Thấy gì từ "luồng gió mới" của đảng Tisza đối với bước chuyển mình của Hungary?

Bầu cử Hungary: Thủ tướng Orbán đau đớn và trống rỗng sau thất bại, Budapest chờ đợi một tương lai mới

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử ngày 12/4. (Nguồn: EPA)

Đảng Tisza – lực lượng tương đối mới do chính trị gia Péter Magyar thành lập năm 2021 – đã giành chiến thắng áp đảo với 138/199 ghế, qua đó đạt đa số hai phần ba tại Quốc hội. Trong khi đó, liên minh cầm quyền gồm Fidesz và Đảng Dân chủ Cơ đốc giáo chỉ giành chưa đến 40% số ghế.

More from WVR
Hungary hậu bầu cử: Những chuyển động mới và thách thức phía trước

Kết quả này đồng nghĩa với việc Thủ tướng Viktor Orbán – người liên tục chiến thắng các cuộc bầu cử từ năm 2010 – đã thất bại, khép lại 16 năm cầm quyền.

Trong thời gian tại nhiệm, ông Orbán đã xây dựng một hệ thống quyền lực vững chắc trong nước, đồng thời theo đuổi chính sách đối ngoại “cân bằng”, duy trì quan hệ với nhiều quốc gia như Mỹ, Nga, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng khiến Hungary ngày càng bị cô lập trong Liên minh châu Âu (EU), kéo theo việc bị hạn chế nguồn tài trợ và làm suy yếu triển vọng tăng trưởng.

Kinh tế được xem là yếu tố then chốt trong số nhiều nguyên nhân dẫn đến thất bại của liên minh cầm quyền, khi Hungary phải đối mặt với lạm phát cao nhất trong hai thập kỷ sau cuộc bầu cử năm 2022.

Cú sốc thất bại

Ngày 16/4, trong một cuộc phỏng vấn trên kênh Patrióta, Thủ tướng sắp mãn nhiệm Viktor Orbán đã lần đầu nói về thất bại của mình và Fidesz: “Đây là một thất bại rõ ràng. Mức độ thất bại là rất lớn”. Ông thừa nhận “một kỷ nguyên chính trị đã khép lại”.

Sau gần hai thập kỷ cầm quyền liên tục, ông Orbán tỏ rõ tâm trạng trầm lắng khi nhắc đến kết quả bầu cử, mô tả cảm giác của mình là “đau đớn và trống rỗng”. Ông cho biết đang dồn tâm sức vào công việc như một “liệu pháp tinh thần” để vượt qua cú sốc, đồng thời nói: “Ngay cả tôi cũng nghĩ chúng tôi sẽ chiến thắng”.

Nhà lãnh đạo nhận hoàn toàn trách nhiệm về thất bại, đồng thời cũng thừa nhận Fidesz đã không còn kết nối được với cử tri trong khi "thông điệp của đối thủ mạnh hơn”, đề cập cam kết của Tisza về cải cách, chống tham nhũng và phá vỡ hệ thống chính trị hiện tại của ông Orban

Tuy vậy, ông Orbán khẳng định sẽ không rút lui. Theo ông, thất bại này đòi hỏi một “cuộc đổi mới toàn diện” đối với Fidesz và toàn bộ cánh hữu Hungary, bao gồm cải tổ lãnh đạo và cơ cấu đại diện trong Quốc hội. Đại hội đảng dự kiến diễn ra vào ngày 28/4.

“Nếu nhóm của tôi muốn tôi lùi về ghế sau, tôi sẽ làm. Nhưng nếu họ muốn tôi dẫn dắt với vai trò là một đội trưởng, tôi cũng sẵn sàng”, ông nói.

Theo một quan chức Liên minh châu Âu (EU), ông Orbán cũng sẽ không tham dự cuộc họp không chính thức của Hội đồng châu Âu tại Cyprus vào tuần tới, cho thấy nhiệm kỳ kéo dài của ông đang nhanh chóng đi đến hồi kết.

Về phía đối lập, ông Péter Magyar đã phát tín hiệu thay đổi đường lối so với chính quyền tiền nhiệm, cam kết di dời Văn phòng Thủ tướng khỏi Cung điện Carmelite tại Budapest.

Hungary 'hậu Orban'

Đảng Tisza và Thủ tướng đắc cử Péter Magyar liệu có mang đến 'luồng gió mới' cho Hungary? (Nguồn: Anadolu)

Theo ông Zoltan Egeresi, nhà nghiên cứu tại Đại học Hành chính công Ludovika, Hungary, việc ông Orbán chuyển sang phe đối lập làm dấy lên kỳ vọng từ cử tri của Thủ tướng đắc cử Péter Magyar về một sự điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của Hungary, theo hướng cải thiện quan hệ với EU và các nước láng giềng.

So với lập trường chỉ trích Ukraine trong những năm gần đây dưới thời ông Orbán, quan hệ với Kiev được dự báo sẽ cải thiện, mang tính xây dựng hơn.

Trong chiến dịch tranh cử, Tisza định hình cuộc bầu cử như lựa chọn giữa Nga và châu Âu. Với sự thay đổi chính quyền, Hungary nhiều khả năng theo đuổi đường lối thực dụng hơn, phù hợp hơn với các mục tiêu của EU, qua đó giảm tình trạng đối đầu tại Hội đồng châu Âu.

Bên cạnh việc bình thường hóa quan hệ với các cường quốc chủ chốt trong EU và cải thiện quan hệ với các nước láng giềng, Hungary cũng được dự báo sẽ theo đuổi cách tiếp cận thực dụng hơn đối với Trung Quốc, Nga và các quốc gia Turkic, thay vì chính sách “Hướng Đông” mà ông Orbán khởi xướng từ đầu những năm 2010.

Theo đó, quan hệ đối ngoại sẽ dựa nhiều hơn vào thể chế, thay thế cách tiếp cận mang tính cá nhân hóa trước đây. Trong đó, quan hệ giữa Hungary với Nga được dự báo sẽ có nhiều thay đổi.

Quan hệ với Mỹ cũng được kỳ vọng điều chỉnh theo hướng ổn định hơn trên nền tảng đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), dù thiếu đi các mối quan hệ cá nhân như trước.

Về kinh tế, ưu tiên hàng đầu của chính phủ mới là khôi phục tăng trưởng và mở khóa nguồn vốn từ EU. Tuy nhiên, việc hàn gắn quan hệ sau nhiều năm căng thẳng sẽ không dễ dàng, đòi hỏi Budapest phải từng bước xây dựng lại lòng tin.

Sự thay đổi quyền lực tại Budapest không chỉ khép lại một kỷ nguyên chính trị kéo dài hơn một thập kỷ, mà còn mở ra giai đoạn thử thách mới, khi Hungary phải cân bằng giữa yêu cầu cải cách trong nước và áp lực điều chỉnh vị thế trong trật tự châu Âu đang biến động.