Rầm rộ thâm nhập
Trước khi Việt Nam tham gia vào WTO (1/2007), thị trường bán lẻ trong nước luôn được các doanh nghiệp nước ngoài đánh giá là đầy tiềm năng. Và Việt Nam cũng đã mở cửa cho một số nước EU tham gia vào thị trường từ rất sớm như Metro, CP... Sau khi là thành viên chính thức, các “đại gia” nước ngoài quan tâm nhiều hơn và đẩy mạnh “thâm nhập” thị trường Việt Nam.
Đặc biệt trong hai năm trở lại đây, các nhà phân phối hàng đầu thế giới đến từ Mỹ, Nhật, Hàn, Thái Lan nhận thấy những tiềm năng lâu dài ở thị trường Việt Nam nên đầu tư mạnh hơn. Đây là điều đã được dự báo trước vì theo lộ trình thực hiện các cam kết với WTO, Việt Nam chính thức cho phép thành lập các công ty bán lẻ 100% vốn đầu tư nước ngoài từ tháng 1/2015.
 |
| Theo Tổng cục Thống kê, năm 2015, tổng mức bán lẻ hàng hóa ước đạt 109 tỷ USD, tăng 10,6% so với cùng kỳ năm ngoái. |
Thêm vào đó, việc Cộng đồng kinh tế ASEAN đi vào hoạt động từ năm 2016 sẽ cho phép hàng hóa, vốn và nhân lực… di chuyển tự do trong khối. Chưa kể tới khi Hiệp định TPP dự kiến được ký kết trong thời gian tới với hơn 10.000 loại hàng hóa trong 12 nước thành viên được loại bỏ hoàn toàn thuế quan sẽ tạo điều kiện cho thị trường bán lẻ Việt Nam phát triển.
Theo Bộ Công Thương, nhiều tập đoàn khổng lồ về bán lẻ của thế giới như Walmart của Mỹ hay Auchan của Pháp đang tìm kiếm các nhà cung ứng để chính thức hoạt động tại Việt Nam nhằm đón đầu TPP.
Trong đó Tập đoàn Auchan đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Công ty Cổ phần Hóa dầu Quân đội (MIPEC) để triển khai chuỗi siêu thị bán lẻ Simply Mart tại thị trường miền Bắc. Tập đoàn này cho biết, có thể đầu tư 500 triệu USD vào Việt Nam trong 10 năm tới.
Các “đại gia” bán lẻ khác như Tập đoàn E-mart của Hàn Quốc, Seven Eleven của Thái Lan, Parkson của Malaysia cũng bước đầu tham gia thị trường. Tập đoàn bán lẻ số 1 Hàn Quốc Lotte tuyên bố, đến năm 2020 sẽ lập 60 siêu thị tại Việt Nam trong khi Aeon của Nhật Bản cũng thông báo sẽ mở 20 trung tâm thương mại.
Vì vậy, không ngạc nhiên khi Central Group - đơn vị đã mua lại hệ thống Metro Cash&Carry cuối năm 2015, hoàn tất thương vụ mua BigC làm dấy lên lo ngại về sự “thôn tính” thị trường của các doanh nghiệp ngoại.
Cạnh tranh khốc liệt
Theo thống kê không chính thức, các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài đang chiếm khoảng 40-50% trong hơn 850 siêu thị tại Việt Nam.
Đáng kể nhất là hệ thống đại siêu thị như Big C, Lotte Mart, Metro Cash&Carry, Aeon… Ngoài ra, còn có chuỗi hơn 100 cửa hàng tiện lợi của Circle K (Mỹ), chuỗi hơn 120 cửa hàng của Shop&Go (Singapore) và khoảng 100 cửa hàng của Bs mart (Thái Lan)…
Điểm mặt hệ thống các siêu thị, cửa hàng tiện lợi, bán lẻ của Việt Nam, đáng kể có: 80 siêu thị Co-opmart, 96 cửa hàng Co.op Food và gần 200 cửa hàng; Fivimart với 20 siêu thị tại Hà Nội, Citimart có 27 siêu thị chủ yếu tại TP.HCM, hệ thống Hapro với hơn 20 cửa hàng…
Ra đời muộn nhưng Vinmart lại có tốc độ phát triển nhanh chóng, nhất là sau thương vụ mua lại Ocean Retail của Tập đoàn Đại Dương, nâng số siêu thị của Vingroup lên con số 19 và 56 cửa hàng tiện lợi trên khắp cả nước.
Thống kê trên cho thấy, thực tế Metro hay BigC đã thâm nhập thị trường Việt Nam từ 20 năm trước nhưng qua quá trình cạnh tranh, các doanh nghiệp bán lẻ trong nước đã nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Hơn nữa, các chính sách khi Việt Nam hội nhập sâu rộng với quốc tế đều tính toán đến quỹ thời gian để các doanh nghiệp trong nước thích nghi và lớn mạnh. Đây phải được coi là cơ hội để các doanh nghiệp bán lẻ trong nước nâng cao sức cạnh tranh của mình và tận dụng những thời gian còn lại để phát triển.
Mảnh đất màu mỡ
Theo Bộ Công Thương, thị phần bán lẻ hiện đại ở Việt Nam mới chiếm khoảng 25% tổng mức bán lẻ, thấp hơn các nước trong khu vực như Philippines 33%, Thái Lan 34%, Trung Quốc 51%, Malaysia 60% và Singapore lên đến 90%.
Dự kiến đến năm 2020, Việt Nam sẽ nâng tỉ lệ kênh bán lẻ hiện đại lên mức 45%. Cả nước sẽ có khoảng 1.200 - 1.300 siêu thị, số trung tâm thương mại cũng tăng lên trên 300 và cửa hàng tiện ích lên đến hàng ngàn... Chính vì vậy mà thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn đang là mảnh đất màu mỡ và còn nhiều dư địa để các doanh nghiệp trong nước đầu tư.
Cả nước hiện có khoảng 724 siêu thị và 132 trung tâm thương mại, số cửa hàng có thương hiệu và vận hành theo chuỗi mới chỉ dừng lại ở con số hàng trăm. Chưa kể phần lớn hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại chỉ tập trung tại các thành phố lớn và khu vực nội thành. Khu vực nông thôn, ngoại thành hầu như chưa có các hệ thống bán lẻ. Vì thế, thị phần bán lẻ hiện đại Việt Nam còn đang bị bỏ ngỏ khá nhiều.
Chưa kể Việt Nam có trên 93 triệu dân, lực lượng dân số trẻ chiếm hơn một nửa và GDP bình quân đầu người hơn 2.100 USD/năm. Trong tương lai, GDP sẽ ngày càng tăng, đó là tiền đề cho sự phát triển của ngành bán lẻ, đặc biệt là bán lẻ hiện đại.
Vì vậy các doanh nghiệp trong nước cần chuẩn bị nghiêm túc để đối phó với những mối đe dọa đến từ các doanh nghiệp bán lẻ ngoại. Nếu có chiến lược, đầu tư bài bản, cộng với yếu tố “sân nhà”, doanh nghiệp bán lẻ trong nước hoàn toàn có cơ sở cạnh tranh ngang ngửa với các nhà đầu tư ngoại.
