Hungary hậu bầu cử: Những chuyển động mới và thách thức phía trước

Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary vừa qua mang ý nghĩa bước ngoặt, không chỉ đối với quốc gia này mà còn đối với Liên minh châu Âu (EU), đồng thời có thể tác động tới quan hệ EU - Nga cũng như cuộc xung đột Nga - Ukraine ở một vài góc cạnh.

Thủ tướng tương lai của Hungary đưa ra lập trường về quan hệ với Nga, kêu gọi EU làm một việc, Moscow lên tiếng Mỹ lên tiếng sau thất bại của Thủ tướng Viktor Orban trong cuộc bầu cử Hungary Bầu cử Hungary: Thủ tướng Orbán chính thức thừa nhận thất bại, kết thúc 16 năm cầm quyền, một chính phủ thân EU sẽ được thành lập

Thủ tướng Hungary Viktor Orban ngày 12/4 đã thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội, đồng thời chúc mừng ông Peter Magyar, thủ lĩnh của đảng Tisza (đảng Tôn trọng và Tự do) được thành lập năm 2021, sau khi kết quả sơ bộ cho thấy đảng Fidesz cầm quyền của ông sẽ không thể tiếp tục nắm quyền sau 16 năm lãnh đạo đất nước.

Không thể đánh lạc hướng

Là thành viên EU và NATO, Hungary, thời gian qua, có cách tiếp cận riêng trong quan hệ với các đối tác lớn. Trong khi EU đối mặt với nhiều thách thức trong quan hệ với Mỹ và Nga, Budapest dưới thời Thủ tướng Orban duy trì các kênh tiếp xúc với cả Washington và Moscow, từng khiến một số đối tác trong EU bày tỏ quan ngại.

Trong bối cảnh chịu áp lực từ nhiều hướng, ông Orban có thêm tự tin bước vào cuộc đua bầu cử Quốc hội nhờ sự ủng hộ nhiệt thành của cả Mỹ và Nga. Mặc dù bận rộn, cả Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đều tới Hungary.

8C.số 16: Hungary trước bước ngoặt chính trị: Khi cơn sóng ngầm lên tiếng

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán ngày 12/4 thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội. (Nguồn: CBC)

Từ xa, ông Trump công khai bày tỏ sự ủng hộ ông Orban trên mạng xã hội, kêu gọi cử tri Hungary bỏ phiếu bầu đương kim Thủ tướng và tuyên bố Mỹ sẽ hỗ trợ Hungary mạnh mẽ về kinh tế nếu ông Orban tái đắc cử.

Từ phía Nga, dù không ủng hộ công khai và trực tiếp như Washington, Moscow lên tiếng chỉ trích những cáo buộc can thiệp bầu cử và phản ánh quan ngại về vai trò của các yếu tố bên ngoài trong tiến trình chính trị của Hungary.

Tuy nhiên, những yếu tố đối ngoại này đã không mang tính quyết định đối với kết quả của ông Orban. Sau khi kết quả kiểm phiếu sơ bộ được công bố, nhà lãnh đạo Hungary đã thừa nhận thất bại, song cũng khẳng định sẽ tiếp tục “phục vụ quốc gia từ vị trí đối lập”.

Nguyên nhân của thất bại, được nhiều nhà phân tích đánh giá, không đến từ những biến số ngẫu nhiên mà có thể phản ánh những biến chuyển tích tụ từ trước đó trong nội tại đất nước, cho thấy yếu tố trong nước giữ vai trò quan trọng trong việc quyết định kết quả bầu cử.

Chuyên gia Khoa học chính trị Istvan Kiss, Giám đốc Viện Danube, nguyên cố vấn chính trị tại Văn phòng Thủ tướng Orban cho rằng, trong cuộc bầu cử Quốc hội lần này, ông Orban phải đối mặt với phe đối lập đủ mạnh và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Ông Peter Magyar đã có bước đi khôn khéo, kêu gọi sự liên kết giữa các lực lượng đối lập, qua đó tập hợp được lượng phiếu đáng kể.

Ngoài ra, cũng theo chuyên gia này, bối cảnh kinh tế trong những năm gần đây cũng có nhiều biến động. Nếu như trước đây, tăng trưởng kinh tế là một trong những yếu tố củng cố vị thế của chính phủ, trong giai đoạn vừa qua, các khó khăn kinh tế cùng sự khác biệt trong đánh giá của xã hội đã phần nào tác động tới lựa chọn của cử tri.

Ông Gabor Scheiring, Phó Giáo sư Đại học Georgetown (Qatar), cựu nghị sĩ Quốc hội Hungary cho rằng các vấn đề như tiền lương trì trệ, bất bình đẳng gia tăng, chênh lệch giàu nghèo ngày càng lớn… không chỉ là hệ quả từ các cú sốc bên ngoài mà đến từ chính mô hình kinh tế rập khuôn, góp phần làm gia tăng áp lực khiến cử tri quay lưng với ông Orban và mong muốn thay đổi.

Dù không giành chiến thắng, ông Orban vẫn duy trì được sự ủng hộ đáng kể trong một bộ phận cử tri, đặc biệt là những nhóm đề cao ổn định và chủ quyền quốc gia.

Lãnh đạo đảng Tisza, ông Peter Magyar, cùng cử tri vui mừng với kết quả bầu cử. (Nguồn: France 24)

Thách thức phía trước

Với kết quả bầu cử, ông Magyar dự kiến trở thành người đứng đầu chính phủ mới, mở ra khả năng điều chỉnh chính sách đối nội và đối ngoại của Hungary.

Thông điệp tranh cử xuyên suốt của ông Magyar tập trung vào chống tham nhũng và cải thiện các lĩnh vực dân sinh như y tế và giao thông công cộng. Ông cũng bày tỏ mong muốn điều chỉnh quan hệ với EU và NATO theo hướng gắn kết hơn.

Không để cử tri chờ đợi lâu, ngay sau khi kết quả bầu cử được công bố, ông Magyar đã đưa ra những cam kết cải cách dồn dập.

Tại cuộc họp báo ngày 13/4, nhà lãnh đạo đảng Tisza nhấn mạnh việc “khôi phục các chuẩn mực dân chủ”, khai thông nguồn tài trợ đang bị đóng băng từ EU; “nhanh chóng triển khai các biện pháp chống tham nhũng, khôi phục tính độc lập của tư pháp và bảo đảm tự do báo chí”.

Đáng chú ý, ông Magyar cho biết sẽ sửa đổi Hiến pháp, tối đa hai nhiệm kỳ liên tiếp với vị trí Thủ tướng.

Kết quả cuộc bầu cử mở ra một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng đối với Hungary, với nhiều kỳ vọng về thay đổi nhưng cũng không ít thách thức phía trước.

Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng của chính phủ mới trong việc hiện thực hóa các cam kết, đồng thời duy trì sự cân bằng trong chính sách đối nội và đối ngoại trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực biến động nhanh chóng, khó lường