Phát huy vai trò của Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị trong thúc đẩy quan hệ Việt-Trung

Đoàn phóng viên và học giả của Việt Nam tham quan và tìm hiểu về cặp cửa khẩu biên giới Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan giữa Việt Nam và Trung Quốc. (Ảnh: Minh Đức)

Từ quá khứ đến tương lai

Trong khuôn khổ chương trình “Hành trình Hữu nghị Việt-Trung” diễn ra từ ngày 22-29/12, các phóng viên và học giả Việt Nam đã có dịp đến tham quan và tìm hiểu về cặp cửa khẩu biên giới Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Như lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng khẳng định, trên thế giới chỉ có duy nhất khu vực biên giới có cửa khẩu mà Việt Nam đặt tên là Hữu Nghị và Trung Quốc cũng thống nhất đặt tên là "Hữu Nghị Quan".

Một điểm đặc biệt khác là tên gọi “Hữu Nghị” đã thể hiện tình hữu nghị truyền thống lâu đời giữa nhân dân hai nước Việt-Trung - “vừa là đồng chí, vừa là anh em”.

Về vị trí địa lý, Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị nằm trên tuyến Quốc lộ 1A, cách thành phố Lạng Sơn 17km về phía Bắc, cách thủ đô Hà Nội 171km về phía Đông Bắc.

Khu vực này có cột mốc 1.116 gắn Quốc huy của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thiêng liêng. Đây là điểm đầu Quốc lộ 1A nối tỉnh Lạng Sơn với Mũi Cà Mau.

Trước kia, Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị từng được đặt tên là Lăng Quan, Đại Nam Quan, Giới Thủ Quan và Nam Quan. Đến năm 1953, địa chỉ này được đổi tên thành Mục Nam Quan và đến năm 1965 được đổi thành Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị như ngày nay.

Bên cạnh đó, phía Trung Quốc cũng đổi tên từ Trấn Nam Quan thành Hữu Nghị Quan vào cùng thời điểm để thể hiện tình hữu nghị giữa hai nước Trung-Việt.

Quang cảnh Toà nhà Hữu Nghị Quan cao 22m nằm tại khu vực cửa khẩu. (Ảnh: Hải Yến)

Hiện nay, Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị là một trong những cửa khẩu quốc tế đường bộ lớn nhất và quan trọng nhất trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc, có diện tích rộng 124ha, trong đó Khu trung tâm quy hoạch với diện tích 26,5ha.

Đây được đánh giá là cửa ngõ quan trọng trong việc thúc đẩy giao lưu, hợp tác nhiều mặt giữa Trung Quốc với Việt Nam nói riêng và các nước ASEAN nói chung.

Về khía cạnh lịch sử, cửa khẩu nơi phên dậu này là nơi ghi dấu cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào ngày 9/4/1964.

Đặc biệt, trong toà nhà Hữu Nghị Quan cao 22m còn có phòng triển lãm trưng bày lịch sử của Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan và quá trình phát triển của toà nhà, đồng thời thể hiện tình hữu nghị giữa thế hệ lãnh đạo tiền bối của Việt Nam và Trung Quốc, tình hữu nghị truyền thống và sự hỗ trợ lẫn nhau giữa hai quốc gia.

Bà Lý Tử Quân, Phó Chủ nhiệm Trung tâm truyền hình đối ngoại, Đài phát thanh-truyền hình Quảng Đông nhận định, tình hữu nghị giữa Trung Quốc và Việt Nam đã có lịch sử lâu đời, và Cửa khẩu Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan chính là minh chứng cho tình cảm của nhân dân hai nước.

"Tình hữu nghị giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo tiền bối Trung Quốc rất sâu sắc. Trong khi đó, Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan từng là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đi qua, và đây cũng là địa điểm đầu tiên của 'Hành trình Hữu nghị Việt-Trung'. Tôi cho rằng điều này mang ý nghĩa rất lớn, và tôi hy vọng tình hữu nghị giữa hai nước sẽ mở ra một chương mới cũng như bước sang giai đoạn phát triển mới", bà Lý cho hay.


Đoàn báo chí, học giả Việt Nam nghe thuyết trình về lịch sử của Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị qua các thời kỳ. (Ảnh: Hải Yến)

Đoàn báo chí, học giả Việt Nam nghe thuyết trình về lịch sử của Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị qua các thời kỳ. (Ảnh: Hải Yến)

Nhiều tiềm năng hợp tác

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trong 11 tháng đầu năm 2025, các nước ASEAN vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, với tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 973,4 tỷ USD, tăng 8,5% so với cùng kỳ và chiếm 16,6% tổng thương mại ngoại thương của Trung Quốc.

Số liệu do Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam cung cấp cho thấy, Trung Quốc tiếp tục duy trì vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong hơn 20 năm liên tiếp, với kim ngạch thương mại song phương trong 11 tháng đầu năm 2025 đã vượt qua cả năm 2024 và đạt mức cao nhất trong lịch sử trao đổi thương mại hai nước.

Đáng chú ý, trong số sản phẩm rau quả của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc, riêng mặt hàng sầu riêng đã đạt được 3,4 tỷ USD trong năm nay và tổng lượng xuất khẩu sang Trung Quốc của sầu riêng cũng chiếm hơn 90% thị phần sầu riêng xuất khẩu của Việt Nam.

Việc triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ giúp Lạng Sơn trở thành trung tâm kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng Đông Bắc và cửa ngõ quan trọng thông thương hàng hoá của các nước ASEAN với Trung Quốc. (Ảnh: Hải Yến)

Hiện nay, hai nước Việt Nam và Trung Quốc đang triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng cửa khẩu thông minh tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan và đạt được những tiến bộ đáng kể, hướng tới mục tiêu trở thành cửa khẩu kiểu mẫu và hiện đại nhất khu vực ASEAN.

Cụ thể, trong tháng 12/2025, Cục Hải quan Việt Nam đã thực hiện khảo sát thực tế và làm việc với UBND tỉnh Lạng Sơn để phối hợp, đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh.

Mới đây nhất, ngày 28/12, Đoàn công tác của UBND tỉnh Lạng Sơn đã kiểm tra tình hình thực hiện các dự án thuộc Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh năm 2025.

Chia sẻ với Báo Thế giới & Việt Nam về tầm quan trọng của cửa khẩu thông minh đối với quan hệ Việt-Trung, ông Cố Cảnh Tùng, Phó Giám đốc kênh Tiếng nói Vịnh Bắc Bộ, Đài phát thanh-truyền hình Quảng Tây nhận định, việc xây dựng cửa khẩu thông minh sẽ đóng góp tích cực cho giao lưu và phát triển quan hệ kinh tế-thương mại giữa Trung Quốc với Việt Nam nói riêng và ASEAN nói chung.

"Hiện nay, Trung Quốc rất quan tâm đến việc xây dựng cửa khẩu thông minh, trong đó đã tích cực vận dụng rất nhiều công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học thông minh, qua đó giúp quy trình thông quan trở nên tiện lợi hơn, nhanh chóng hơn", ông Cố Cảnh Tùng cho biết.

Bên cạnh đó, theo ông Cố, hàng hoá của hai nước khi được vận chuyển đến cửa khẩu không có nghĩa là kết thúc việc vận chuyển, mà là mới bắt đầu việc vận chuyển cho đơn hàng mới. Do vậy, nhờ có cửa khẩu thông minh, hai nước Việt Nam và Trung Quốc có thể giao lưu mật thiết hơn về logistic, thương mại cũng như giao lưu nhân dân thông qua nhiều cách thức hiệu quả hơn, thân thiện hơn và thông minh hơn để thúc đẩy sự phát triển chung của hai quốc gia.