Tản mạn về văn hóa đọc

Theo dõi TGVN trên
Cho dù xã hội có văn minh đến đâu thì văn hoá đọc vẫn được duy trì và phát triển phù hợp theo sự phát triển của xã hội.
TIN LIÊN QUAN
tan man ve van hoa doc Ngày sách Việt Nam 2016
tan man ve van hoa doc Khơi dậy văn hóa đọc ở Italy

Khái niệm văn hoá đọc cho tới nay vẫn chưa có một học giả nào viết một cách chuẩn xác. Tuy nhiên, thuật ngữ văn hoá đọc đã được xã hội thừa nhận và được nhắc đến nhiều, thậm chí hiện nay văn hoá đọc còn là một đề tài nghiên cứu được nhiều người quan tâm. Thế nhưng, trước khi nghĩ đến chuyện chúng ta đọc như thế nào, hãy tự hỏi bản thân rằng, chúng ta đang đọc gì?

Câu hỏi trên làm tôi nhớ đến câu chuyện mới đây trong kỳ nghỉ 30/4 vừa qua của đại gia đình tôi ở Nha Trang. Trong lúc mọi người háo hức tắm biển, tôi bắt gặp một hình ảnh mà có lẽ không còn thấy trong cuộc sống thường nhật rất lâu rồi. Bên ban công đầy nắng và gió biển, mẹ tôi - người đã bước qua tuổi 70, đang đắm mình trong thế giới của riêng bà: “Papillon - người tù khổ sai”. Tôi biết cuốn sách đó. Nó không chỉ đồng hành trong suốt tuổi thơ của tôi, mà  luôn là một trong những cuốn sách mẹ tôi yêu thích.

tan man ve van hoa doc
Hội sách Hà Nội năm 2015.

Tôi chợt giật mình khi không nhớ lần cuối mình đọc sách và đi mua sách là khi nào. Tôi cũng nhận ra từ lâu lắm rồi, tôi không được đọc sách một cách thư thái như cách mẹ vẫn đọc mà thường là tranh thủ  phút nghỉ trưa hiếm hoi, vừa đọc vừa ngủ gật ở cơ quan hay uể oải lướt qua vài trang sách trước khi chìm vào cơn mộng mị sau một ngày dài mệt nhọc.

Thiếu không gian đọc sách?

Khác với việc tiếp thu thông tin từ các phương tiện truyền thông hiện đại khác, việc đọc sách đòi hỏi người đọc có tính tự giác cao. Các nhà phân tích về văn hóa đọc đã phân biệt rõ ràng hai hoạt động tiếp thu thông tin: Khi nghe một bản nhạc hoặc xem một bộ phim hay, chúng ta bị lôi cuốn nội tâm vào đó, cũng vui, buồn, ghét và giận. Trong khi đó, đọc sách sẽ bồi dưỡng trí nhớ và tư duy, mở mang kiến thức và hình thành thế giới quan cho người đọc.

Thế nhưng, khi xã hội ngày càng phát triển và càng hiện đại, con người càng khó chủ động trong cuộc sống của chính mình. Trước đây, khi các phương tiện thông tin đại chúng và các thiết bị như smartphones, iPad… chưa xuất hiện ồ ạt như hiện nay, người ta có thể dễ dàng bắt gặp những người đọc thảnh thơi bên cửa sổ, trước sân nhà, hay nằm trên ghế dài kê dưới bóng cây trong buổi trưa hè… 

Nhưng, ngày nay, khi quỹ thời gian rảnh rỗi ngày càng bị thu hẹp lại thời gian dành cho sách đang ngày càng ít đi. Sự tập trung khi đọc cũng vì thế mà ngày càng bị phân tán. Cũng vì thế mà những ước muốn thoát ra khỏi cuộc sống hiện thực, quên hết mọi phiền não, khó khăn và gạn đục khơi trong tâm hồn dường như cũng ngày một khó khăn hơn.

Đừng đọc theo phong trào

Ngày nay, mua sách rất dễ. Nhưng mua một cuốn sách đáng đọc và bổ ích lại không dễ dàng gì. Đó là chưa kể đến khối lượng sách dịch khổng lồ được xuất bản hàng năm với những lỗi morasse, lỗi dịch thuật, lỗi kỹ thuật… Đọc một cuốn sách có lỗi giống như ăn bát cơm tám có sạn. Nó không chỉ làm người đọc mất hết cảm hứng với cuốn sách đó, mà nghiêm trọng hơn, nó khiến họ nghi hoặc về chất lượng của những cuốn sách khác.

Bên cạnh đó, cũng có một xu hướng thường thấy là đọc theo phong trào. Những cuốn sách vừa được trao giải hay những cuốn mà tác giả của nó “dính scandal” lại bán chạy như tôm tươi, dù giá trị thực sự của nó còn nhiều tranh cãi, hoặc chẳng có gì đặc biệt. Đơn giản bởi rất ít người trong số chúng ta có được định hướng đọc và kế hoạch đọc cho mình.

Cũng có rất nhiều người có sở thích mua, sưu tầm sách… nhưng khi nào đọc, thậm chí có đọc hay không lại là việc khác. Với những người có sở thích này, cuốn sách nào gáy càng đẹp, bìa càng cứng càng tốt, để bày cho sang chứ có lẽ chẳng bao giờ họ giở ra. Người ta thậm chí mua sách chỉ để xin chữ ký của tác giả và lại cũng để… trưng bày cho sang.

Lại có những người chỉ đọc những điều mình thích chứ chưa chắc đã cần. Nhưng, đọc không chỉ là để giải trí. Đọc cần phải có mục đích và sự kiên nhẫn. Đó là một quá trình liên hệ qua lại giữa người đọc và tác giả, mà người xưa từng ví “đọc những cuốn sách hay khác nào đàm đạo với những bậc hiền nhân quân tử”.

Người ta nói rằng, đọc sách giúp hoàn thiện tư duy con người. Sách có ảnh hưởng rất lớn đến hành vi, đến thế giới nội tâm, đến trình độ văn hóa, đến hoạt động xã hội của người đọc. Ngay khi khép lại bài viết này, tôi sẽ đi tìm cho mình một cuốn sách. Còn bạn, bạn có tự hỏi, lần cuối bạn đọc sách là khi nào?

tan man ve van hoa doc Trên bàn cơm người Nhật

Chỉ hai ngày làm “con nuôi” trong một gia đình Nhật Bản cũng đủ để tôi trải nghiệm nhiều nét đẹp trong nền văn hóa ...

tan man ve van hoa doc Sự tích Việt Nam trên sân khấu Đức

Ngày 8-9/5 vừa qua, tại Bremen đã diễn ra sự kiện văn hóa độc đáo gây chú ý cho truyền thông Đức: Truyện cổ dân ...

tan man ve van hoa doc “Đánh thức” thói quen đọc sách

Nguyên nhân của văn hóa đọc bị xuống cấp rõ ràng là có rất nhiều: do bị văn hóa nghe nhìn lấn át, do quá ...

Minh Hòa

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 26/1: Nhích từng bước vững chắc, có nhân tố hỗ trợ, vàng sắp mở kỷ nguyên tăng giá mới?

Giá vàng hôm nay 26/1: Nhích từng bước vững chắc, có nhân tố hỗ trợ, vàng sắp mở kỷ nguyên tăng giá mới?

Mở cửa phiên giao dịch đầu tuần, giá vàng trong nước và thế giới đồng loạt tăng nhẹ.
Giá cà phê hôm nay 26/1: Sàn phái sinh tiếp tục 'nhuốm đỏ'; Giá hồ tiêu thế giới tăng trở lại

Giá cà phê hôm nay 26/1: Sàn phái sinh tiếp tục 'nhuốm đỏ'; Giá hồ tiêu thế giới tăng trở lại

Giá cà phê arabica 'nhuốm đỏ' tại tất cả các thời điểm bàn giao, dù mức giảm không lớn. Cà phê robusta tăng nhưng có dấu hiệu không bền
Lịch âm 26/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - Lịch vạn niên 26/1/2021

Lịch âm 26/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - Lịch vạn niên 26/1/2021

Lịch âm 26/1. Âm lịch hôm nay 26/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 26/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 26 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 26/1: Tuổi Tý công việc được như ý, tuổi Tuất tài lộc vượng

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 26/1: Tuổi Tý công việc được như ý, tuổi Tuất tài lộc vượng

Tử vi hôm nay 26/1/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSMT 26/1 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMT 26/1 - dự đoán XSMT 27/1

XSMT 26/1 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMT 26/1 - dự đoán XSMT 27/1

XSMT 26/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Trung nhanh nhất hôm nay, thứ 3 ngày 26 tháng 1 năm 2021. KQSXMT. SXMT 26/1.
XSMB 26/1 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMB 26/1 - dự đoán XSMB 27/1

XSMB 26/1 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMB 26/1 - dự đoán XSMB 27/1

XSMB 26/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Bắc nhanh nhất hôm nay, thứ 3 ngày 26 tháng 1 năm 2021. KQSXMB. SXMB 26/1.
XSMN 26/1 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMN 26/1 - dự đoán XSMN 27/1

XSMN 26/1 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 26/1/2021 - SXMN 26/1 - dự đoán XSMN 27/1

XSMN 26/1. Báo TGVN sẽ trực tiếp Kết quả xổ số miền Nam nhanh nhất hôm nay, thứ 3 ngày 26 tháng 1 năm 2021. KQSXMN. SXMN 26/1.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 3 ngày 26/1/2021: Cự Giải nên dành thời gian cho gia đình, Xử Nữ công việc nhiều khó khăn

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 3 ngày 26/1/2021: Cự Giải nên dành thời gian cho gia đình, Xử Nữ công việc nhiều khó khăn

Tử vi hôm nay 26/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Đảng Lao động và Đảng Cộng sản Thụy Sỹ gửi thư chúc mừng Đại hội Đảng lần thứ XIII

Đảng Lao động và Đảng Cộng sản Thụy Sỹ gửi thư chúc mừng Đại hội Đảng lần thứ XIII

Tổng bí thư Đảng Cộng sản Thụy Sỹ Massimiliano Ay đã gửi lời chúc Đại hội Đảng lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam thành công tốt đẹp.
Đại hội XIII của Đảng: Phiên trù bị bầu 17 đồng chí là Chủ tịch Đại hội

Đại hội XIII của Đảng: Phiên trù bị bầu 17 đồng chí là Chủ tịch Đại hội

Phiên họp trù bị Đại hội XIII của Đảng đã bầu Đoàn Chủ tịch Đại hội gồm 17 đồng chí.
Thủ phủ hoa đào Nhật Tân hối hả vào vụ Tết

Thủ phủ hoa đào Nhật Tân hối hả vào vụ Tết

Làng hoa đào Nhật Tân, quận Tây Hồ, Hà Nội đang vào mùa thu hoạch sớm, người dân tất bật, mang những cành nở sớm đi tiêu thụ.
Cùng đón Xuân tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Cùng đón Xuân tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Sáng 24/1, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã diễn ra buổi gặp mặt phóng viên, báo chí nhân dịp Xuân Tân Sửu 2021.
Bí ẩn giúp tháp nghiêng Pisa không đổ suốt 800 năm

Bí ẩn giúp tháp nghiêng Pisa không đổ suốt 800 năm

Bí ẩn này đã giúp tháp nghiêng Pisa - công trình mang tính biểu tượng của Italy đứng sừng sững, bất chấp hàng loạt trận động đất suốt 800 năm qua.
Thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững tại Hà Nội

Thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững tại Hà Nội

Hội Lữ hành Hà Nội đã thành lập Câu lạc bộ Du lịch bền vững VGreen và ra mắt Câu lạc bộ Du lịch bền vững VGreen trực thuộc Hiệp hội Du lịch Hà Nội.
Tết Nguyên đán là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?

Tết Nguyên đán là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?

Sau một thời gian dài du lịch Việt ngưng trệ, thiệt hại do dịch bệnh Covid-19, năm nay, Tết Nguyên đán có là cơ hội để du lịch Việt bứt phá?
Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Săn mây Tà Xùa là hoạt động yêu thích của các tín đồ du lịch. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn gặp được thác mây uốn lượn qua triền núi.
Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates - Bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp

Sokrates (470-399 TCN) được coi là bậc thầy của triết học cổ Hy Lạp. Ông cũng là sư phụ của Platon.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 2)

Seferis Giorgos, nhà thơ trào lưu mới; Solomos Dionysios, nhà thơ lớn đầu tiên của văn học Hy Lạp hiện đại; Varnalis Kostas, theo chính kiến phe tả.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Văn học Hy Lạp hiện đại (Kỳ 1)

Kazantzakis Nikos (1883-1957) là một nhà văn sáng tạo ra văn học Hy Lạp hiện đại, là một chính khách tiến bộ và nhà triết học.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ cuối)

Văn học cổ đại Hy Lạp-La Mã là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học sẽ là khuôn mẫu sau này.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 3)

Văn học cổ La Mã là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học sẽ là khuôn mẫu sau này.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 2)

Văn học cổ đại La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian.
Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Bản dịch 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tiếng Na Uy có gì đặc biệt?

Cách đây hơn nửa thế kỷ, 'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng được dịch ra tiếng Na Uy.
Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách ngày Xuân vốn là nét đẹp truyền thống của người Việt nhưng đã bị mai một theo thời gian và các nhà xuất bản đang nỗ lực phục hồi.
Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Cuốn sách tập hợp ba bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng về công tác tiến hành Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội XIII của Đảng...
Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn ra mắt cuốn sách 'Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát'.
Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas về những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.
Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Cuốn sách 'Giải mật Ngoại hạng Anh' và cuốn sách về Disney’s Land sẽ giúp người đọc hiểu hơn về ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận.
Phiên bản di động