 |
| Hoạt động bán vàng của Nga có thể đã mang về hơn 5 tỷ USD cho nền kinh tế. (Nguồn: TASS) |
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định việc Nga bán vàng chưa phải dấu hiệu cho thấy một cuộc khủng hoảng tài chính sắp xảy ra.
Nguồn tiền khi ngân sách chịu sức ép
Theo Ngân hàng Trung ương Nga, tính đến đầu tháng 7/2026, nước này nắm giữ 73,4 triệu ounce vàng, tương đương khoảng 2.282 tấn. So với đầu năm, lượng vàng dự trữ đã giảm khoảng 43,5 tấn, đưa dự trữ vàng của Nga xuống mức thấp nhất kể từ trước khi xung đột Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022.
Với giá vàng từng đạt trung bình khoảng 4.800 USD/ounce trong bốn tháng đầu năm, trước khi giảm về khoảng 4.000 USD/ounce hiện nay, hoạt động bán vàng của Moscow có thể đã mang về hơn 5 tỷ USD.
Nhưng câu hỏi quan trọng là: Tại sao Nga phải hối hả bán vàng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị vẫn đang kéo dài và kim loại quý đang ở mức giá cao? Câu trả lời trước hết nằm ở tình trạng tài chính công của Nga.
Ngân sách nước này chịu áp lực nghiêm trọng trong những năm gần đây do chi tiêu quốc phòng tăng mạnh để phục vụ cuộc xung đột tại Ukraine. Theo Financial Times, Bộ Tài chính Nga từng cảnh báo chính phủ rằng khoản chi vượt dự toán cho diến dịch quân sứ có thể lên tới ít nhất 28 tỷ USD trong năm 2026, đồng thời tiếp tục vượt dự toán trong các năm 2027 và 2028.
Chi tiêu quốc phòng của Nga đã tăng hơn 4 lần kể từ năm 2021, lên khoảng 16.000 tỷ Ruble trong năm 2025, tương đương 204 tỷ USD.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành một trong những nguồn tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt.
Chuyên gia kinh tế Elina Ribakova tại Viện Kinh tế quốc tế Peterson, cho rằng việc Nga bán vàng cho thấy nước này đang phải tìm đến những tài sản có tính thanh khoản cao hơn để bù đắp thâm hụt ngân sách. Theo bà, điều đó phản ánh sức ép ngày càng lớn lên ngân sách cũng như các nguồn tài chính bù đắp thâm hụt.
Tuy nhiên, việc bán vàng không đồng nghĩa Nga đã cạn tiền.
Chuyên gia phân tích tài chính Chris Weafer tại Công ty tư vấn Macro-Advisory ở Moscow, cho rằng hoạt động bán vàng của Nga đáng chú ý nhưng không phải hành động bán tháo trong hoảng loạn. Theo ông, đây là một diễn biến bất thường nhưng về bản chất vẫn phù hợp với chức năng của một quỹ dự trữ quốc gia.
Phần lớn lượng vàng được bán ra không phải do Ngân hàng Trung ương Nga trực tiếp bán, mà đến từ Bộ Tài chính thông qua Quỹ Phúc lợi quốc gia (NWF).
Bảo vệ “bộ đệm” tài chính
Sau khi xung đột Ukraine bắt đầu vào năm 2022, các biện pháp trừng phạt khiến Nga không còn khả năng tiếp cận một số tài sản truyền thống như trái phiếu Kho bạc Mỹ và trái phiếu Đức. Vì vậy, vàng trở thành một thành phần quan trọng trong tài sản của NWF.
Theo Weafer, chính việc quỹ này sử dụng vàng khi cần tiền lại phù hợp với mục đích ban đầu của một quỹ phúc lợi quốc gia: tích lũy tài sản trong thời kỳ thuận lợi và bán ra khi nguồn lực tài chính cần được huy động.
NWF hiện được ước tính có giá trị khoảng 150 tỷ USD, trong đó khoảng 50 tỷ USD được xem là tài sản có tính thanh khoản. Việc bán vàng nhằm bổ sung nguồn tài sản thanh khoản cho quỹ, qua đó giúp Moscow duy trì một “bộ đệm” tài chính đáng kể.
Theo chuyên gia Weafer, Kremlin không muốn bộ đệm này suy giảm quá nhanh, bởi điều đó có thể làm gia tăng những đồn đoán về khủng hoảng tài chính hoặc khó khăn kinh tế, đồng thời ảnh hưởng đến vị thế địa chính trị của Nga. Việc duy trì khoảng 50 tỷ USD tài sản tiền mặt có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố hình ảnh về một nền kinh tế ổn định và có khả năng chống chịu.
Nga cũng có một lợi thế đặc biệt: đây là một trong những nước sản xuất vàng lớn nhất thế giới.
Nga hiện sở hữu lượng dự trữ vàng lớn thứ năm thế giới, tương đương khoảng 2.282 tấn, ở mức tương tự Trung Quốc, Pháp và Italy, nhưng thấp hơn đáng kể so với Đức và Mỹ. Do có ngành khai thác vàng trong nước, Moscow có thể tương đối nhanh chóng bổ sung lượng vàng đã bán bằng cách mua lại từ các nhà sản xuất nội địa.
Chuyên gia kinh tế Ribakova cho rằng đây là một “bộ đệm” đáng kể đối với Nga. Trong giai đoạn lo ngại các biện pháp trừng phạt, nước này từng chuyển một phần nguồn lực tài chính sang vàng và mua vàng từ các doanh nghiệp trong nước. Vì vậy, vàng không chỉ là tài sản dự trữ mà còn có thể được tái bổ sung từ nguồn cung nội địa.
Bán vàng đồng nghĩa với khủng hoảng?
Việc Nga trở thành một trong những nước bán vàng lớn nhất thế giới tất nhiên đặt ra câu hỏi về sức khỏe của ngân sách và nền kinh tế.
Theo số liệu mới của chính phủ Nga, tổng chi ngân sách liên bang và mức thâm hụt trong năm 2026 có thể vượt kế hoạch hơn 1.000 tỷ Ruble, tương đương khoảng 12,85 tỷ USD. Thâm hụt ngân sách hiện được dự báo ở mức 1,6% GDP trong năm 2026, tương đương khoảng 40 tỷ USD và vẫn có khả năng tăng thêm.
Tuy nhiên, nguồn thu từ dầu khí được cải thiện trong năm nay, trong đó giá dầu tăng do tác động từ cuộc chiến tại Iran, đã giúp Moscow phần nào bù đắp những khó khăn ngân sách. Đây mới là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với khả năng tài trợ chiến dịch quân sự của Nga.
Theo chuyên gia Ribakova, giới hạn thực sự đối với khả năng tài chính của Moscow nằm ở giá dầu và nguồn thu từ dầu khí. Khi giá dầu cao, Nga có thêm nguồn thu, khả năng vay vốn được cải thiện và hệ thống tài chính trong nước khỏe hơn. Ngược lại, nếu giá dầu giảm xuống 60 hoặc 40 USD/thùng, sức ép tài chính có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng.
Điều đó cũng lý giải vì sao việc Nga bán vàng hiện chưa được xem là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng tài chính tức thời. Cả hai vị chuyên gia Ribakova và Weafer đều cho rằng, dù nền kinh tế Nga đang đối mặt với những khó khăn rõ ràng, Moscow vẫn có khả năng tiếp tục tài trợ cho cuộc xung đột trong tương lai gần bằng cách cắt giảm chi tiêu ngoài quốc phòng.
Chuyên gia của Viện Kinh tế quốc tế Peterson Ribakova nhận định, Tổng thống Vladimir Putin có thể tiếp tục duy trì cuộc xung đột quân sự trong nhiều năm trong môi trường hiện nay, dù điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc Nga đạt thêm tiến triển trên chiến trường.
Trong khi đó, chuyên gia Weafer cũng cho rằng, ngay cả khi thâm hụt ngân sách tiếp tục ở mức hiện tại, Nga vẫn có thể tìm được nguồn tài chính và khó rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính hoặc suy yếu nghiêm trọng về vị thế địa chính trị trong 12 - 24 tháng tới.
Nếu việc bán vàng chưa phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng trước mắt, vấn đề đáng quan tâm hơn nằm ở những biến dạng mà xung đột quân sự đang tạo ra đối với nền kinh tế Nga. Chi tiêu quốc phòng tăng mạnh giúp Moscow duy trì nguồn lực cho chiến dịch quân sự, nhưng đồng thời làm thay đổi sâu sắc cơ cấu nền kinh tế. Những nguồn lực đáng lẽ dành cho tăng trưởng, đầu tư và các lĩnh vực dân sự đang bị hút vào chi tiêu quốc phòng.
Theo nhà phân tích Weafer, tình trạng này đang tạo ra “sự méo mó rất lớn” trong nền kinh tế và ngày càng bộc lộ những tác động tiêu cực về dài hạn. Nó thậm chí đã tạo ra sự chia rẽ trong nội bộ chính phủ giữa những người chịu trách nhiệm về tăng trưởng kinh tế và Điện Kremlin.
Vấn đề nằm ở chỗ mô hình hiện nay có thể giúp Nga duy trì cuộc xung đột quân sự trong ngắn hạn, nhưng sẽ khó bền vững nếu mục tiêu là đưa nền kinh tế trở lại quỹ đạo bình thường sau khi xung đột kết thúc.
Vì thế, Nga bán vàng không đơn giản là câu chuyện về một quốc gia đang thiếu tiền. Đó là câu chuyện về cách Moscow đang sử dụng các tài sản dự trữ để duy trì “bộ đệm” tài chính trong một nền kinh tế đang trong một cuộc xung đột quân sự và chi tiêu quốc phòng chi phối.
Vàng đang giúp Nga có thêm nguồn lực để vượt qua sức ép ngân sách hiện tại. Nhưng việc phải sử dụng đến tài sản dự trữ, trong khi thâm hụt ngân sách vẫn có nguy cơ tăng, cũng cho thấy cái giá kinh tế của chiến dịch quân sự đang ngày càng rõ rệt.
Trong ngắn hạn, Nga vẫn có những “tấm đệm” đủ lớn để tránh một cuộc khủng hoảng tài chính. Nhưng về dài hạn, câu hỏi lớn hơn không phải là Moscow còn bao nhiêu vàng để bán, mà là nền kinh tế Nga có thể duy trì mô hình chi tiêu hiện tại trong bao lâu mà không làm suy yếu khả năng tăng trưởng và phục hồi hậu xung đột.
| Giá vàng hôm nay 11/8/2026 tăng gần 8% mở ra cơ hội chốt lời, thị trường còn giằng co mạnh; Lý do Trung Quốc gia tăng tốc độ mua vào Giá vàng hôm nay 11/8/2026 giảm nhẹ đầu tuần, tuy nhiên, tâm lý giới chuyên gia và nhà đầu tư cá nhân tích cực hơn ... |
| Giá nông sản hôm nay 10/8/2026: Giá cà phê cao bất chấp dự báo sản lượng, nghịch lý thị trường? Mỹ gia tăng áp lực lên đối tác thương mại quan trọng Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 10/8/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch ... |
| Greenland chưa cấp phép, công ty liên quan ông Trump vẫn 'tiến tới' kế hoạch khoan tìm nguồn dầu trị giá 1.000 tỷ USD Chính quyền Greenland khẳng định chưa cấp phép, trong khi Greenland Energy đã vận chuyển thiết bị lên bờ để chuẩn bị khoan thăm dò ... |
| ASEAN tăng tốc xây dựng trung tâm Halal toàn cầu, ai đang giữ vai trò dẫn dắt? Trong "cuộc đua" Halal ASEAN, Indonesia định vị Halal như một phần của phong cách sống hiện đại và kinh tế sáng tạo. Malaysia tiếp ... |
| Cơ sở để tin vào động lực tăng trưởng hai con số Kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển biến quan trọng, tăng trưởng không còn phụ thuộc vào một động lực đơn ... |
