Tiết lộ sức khoẻ của nền kinh tế Mỹ sau một năm Tổng thống Trump nắm quyền

Sau một năm cầm quyền của Tổng thống Trump, sức khoẻ của nền kinh tế Mỹ ra sao? (Nguồn: VCG)

Tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng

Tăng trưởng GDP quý IV/2025 của Mỹ chỉ đạt 1,4%, giảm mạnh so với mức 4,4% của quý III và 3,8% của quý II, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của giới phân tích (từ 2,5-2,8%).

Như vậy, tăng trưởng GDP cả năm của Mỹ đạt 2,2%, thấp hơn mức tăng trưởng 2,8% của năm 2024 (năm cuối nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden). Trước đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng tỏ tự tin về tăng trưởng kinh tế Mỹ, cho rằng tốc độ tăng trưởng cả năm 2025 có thể đạt 3%.

Theo Cục Phân tích kinh tế Mỹ (BEA), đợt đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài hơn 1 tháng (từ ngày 1/10-12/11/2025) là yếu tố chính kéo giảm tăng trưởng. Chi tiêu của chính quyền liên bang giảm với tốc độ 16,6% trong quý IV, trong đó việc gián đoạn cung cấp dịch vụ công đã làm giảm khoảng 1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP của quý IV.

Tuy nhiên, BEA cho biết tác động đầy đủ của việc đóng cửa chính phủ “không thể định lượng chính xác”.

Bên cạnh đó, chi tiêu tiêu dùng cũng chậm lại. Thước đo chỉ số tiêu dùng thực tế chỉ tăng 2,4% trong quý IV. Lạm phát có dấu hiệu nhích lên khi chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng 2,9% trong tháng 12, so với 2,8% trước đó. Thị trường lao động tiếp tục là điểm đáng lo ngại dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp.

Số liệu việc làm mới đã chững lại trong năm 2025 trong bối cảnh doanh nghiệp đối mặt với bất định về thuế quan và chính sách nhập cư, cũng như tác động của tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) đến nhu cầu lao động.

Giới phân tích dự báo kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng khoảng 2,2% trong năm 2026 nhờ đầu tư tiếp tục vào AI, các biện pháp cắt giảm thuế và đồng USD yếu hơn hỗ trợ xuất khẩu.

Vẫn có mặt tích cực

Trước thềm Tổng thống Trump phát biểu Thông điệp liên bang năm 2026, trong đó nội dung tập trung vào kinh tế, tờ Wall Street Journal đã tổng hợp một số kết quả kinh tế đã đạt được.

Trước hết, thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục tăng điểm trong năm 2025, trừ giai đoạn ngay sau khi chính quyền Mỹ áp thuế đối ứng. Chỉ số S&P 500 tăng gần 1/3 điểm trong bối cảnh các nhà đầu cơ tăng cường mua cổ phiếu liên quan đến AI, chỉ số công nghiệp Dow Jones đạt mức kỷ lục 50.000 điểm. Đây chính là động lực tăng trưởng và tiêu dùng của Mỹ trong năm 2025.

Thứ hai, tiền lương tăng nhanh hơn dự báo khi tiền lương thực tế trừ đi lạm phát tăng khoảng 1,1-1,2% trong năm 2025. Song sự mất cân bằng trong thu nhập là điều đáng lo ngại, với kinh tế Mỹ tăng trưởng theo hình chữ K trong đó các nhóm có thu nhập thấp bị ảnh hưởng nhất.

Thứ ba, tỷ lệ thất nghiệp dao động trong mức 4,3-4,5% và đây là mức khá thấp, song nguyên nhân chủ yếu do chính sách nhập cư siết chặt, chứ không phải vì sức khỏe của thị trường lao động.

Theo ngân hàng Goldman Sachs, nhập cư ròng đạt 500.000 người, giảm từ mức 1 triệu người trong giai đoạn các năm 2010 chính là nguyên nhân khiến nền kinh tế chỉ cần tạo ra ít việc làm hơn để giữ tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp.

Mặt khác, việc làm mới được tạo ra có dấu hiệu tăng nhẹ trong tháng 1/2026 nhưng cũng chỉ tập trung vào các lĩnh vực như y tế, dịch vụ xã hội, dấu hiệu cho thấy sự già hóa của dân số Mỹ.

Cần cải thiện trong tương lai

Lạm phát duy trì ở mức 2,4%, thấp hơn mức 3% của tháng 1/2025 khi Tổng thống Trump quay lại nắm quyền, song không có nghĩa là thuế quan không tác động đến cuộc sống người dân.

Theo nghiên cứu của Fed New York, gần 90% thuế quan được chuyển cho doanh nghiệp và người dân Mỹ. Giá cả nhu yếu phẩm tăng mạnh (cà phê tăng 18%, thịt bò tăng 17%, điện tăng hơn 6%) đè nặng lên vai người tiêu dùng, trong khi xăng dầu (-7,5%) là một trong số ít mặt hàng giảm giá. Do đó người dân Mỹ vẫn có cảm giác giá cả sinh hoạt tăng.

Nhà ở vẫn là gánh nặng đối với người tiêu dùng. Một hộ gia đình Mỹ phải dành mỗi tháng 42% thu nhập để trả góp, lãi suất, thuế bất động sản và bảo hiểm so với mức 44% của đầu năm 2025.

Đáng chú ý, tăng trưởng kinh tế năm 2025 chỉ đạt 2,2%, thấp hơn mức 2,4% của năm 2024 và là mức thấp nhất kể từ năm 2022.

Thâm hụt thương mại tiếp tục gia tăng. Lời hứa giảm thâm hụt thương mại chưa thực hiện được khi Mỹ tiếp tục nhập siêu 1,24 nghìn tỷ USD so với mức 1,21 nghìn tỷ USD năm 2024.

Trong khi đó, chỉ số chế tạo giảm 8 tháng liên tiếp kể từ tháng 4/2025; thuế quan giúp bảo vệ một số doanh nghiệp trong nước song cũng đẩy chi phí sản xuất lên trong bối cảnh chuỗi cung ứng hiện đã toàn cầu hóa mạnh mẽ, nhiều máy móc và nguyên vật liệu phải nhập khẩu từ nước ngoài.