Phim ngắn AI và trách nhiệm sáng tạo

Phim ngắn do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra phát triển nhanh nhờ chi phí thấp, hình ảnh bắt mắt và khả năng thu hút người xem. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những vấn đề về chất lượng nội dung, bản quyền và trách nhiệm sáng tạo cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa cho mọi người dân Góp nhặt thanh âm, làm giàu giai điệu Việt Nam Những người kể chuyện văn hoá Việt nơi xa xứ

Những câu chuyện về tình yêu, tranh giành tài sản, trả thù, đổi đời hay xuyên không thường có nhiều nút thắt, liên tục tạo bất ngờ để giữ chân khán giả. Hình ảnh bắt mắt, tình tiết dồn dập khiến người xem dễ bị cuốn hút, ngay cả khi câu chuyện thiếu logic hoặc nhân vật chưa được xây dựng thuyết phục.

Khi tốc độ lấn át chiều sâu

Không thể phủ nhận AI giúp rút ngắn thời gian và chi phí sản xuất một bộ phim. Những bối cảnh kỳ ảo, nhân vật tưởng tượng hay cảnh quay phức tạp trước đây đòi hỏi nhiều nhân lực, thiết bị và kinh phí, nay có thể được tạo dựng dễ dàng hơn. Với những người có ý tưởng nhưng hạn chế về nguồn lực, công nghệ mở ra cơ hội thử nghiệm cách kể chuyện mới.

43.12P: Phim ngắn AI và giá trị sáng tạo

Hình ảnh bắt mắt, tình tiết dồn dập khiến người xem dễ bị cuốn hút bởi phim ngắn AI. (Ảnh minh họa AI)

Vấn đề là khả năng tạo hình ảnh không đồng nghĩa với năng lực sáng tạo. Một bộ phim có màu sắc đẹp, nhân vật bắt mắt chưa chắc đã có câu chuyện đáng nhớ. Công nghệ có thể tạo ra thế giới chưa từng tồn tại, nhưng để thế giới ấy có ý nghĩa, người làm phim vẫn cần hiểu con người, đời sống và những mâu thuẫn của xã hội.

Nếu chỉ dựa vào công thức dễ gây chú ý, lặp lại tình huống gây sốc và khai thác cảm xúc tức thời, phim ngắn AI rất dễ rơi vào vòng lặp. Người xem có thể bị cuốn hút trong vài phút nhưng khó nhớ được nhân vật hay thông điệp. Khi số lượng nội dung tăng nhanh, sự phong phú về hình thức chưa chắc đồng nghĩa với sự đa dạng trong tư tưởng và cách kể chuyện.

Một thách thức khác là ranh giới thật - giả. Hình ảnh, giọng nói chân thực có thể khiến người xem nhầm video hư cấu với tư liệu có thật. Việc sử dụng trái phép hình ảnh, giọng nói hoặc tác phẩm của người khác còn đặt ra vấn đề về quyền cá nhân và bản quyền. Với trẻ em, những nội dung bạo lực, kinh dị hoặc cổ súy hành vi lệch chuẩn cần được kiểm soát phù hợp.

Những giới hạn để sáng tạo có trách nhiệm

Không nên vì những sản phẩm dễ dãi mà phủ nhận toàn bộ phim ngắn AI. Công nghệ tự thân không quyết định giá trị tác phẩm. Một bộ phim sử dụng AI vẫn có thể giàu cảm xúc nếu người làm phim có ý tưởng tốt, đầu tư nghiêm túc cho kịch bản và hiểu ngôn ngữ điện ảnh. Điều quan trọng là công nghệ được dùng để kể câu chuyện gì và phục vụ mục đích nào.

Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng cần quan tâm đến nội dung và cách thức sản xuất, phân phối phim, thay vì coi bản thân công nghệ AI là vấn đề. Việc ứng dụng công nghệ cần đi cùng yêu cầu về chất lượng, bản quyền, tính minh bạch và bảo vệ người xem, đặc biệt là trẻ em.

Cách tiếp cận phù hợp không phải ngăn cản công nghệ, mà là tạo điều kiện cho sáng tạo đi cùng trách nhiệm. Người làm phim cần kiểm tra nội dung, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, quyền đối với hình ảnh và giọng nói, đồng thời thông tin rõ ràng khi video có thể gây nhầm lẫn giữa hư cấu và sự thật.

Các nền tảng phân phối cần có cơ chế tiếp nhận phản ánh, xử lý nội dung vi phạm và hỗ trợ nhận diện sản phẩm do AI tạo ra. Cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện quy định về bản quyền, trách nhiệm của các bên và bảo vệ nhóm khán giả dễ bị tổn thương. Về phía công chúng, thói quen kiểm tra nguồn phát hành, cân nhắc trước khi chia sẻ và lựa chọn nội dung phù hợp cũng góp phần hạn chế thông tin sai lệch.

Đối với Việt Nam, AI mở ra cơ hội kể những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người bằng phương thức mới. Công nghệ có thể hỗ trợ tái hiện không gian xưa, hình dung công trình đã mất hay thử nghiệm cách kể chuyện vượt giới hạn kinh phí. Tuy nhiên, chất liệu văn hóa cần được nghiên cứu cẩn trọng, tránh sai lệch hoặc trở thành hình ảnh minh họa đơn giản nhằm thu hút lượt xem.