Robot vào bếp: Khi Trung Quốc đưa AI từ nhà máy về phòng khách

Điểm đáng chú ý không nằm ở một màn trình diễn công nghệ đơn lẻ, mà ở tham vọng lớn hơn: đưa robot hình người ra khỏi môi trường nhà máy vốn được tiêu chuẩn hóa, để bước vào không gian gia đình - nơi mọi thứ thay đổi mỗi ngày, từ đồ đạc, vật nuôi, trẻ nhỏ cho tới thói quen sinh hoạt của từng hộ gia đình.

Theo thông tin từ SCMP, GigaAI đã ra mắt SeeLight S1, mẫu robot hình người gia dụng đa năng đầu tiên của Trung Quốc, với sự hợp tác của Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Hồ Bắc và Liên minh Công nghiệp Robot Hình người Hồ Bắc. Robot này dự kiến được thử nghiệm tại các gia đình ở Vũ Hán từ nửa đầu năm 2027, trước khi hướng tới những bước đột phá về thương mại hóa vào năm 2028.

Từ robot công nghiệp đến “người giúp việc AI”

Trong nhiều năm, robot chủ yếu hoạt động hiệu quả trong nhà máy. Lý do rất rõ: nhà máy là môi trường có trật tự, quy trình lặp lại, dữ liệu ổn định và nhiệm vụ được lập trình sẵn. Robot có thể hàn, lắp ráp, vận chuyển, kiểm tra sản phẩm vì mọi thứ được thiết kế để máy móc dễ vận hành.

Nhưng gia đình lại là một thế giới khác. Căn bếp hôm nay có thể khác hôm qua. Quần áo có thể nằm ở nhiều vị trí. Trẻ em và vật nuôi có thể bất ngờ xuất hiện. Một chiếc giường, một rèm cửa hay một đống bát đĩa không bao giờ giống nhau hoàn toàn. Chính sự “không tiêu chuẩn hóa” ấy khiến robot gia dụng trở thành bài toán khó hơn rất nhiều so với robot công nghiệp.

SeeLight S1 được thiết kế để xử lý phần nào bài toán này. Theo mô tả, robot hai tay có bánh xe có thể thực hiện nhiều thao tác gia đình như cắt rau, chiên trứng, giặt giũ, phơi quần áo và dọn giường. Nhà phát triển kỳ vọng giá phần cứng có thể giảm xuống dưới 100.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 14.700 USD, vào tháng 6/2027, bằng một nửa chi phí hiện tại.

Nếu mục tiêu này thành hiện thực, robot gia dụng sẽ không còn chỉ là món đồ trình diễn trong phòng thí nghiệm, mà có thể tiến gần hơn tới nhóm khách hàng thực tế: các gia đình có người già, trẻ em, vật nuôi hoặc có nhu cầu hỗ trợ việc nhà.

Vì sao Trung Quốc đặt cược vào robot gia đình?

Có ba lý do khiến robot gia đình trở thành hướng đi đáng chú ý.

Thứ nhất là áp lực dân số già. Khi xã hội già hóa, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi, hỗ trợ sinh hoạt và giảm gánh nặng lao động gia đình sẽ tăng nhanh. Một robot có thể dọn dẹp, lấy đồ, hỗ trợ việc nhà hoặc theo dõi an toàn cơ bản sẽ có giá trị thực tế lớn.

Thứ hai là lợi thế chuỗi cung ứng. Trung Quốc có hệ sinh thái sản xuất phần cứng, cảm biến, pin, động cơ, camera, chip và thiết bị thông minh rất mạnh. Điều này giúp các công ty robot có khả năng thử nghiệm nhanh, giảm giá thành và mở rộng sản xuất nếu tìm được mô hình phù hợp.

Thứ ba là sự phát triển của AI hiện thân. Robot gia đình không chỉ cần “biết trả lời” như chatbot, mà phải biết hiểu không gian, nhận diện đồ vật, lập kế hoạch hành động và tương tác an toàn với con người. Nói cách khác, AI phải bước ra khỏi màn hình để vận động trong thế giới vật lý.

Đây chính là điểm khiến cuộc đua robot trở nên hấp dẫn: sau làn sóng AI tạo sinh, câu hỏi tiếp theo là liệu trí tuệ nhân tạo có thể làm được việc trong đời thực hay không.

Robot vào bếp: Khi Trung Quốc đưa AI từ nhà máy về phòng khách

Rào cản lớn nhất: dữ liệu đời sống

Dù triển vọng lớn, robot gia đình vẫn chưa dễ thương mại hóa. Theo các chuyên gia trong ngành, môi trường dân dụng thiếu dữ liệu có cấu trúc hơn nhiều so với môi trường công nghiệp. Robot muốn làm việc nhà cần học từ vô số tình huống: nhà bếp, phòng ngủ, phòng tắm, ban công, đồ vật nhỏ, vật nuôi, người già, trẻ em và thói quen sinh hoạt khác nhau.

Đó là lý do các công ty Trung Quốc đang đẩy mạnh thu thập dữ liệu thực tế. OneRobotics, có trụ sở tại Thâm Quyến, đã công bố thỏa thuận trị giá 45 triệu nhân dân tệ nhằm thu thập dữ liệu cho nhiều bối cảnh như việc nhà, chăm sóc người cao tuổi và không gian bán lẻ. Robot OneRo H1 sẽ được triển khai để thu thập dữ liệu trong các nhiệm vụ như lưu trữ, dọn dẹp và lấy đồ trong nhà bếp, phòng ngủ, phòng tắm và ban công.

Điều này cho thấy cuộc đua robot gia đình không chỉ là cuộc đua chế tạo phần cứng. Đó còn là cuộc đua dữ liệu: ai có nhiều dữ liệu đời sống hơn, ai huấn luyện được robot hiểu thế giới thật tốt hơn, người đó có lợi thế.

Từ cơn sốt đến thực tế

Tuy nhiên, cần thận trọng. Robot hình người đang là chủ đề nóng, nhưng khoảng cách giữa video trình diễn và sản phẩm thương mại ổn định vẫn còn rất xa. Một robot có thể chiên trứng trong video chưa chắc đã đủ an toàn, bền bỉ và đáng tin cậy để hoạt động hằng ngày trong hàng triệu gia đình.

Ngay cả các lãnh đạo trong ngành cũng thừa nhận việc đưa robot hình người vào gia đình còn nhiều thách thức. Môi trường nhà ở thay đổi liên tục, yêu cầu robot phải nhỏ gọn, nhẹ, an toàn, có khớp linh hoạt và phản ứng nhanh khi gặp trẻ em hoặc vật nuôi. Với SeeLight S1, nhà phát triển cho biết robot được trang bị cơ chế điều khiển có thể dừng lại khi gặp vật nuôi hoặc trẻ nhỏ.

Điều đó cho thấy an toàn sẽ là tiêu chí sống còn. Trong nhà máy, robot có thể được đặt trong khu vực riêng. Trong gia đình, robot phải sống chung với con người. Chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể làm mất niềm tin của người dùng.

Khi robot không chỉ hút bụi

Thị trường robot gia dụng hiện vẫn chủ yếu do robot hút bụi thống trị. Nhưng nếu robot hình người có thể thực hiện nhiều việc phức tạp hơn, thị trường này sẽ bước sang một giai đoạn mới. Theo LeadLeo, thị trường robot gia dụng toàn cầu đạt khoảng 41 tỷ USD năm ngoái và được dự báo tăng trưởng 20% mỗi năm đến năm 2027.

Điều đáng nói là robot hình người gia dụng không chỉ cạnh tranh với thiết bị điện tử. Nó có thể chạm tới những lĩnh vực rộng hơn: dịch vụ chăm sóc người già, hỗ trợ gia đình đô thị, nhà thông minh, y tế tại nhà và thậm chí cả mô hình lao động trong tương lai.

Nếu robot có thể giặt đồ, dọn giường, lấy đồ, chuẩn bị bữa ăn đơn giản và hỗ trợ người cao tuổi, khái niệm “người giúp việc AI” sẽ không còn là viễn tưởng.

Cuộc đua mới của AI Trung Quốc

Câu chuyện SeeLight S1 cho thấy Trung Quốc đang tìm cách đưa AI vào những ứng dụng hữu hình hơn. Nếu chatbot là cuộc đua về ngôn ngữ và tri thức, robot gia đình là cuộc đua về hành động. Nếu AI tạo sinh trả lời câu hỏi, robot AI phải biết mở rèm, cắt cà chua, gấp quần áo và tránh va vào trẻ nhỏ.

Đây là bước chuyển quan trọng: từ AI trong trung tâm dữ liệu sang AI trong không gian sống.

Tuy nhiên, thành công sẽ không được quyết định bởi việc robot trông giống người đến đâu, mà bởi ba yếu tố thực tế hơn: làm được việc gì, có an toàn không và giá có đủ thấp để người dùng chấp nhận hay không.

Trong ngắn hạn, robot gia đình có thể vẫn là sản phẩm thử nghiệm dành cho một nhóm khách hàng hạn chế. Nhưng về dài hạn, nếu Trung Quốc giải được bài toán chi phí, dữ liệu và độ tin cậy, robot hình người có thể trở thành mặt trận tiếp theo trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Khi đó, câu hỏi không còn là robot có thể bước vào nhà hay không, mà là chúng sẽ bắt đầu từ căn phòng nào: nhà bếp, phòng ngủ hay không gian chăm sóc người già.