Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, đổi mới toàn diện công tác thanh tra

Chuyển đổi mạnh mẽ sang thanh tra trực tuyến

Đảng và Nhà nước ta luôn xác định công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, “không ngừng, không nghỉ”. Gần đây là Nghị quyết số 04-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Trong đó, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, thanh tra không chỉ là công cụ phát hiện sai phạm, mà còn là thiết chế kiến tạo sự minh bạch, thúc đẩy đổi mới, bảo vệ sự ổn định và niềm tin xã hội.

Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, đổi mới toàn diện công tác thanh tra

Tháng 11/2025, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Kết luận thanh tra chỉ ra nhiều khuyết điểm, vi phạm nghiêm trọng tại Dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ.

Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, là “thanh bảo kiếm sắc bén” của Đảng, là công cụ hữu hiệu nhằm bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa, tăng cường kỷ luật, kỷ cương của Đảng và Nhà nước.

Thời gian qua, ngành Thanh tra đã đạt được nhiều kết quả tích cực như chủ động tham mưu nhiều cơ chế chính sách, tổ chức các cuộc thanh tra chuyên đề diện rộng và quyết liệt tinh gọn bộ máy theo hướng tập trung thống nhất...

Bên cạnh đó, ngành Thanh tra vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Tổ chức bộ máy và hoạt động thanh tra nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn một số hạn chế, hiệu lực và hiệu quả chưa tương xứng, phương thức hoạt động ở một số nơi chậm đổi mới.

Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Điều này đòi hỏi công tác thanh tra cần tiếp tục đổi mới toàn diện, hiện đại hóa mạnh mẽ, đặt nhân dân vào trung tâm của mọi hoạt động để hướng đến xây dựng một nền hành chính liêm chính, hiệu quả.

Trước yêu cầu thay đổi mạnh mẽ hiện nay, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt nhấn mạnh, hoạt động của ngành cần chuyển dịch từ việc chỉ tập trung phát hiện vi phạm sang trọng tâm là phòng ngừa và cảnh báo sớm. Đồng thời, phương thức làm việc cũng cần chuyển đổi mạnh mẽ từ thanh tra trực tiếp sang thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên nền tảng cơ sở dữ liệu.

Để cụ thể hóa những chủ trương, chính sách trong giai đoạn mới, thời gian qua, Đảng ủy Thanh tra Chính phủ triển khai một cách bài bản quá trình xây dựng dự thảo Đề án “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác thanh tra”.

Trong đó đã thông qua việc thành lập ban chỉ đạo, tổ biên tập, tiến hành rà soát hệ thống văn bản và phối hợp chặt chẽ với nhiều cơ quan, địa phương; tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng, tính khả thi khi triển khai trong thực tiễn.

Số hóa quy trình thanh tra

Công tác thanh tra không chỉ là phát hiện vi phạm mà còn hướng tới mục tiêu hoàn thiện thể chế, pháp luật. Qua thanh tra, các kẽ hở trong chính sách, pháp luật được chỉ rõ để kịp thời chấn chỉnh, hoàn thiện, giúp nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và đạo đức công vụ.

Luật Thanh tra 2025 cũng đã có nhiều đổi mới căn bản, thể hiện tư duy cải cách mạnh mẽ, tiếp cận theo hướng quản trị hiện đại, quản lý rủi ro, tăng cường kỷ luật, kỷ cương nhưng đồng thời giảm can thiệp hành chính không cần thiết, qua đó tạo bước ngoặt quan trọng trong tổ chức và hoạt động thanh tra nhà nước.

Luật Thanh tra 2025 cũng dành nhiều quy định quan trọng để thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động thanh tra. Việc thu thập thông tin, tài liệu phục vụ thanh tra được thực hiện thông qua cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước; hạn chế tối đa yêu cầu đối tượng thanh tra phải cung cấp lại những thông tin, tài liệu mà cơ quan nhà nước đã có.

Theo Tiến sĩ Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ đây là bước tiến rất đáng ghi nhận, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, vừa giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc số hóa quy trình thanh tra, xây dựng hồ sơ điện tử, phân tích dữ liệu lớn để phát hiện rủi ro, dấu hiệu vi phạm sẽ giúp hoạt động thanh tra chuyển dần từ mô hình “đi từng nơi, xem từng hồ sơ” sang mô hình “thanh tra thông minh”, có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.

Điều này không chỉ nâng cao chất lượng kết luận thanh tra, mà còn góp phần phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa và cũng là biện pháp quan trọng để giảm tối đa sự tiếp xúc giữa cán bộ thanh tra và đối tượng thanh tra, hạn chế tiêu cực, tham nhũng trong chính hoạt động thanh tra.

Khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, các quy định mới này sẽ góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, liêm chính, phục vụ, tạo dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định, qua đó củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào pháp luật và bộ máy nhà nước.