Tôn vinh quần thể di sản theo chuỗi đầu tiên tại Việt Nam

Tối 20/12, Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản thế giới đã trang trọng diễn ra. Sự kiện nhằm tôn vinh quần thể di sản theo chuỗi đầu tiên tại Việt Nam, đồng thời lan tỏa các giá trị tư tưởng, văn hóa đặc sắc của Phật giáo Trúc Lâm đến với cộng đồng quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông trao Bằng UNESCO ghi danh Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới cho 3 địa phương Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh. (Nguồn: TTXVN)

Trong không khí trang nghiêm tại vùng non thiêng Yên Tử, tối 20/12, Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng và Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh, các địa phương liên quan tổ chức Lễ đón nhận Bằng UNESCO ghi danh Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa thế giới, diễn ra tại Khu Di tích và Danh thắng Yên Tử.

Sự kiện được tổ chức trong không khí trang trọng, gắn với chuỗi hoạt động tưởng niệm 717 năm ngày Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn (1308-2025).

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc được đánh giá là một không gian di sản liên hoàn, thống nhất, phản ánh trọn vẹn quá trình hình thành, phát triển và lan tỏa của hệ giá trị văn hóa-tinh thần đặc sắc của Việt Nam.

Đây là nơi kết tinh hài hòa giữa di sản vật thể và phi vật thể, giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với đời sống tín ngưỡng tâm linh của dân tộc.

Sự kiện đón nhận bằng công nhận của UNESCO càng trở nên đặc biệt khi diễn ra đúng vào ngày Đại lễ tưởng niệm 717 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn. Việc hai sự kiện trọng đại hội tụ trong cùng một ngày mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự gặp gỡ hài hòa giữa giá trị lịch sử dân tộc và sự tôn vinh của cộng đồng quốc tế.

Tại buổi lễ, ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, khẳng định: "Quần thể Di tích này là minh chứng đặc biệt cho sự ra đời và tiếp nối di sản trường tồn của Phật giáo Trúc Lâm - một truyền thống Thiền tông độc đáo của Việt Nam. Đây không chỉ là những dấu tích của quá khứ, mà là một di sản sống - trung tâm sinh động của đời sống tâm linh và sự tiếp nối văn hóa."

Đáng chú ý, đây là hồ sơ đề cử đầu tiên tại Việt Nam triển khai theo hình thức di sản theo chuỗi với cách tiếp cận độc đáo, liên kết các điểm di tích nằm trên địa bàn rộng lớn thuộc 3 địa phương: Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Sự thành công của hồ sơ là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của các cấp ngành, tạo nên một mô hình quản lý liên vùng hiệu quả, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế của UNESCO.

Đây là Di sản Thế giới thứ 9 của Việt Nam được vinh danh kể từ sau khi danh thắng Tràng An được công nhận vào năm 2014.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính khẳng định, việc được công nhận là Di sản Thế giới không chỉ là niềm tự hào mà còn đặt ra trách nhiệm lớn lao trong công tác bảo tồn.

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng đã đưa ra những cam kết nhằm bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản về: Tính toàn vẹn và xác thực của di sản theo các tiêu chí và khuyến nghị của UNESCO; Quản lý tổng thể, liên ngành, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế-xã hội bền vững; Phát huy vai trò của cộng đồng, các tổ chức tôn giáo và chủ thể văn hóa trong việc gìn giữ, trao truyền các giá trị di sản; Gắn bảo tồn với du lịch bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; Hoàn thiện thể chế, chính sách, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và khuyến khích sự sáng tạo của các địa phương trong vùng di sản.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính yêu cầu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng 3 địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm. Đối với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tiếp tục phát huy vai trò quản lý nhà nước, hướng dẫn các địa phương triển khai 5 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm theo chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đề ra vào tháng 8/2025.

Các địa phương Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng cần thực hiện cơ chế phối hợp liên tỉnh thực chất, thường xuyên; xây dựng kế hoạch cụ thể triển khai các khuyến nghị của Ủy ban Di sản Thế giới tại Kỳ họp lần thứ 47; phát huy giá trị tinh thần, nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong việc gìn giữ, thực hành và lan tỏa các giá trị đặc sắc của Phật giáo Trúc Lâm.

Tiếp thu những định hướng này, ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh, đại diện cho các địa phương sở hữu di sản, bày tỏ quyết tâm biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ.

Các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng cam kết sẽ tổ chức quản lý di sản theo đúng Công ước quốc tế, đảm bảo bảo tồn nguyên vẹn các giá trị để di sản tiếp tục tỏa sáng như một biểu tượng văn hóa, tâm linh và là điểm đến hấp dẫn của thế giới.

Với tất cả sự trân trọng, lòng tự hào và trách nhiệm, tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và thành phố Hải Phòng tin tưởng rằng, Quần thể di tích và Danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc sẽ tiếp tục tỏa sáng, không chỉ là biểu tượng văn hóa, tâm linh của Việt Nam, mà còn là điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế, là nơi khơi dậy giá trị hòa bình, nhân văn và trí tuệ trong mỗi con người.