Sự điều chỉnh chiến lược năng lượng của châu Á giữa xung đột Trung Đông

Nhiều quốc gia châu Á có xu hướng gia tăng sử dụng than đá và điện hạt nhân nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. (Nguồn: Construction World)

Theo nhật báo kinh tế Les Echos (Pháp), nhiều quốc gia châu Á có xu hướng gia tăng sử dụng than đá và điện hạt nhân nhằm bảo đảm an ninh năng lượng.

More from WVR
Tăng cường dự trữ chiến lược xăng dầu, chủ động nguồn cung trong nước

Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 1/5 thương mại dầu mỏ và khí đốt toàn cầu – bị gián đoạn đã tạo ra cú sốc nguồn cung đối với khu vực châu Á, nơi nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh. Theo các số liệu thị trường, nhu cầu điện tại châu Á tăng khoảng 5% mỗi năm, cao hơn nhiều so với các khu vực khác, trong khi khu vực này đang bước vào giai đoạn cao điểm tiêu thụ điện mùa Hè.

Tình trạng giá khí tự nhiên hóa lỏng tăng mạnh đặc biệt ảnh hưởng đến các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Ấn Độ nhập khẩu tới 49% nhu cầu khí đốt, khiến nước này chịu tác động rõ rệt. Hãng tin Bloomberg cho biết chính phủ Ấn Độ đã yêu cầu một số nhà máy nhiệt điện chạy than hoãn bảo trì để duy trì công suất phát điện.

Ngoài ra, theo Công ty nghiên cứu năng lượng Argus, Ấn Độ cũng đang xem xét tăng sản lượng điện từ các nhà máy sử dụng than nhập khẩu, hiện mới chỉ chiếm khoảng 4% tổng sản lượng điện quốc gia.

Tại Bangladesh, sản lượng điện từ than đá đã tăng do nguy cơ thiếu hụt khoảng 6,6 GW công suất điện khí.

Tại Philippines, cơ cấu phát điện cũng đang thay đổi khi tỷ trọng điện than tăng lên trong khi điện khí giảm. Việt Nam cũng đang rà soát lại nguồn tài nguyên than trong nước để bảo đảm an ninh năng lượng.

Tại Thái Lan, Tổng công ty Phát điện Thái Lan (EGAT) đã thiết lập một “phòng tác chiến” để theo dõi diễn biến thị trường năng lượng 24/24 giờ. Năm 2025, khoảng 60% điện năng của Thái Lan được sản xuất từ khí đốt, trong đó 10% nguồn cung đến từ Qatar – quốc gia đang bị gián đoạn sản xuất khí.

Trước tình hình này, Thái Lan đã đàm phán tăng sản lượng khai thác khí tại các mỏ trong nước, Myanmar và khu vực hợp tác với Malaysia. Đồng thời, EGAT cũng chuẩn bị tăng sản lượng điện từ than đá, trong đó có việc tận dụng lại nhà máy Mae Moh – cơ sở phát thải CO₂ lớn nhất của nước này – với công suất có thể đạt 1,1 GW, dù trước đó đã có kế hoạch đóng cửa vào năm 2048.

Tại Đông Bắc Á, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng đang tăng cường sử dụng các nhà máy nhiệt điện chạy than như một nguồn dự phòng. Theo bà Xiaonan Feng, chuyên gia của Công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, than đá vẫn đóng vai trò “nguồn dự trữ chiến lược” trong những giai đoạn thị trường năng lượng biến động.

Chính phủ Hàn Quốc đã quyết định tạm thời dỡ bỏ giới hạn công suất 80% đối với các nhà máy nhiệt điện chạy than, cho phép 61 nhà máy vận hành tối đa công suất. Đồng thời, 6 lò phản ứng hạt nhân đang tạm dừng cũng sẽ được khởi động lại sớm hơn kế hoạch.

Tại Nhật Bản, chính phủ chưa đưa ra quyết định chính thức về việc đẩy nhanh tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân. Tuy nhiên, ông Yuichiro Tamaki, lãnh đạo một đảng đối lập lớn, cảnh báo rằng nếu không tận dụng tối đa nguồn điện hạt nhân, chi phí điện năng sẽ tăng mạnh.

Ông Yukio Kani, Giám đốc điều hành Công ty Jera – doanh nghiệp năng lượng lớn của Nhật Bản – cho biết nước này có thể phải khởi động lại các nhà máy nhiệt điện chạy than đã ngừng hoạt động nhưng chưa bị tháo dỡ, nếu khủng hoảng kéo dài. Năm 2025, khoảng 30% điện năng của Nhật Bản được sản xuất từ than đá.

Trong bối cảnh khu vực chịu nhiều áp lực, Trung Quốc được đánh giá là ít bị tác động hơn. Theo số liệu của Công ty Kpler, mặc dù nhập khẩu hơn một nửa lượng dầu từ Trung Đông, Trung Quốc sở hữu kho dự trữ khoảng 1,2 tỷ thùng, tương đương 204 ngày nhập khẩu.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng có cơ chế điều tiết giúp hạn chế biến động giá dầu khi giá chưa vượt ngưỡng 130 USD/thùng. Đặc biệt, tỷ trọng khí đốt trong cơ cấu năng lượng của nước này chỉ khoảng 8%, theo IEA, cùng với năng lực phát triển năng lượng tái tạo lớn, giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung khí nhập khẩu.