 |
| Khủng hoảng địa chính trị và trật tự kinh tế mới đưa Thổ Nhĩ Kỳ lên vị trí chiến lược của châu Âu. (Nguồn: socialistsanddemocrats.eu) |
Khi châu Âu đẩy mạnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào các thị trường xa và tăng khả năng chống chịu trước rủi ro địa chính trị, nhu cầu tìm kiếm các trung tâm sản xuất gần và đáng tin cậy ngày càng trở nên cấp thiết. Trong xu hướng đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang nổi lên như một mắt xích chiến lược của châu Âu nhờ lợi thế địa lý, nền tảng công nghiệp và vai trò cửa ngõ kết nối thương mại, điểm trung chuyển năng lượng quan trọng.
Gần hơn, đáng tin cậy hơn
Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu đang mang lại cơ hội lớn cho Thổ Nhĩ Kỳ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của nước này sang EU đạt 54,5 tỷ USD, tăng 4,7% so với cùng kỳ năm trước, nhờ các doanh nghiệp châu Âu đẩy mạnh tìm kiếm những địa điểm sản xuất gần hơn và đáng tin cậy hơn trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông.
Theo số liệu của Hội đồng các nhà xuất khẩu Thổ Nhĩ Kỳ (TIM), ngành ô tô tiếp tục là động lực xuất khẩu lớn nhất sang EU với kim ngạch 15,57 tỷ USD. Tiếp theo là hóa chất và sản phẩm hóa chất đạt 7,1 tỷ USD; dệt may đạt 4,7 tỷ USD; kim loại đen và kim loại màu đạt 4,18 tỷ USD.
Đức vẫn là thị trường lớn nhất của hàng hóa Thổ Nhĩ Kỳ với kim ngạch nhập khẩu 10,1 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ. Các thị trường quan trọng khác gồm Italy (6,8 tỷ USD), Tây Ban Nha (5,6 tỷ USD), Pháp (5,3 tỷ USD) và Romania (3,7 tỷ USD).
Istanbul tiếp tục là trung tâm xuất khẩu lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ. Riêng xuất khẩu từ thành phố này sang Đức đạt 3,8 tỷ USD trong nửa đầu năm nay. Sau Đức là Italy, Tây Ban Nha, Pháp và Hà Lan. Romania cũng nằm trong nhóm 5 thị trường nhập khẩu lớn nhất từ Istanbul với kim ngạch khoảng 1,2 tỷ USD.
Theo giới chuyên gia, đà tăng trưởng này phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp châu Âu trong việc đưa chuỗi cung ứng đến gần thị trường tiêu thụ nhằm giảm rủi ro địa chính trị, cắt giảm chi phí logistics và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu.
Chủ tịch Phòng Thương mại Istanbul (ICOC) Sekib Avdagic nhận định, khi thế giới bước vào giai đoạn nhiều biến động và bất định, các nước châu Âu đang dịch chuyển chuỗi cung ứng sang những khu vực lân cận và đáng tin cậy hơn. Điều đó giúp Thổ Nhĩ Kỳ trở thành "trung tâm tự nhiên" cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
Mối quan hệ chiến lược đa tầng
Theo ông Avdagic, quan hệ kinh tế giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU cần được nhìn nhận trong bối cảnh một trật tự toàn cầu mới đang hình thành. Châu Âu hiện không chỉ tái cấu trúc năng lực quốc phòng, mà còn đồng thời điều chỉnh năng lực công nghiệp, chuỗi cung ứng và chiến lược tự chủ công nghệ.
Người đứng đầu ICOC cho rằng, EU đang hướng tới mục tiêu giảm phụ thuộc vào bên ngoài trong các lĩnh vực quốc phòng và công nghệ sản xuất tiên tiến. Tuy nhiên, quá trình này cũng khiến việc chia sẻ công nghệ với Thổ Nhĩ Kỳ trở nên có chọn lọc và được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Bên cạnh vai trò sản xuất, năng lượng đang trở thành một trụ cột mới trong quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu. Với vị trí kết nối Địa Trung Hải, khu vực Caspi và Trung Đông với thị trường châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng khẳng định vai trò là quốc gia trung chuyển và phân phối năng lượng của khu vực.
Theo ông Avdagic, dòng chảy năng lượng qua Thổ Nhĩ Kỳ hiện không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn trở thành một yếu tố của ổn định địa chính trị. Điều này khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-EU vượt ra ngoài khuôn khổ hợp tác đối ngoại truyền thống để trở thành mối quan hệ chiến lược đa tầng, kết hợp giữa an ninh, kinh tế, công nghiệp và năng lượng.
Giới phân tích nhận định, cùng với xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và khả năng hiện đại hóa Liên minh Hải quan giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU trong tương lai, mức độ gắn kết kinh tế giữa hai bên nhiều khả năng sẽ tiếp tục được củng cố.
Trật tự kinh tế toàn cầu đang thay đổi và cùng với đó là sự thay đổi trong bản đồ các trung tâm sản xuất của thế giới. Trong quá trình châu Âu tìm kiếm những chuỗi cung ứng an toàn hơn, năng lực công nghiệp độc lập hơn và an ninh năng lượng bền vững hơn, vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ với khu vực không còn dừng ở vị trí một quốc gia láng giềng hay đối tác thương mại. Với lợi thế địa kinh tế và năng lực sản xuất ngày càng nổi bật, Thổ Nhĩ Kỳ đang trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược tăng cường tự chủ của châu Âu.
Quan hệ giữa hai bên vì thế nhiều khả năng sẽ bước sang một giai đoạn mới, trong đó Ankara không chỉ là "cầu nối" giữa Âu và Á, mà còn là một trung tâm sản xuất, logistics và năng lượng có vai trò ngày càng khó thay thế đối với châu Âu.
| Hội nghị thượng đỉnh NATO: ‘Lấy hơi’ trước một chặng đường dài Hội nghị thượng đỉnh NATO 2026 diễn ra tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ (7-8/7) là một trong những Hội nghị quan trọng nhất của Liên ... |
| Thổ Nhĩ Kỳ: 22 năm vươn tầm trong NATO Khi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) họp tại Istanbul năm 2004, Thổ Nhĩ Kỳ chủ yếu được nhìn nhận như chiếc ... |
| Món quà khác thường của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ: Cả NATO bất ngờ và thông điệp từ Ankara Một nhà lãnh đạo sẽ làm gì với một khẩu súng và sáu viên đạn? Đó là câu hỏi mà nhiều đoàn ngoại giao phải ... |
| Giá vàng hôm nay 14/7/2026 'lao dốc', sắp thủng mốc 4.000 USD, 'vùng đáy' vững chắc đang hình thành nhờ lực lượng quan trọng này Giá vàng hôm nay 14/7/2026 và giá bạc đồng loạt giảm mạnh ngay phiên đầu tuần khi thị trường tài chính toàn cầu chịu tác ... |
| Giá nông sản hôm nay 15/7/2026: Giá cà phê trong nước tăng mạnh, vẫn còn cơ hội đi lên? Giá xăng dầu 'phi mã' trước nguồn cung hạn hẹp Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 15/7/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch ... |
