mới. May mắn, Việt Nam đã có “đà” rất tốt từ năm 2019: Tình hình chính trị xã hội về cơ bản ổn định, kinh tế tăng trưởng và phát triển tốt, uy tín, vị thế đất nước ở khu vực và thế giới ngày càng cao.

Từ góc độ nghiên cứu, tôi cho rằng công tác dự báo đóng vai trò then chốt trong xây dựng chính sách, giúp Việt Nam thích nghi với tình hình mới. Những dự báo vốn chỉ được thảo luận nội bộ trong giới học giả giờ cần được thảo luận công khai, tạo tính lan tỏa xã hội tới Chính phủ, địa phương, tăng cường nhận thức của chủ thể để thích nghi tốt hơn với tình hình.

Hội nhập quốc tế đang tác động tới mọi mặt của đời sống xã hội tại Việt Nam, từ cá nhân tới tập thể, từ chiếc điện thoại, đồng hồ tới bộ quần áo, đôi giày… Chỉ cần một nhân tố trong tiến trình hội nhập quốc tế thay đổi sẽ kéo theo sự biến chuyển của hàng loạt nhân tố khác. Thực tế này cho thấy khâu dự báo và phổ biến thông tin về tình hình quan hệ quốc tế là vô cùng quan trọng.

Đến nay, Việt Nam đã chuẩn bị tương đối tốt, chủ động, linh hoạt và nhạy bén trước thay đổi của thời cuộc. Điều hành vĩ mô và quản lý xã hội đã được cải cách, song quá trình này cần được thúc đẩy hơn nữa. Địa phương, doanh nghiệp và người dân cần chủ động nắm thông tin, thích nghi với xu thế lớn hiện nay, đặc biệt là xu thế dịch chuyển sản xuất, đầu tư, thương mại, trong bối cảnh Việt Nam đang ở vị trí thuận lợi để khai thác mặt tích cực của xu thế này. Quan trọng hơn, Chính phủ cần xây dựng đồng thuận xã hội để xử lý các vấn đề và hệ quả phát sinh trong quá trình hội nhập như ô nhiễm môi trường, đào tạo và chuyển đổi nghề thích ứng với bối cảnh số, khởi nghiệp.

Năm 2020 và 2021, Việt Nam đứng trước cơ hội và thách thức rất lớn khi đảm nhiệm Chủ tịch luân phiên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Ngành Ngoại giao đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, song chúng ta vẫn cần phải linh hoạt và nhạy bén, nhằm phản ứng trước biến động mới của tình hình thế giới.

"Những dự báo vốn chỉ được thảo luận nội bộ trong giới học giả giờ cần được thảo luận công khai, tạo tính lan tỏa xã hội tới Chính phủ, địa phương, tăng cường nhận thức của chủ thể để thích nghi tốt hơn với tình hình".
pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong

Chuyên gia: Thời kỳ bất ổn sắp đến châu Á - Thái Bình Dương

Các chuyên gia tham dự diễn đàn Primakov nhận định, khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2019 tiếp tục đóng một vai ...

pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong

TASS: ​Các nước châu Á-Thái Bình Dương muốn mua hệ thống tên lửa của Nga

Ngày 26/3, Phó Giám đốc Cơ quan hợp tác kỹ thuật quân sự LB Nga Mikhail Petukhov cho biết, các nước châu Á - Thái ...

pgs ts tran viet thai viet nam vung vang trong bien dong

Việt Nam góp phần tăng cường quan hệ đối tác nghị viện châu Á - Thái Bình Dương

Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân dẫn đầu đã kết thúc tốt đẹp ...

Minh Quân (thực hiện)

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động