Triết lý giáo dục Phần Lan và bài toán lãnh đạo giáo dục tại Việt Nam

Hội thảo giáo dục “Nhịp cầu giáo dục Phần Lan: Từ hợp tác tới lãnh đạo” vừa diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, quy tụ nhiều chuyên gia uy tín và nhà quản lý giáo dục hai quốc gia. Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đối diện áp lực đổi mới toàn diện, vai trò của lãnh đạo giáo dục trong thời đại mới được đặt ra như một vấn đề then chốt.

Hà Nội tăng cường hợp tác với Phần Lan Việt Nam - Phần Lan tham vấn liên ngành thúc đẩy quan hệ song phương Juminkeko cầu nối văn hóa giữa Phần Lan và Việt Nam

Trong những năm gần đây, Phần Lan không chỉ được biết đến là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới theo Báo cáo hạnh phúc thế giới (World Happiness Report), mà còn được xem là hình mẫu của một nền giáo dục nhân văn, nơi học sinh được phát triển toàn diện mà không chịu áp lực từ các kỳ thi nặng nề.

Hội thảo được tổ chức bởi Hệ thống giáo dục Tân Thời Đại và Trường quốc tế Việt Nam - Phần Lan VFiS , quy tụ các chuyên gia giáo dục uy tín trong và ngoài nước, hiệu trưởng đến từ Phần Lan cùng đông đảo các nhà quản lý giáo dục và phụ huynh tại khu vực phía Nam.

Tại phiên thảo luận dành cho các nhà lãnh đạo giáo dục, các chuyên gia Phần Lan đã chia sẻ tư duy cốt lõi: Quản trị trường học không đơn thuần là vận hành bộ máy, mà là nghệ thuật lãnh đạo tạo ra sự tự chủ, dựa trên giá trị cốt lõi là niềm tin.

Triết lý giáo dục Phần Lan và bài toán lãnh đạo giáo dục tại Việt Nam

Ông Ossi Hermanni Kokkonen - Hiệu trưởng trường THPT Karkkila chia sẻ tại Hội thảo. (Nguồn: Đại sứ quán Phần Lan tại Hà Nội)

Trong triết lý giáo dục Phần Lan, giáo viên được tin tưởng và trao quyền tối đa, học sinh là trung tâm. Chia sẻ tại hội thảo, ông Ossi Hermanni Kokkonen - Hiệu trưởng trường THPT Karkkila cho biết “Giáo viên được trao quyền và không gian để xây dựng chương trình giảng dạy, sự tự chủ đó kiến tạo tinh thần trách nhiệm và tạo ra hiệu quả sư phạm”.

Tầm nhìn mới về “Lãnh đạo giáo dục” trong xã hội phức hợp

Theo các chuyên gia, một nhà lãnh đạo giáo dục thực thụ không chỉ điều hành bộ máy dựa theo các quy trình, kiểm soát, kiểm tra mà còn là người kiến tạo môi trường mở để mỗi giáo viên đều cảm thấy được tôn trọng, hạnh phúc và phát huy tối đa năng lực cá nhân.

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Miekk-Oja Suvi Kristiina - Hiệu trưởng Trường VFiS cho biết “Tại VFiS, chương trình giáo dục cơ bản cần đạt được năm yếu tố mà trong đó yếu tố chủ động của người học được đặt lên hàng đầu, nhằm hướng tới một cuộc sống bền vững. Bên cạnh đó, giáo viên cần giảng dạy tích hợp các phương pháp, tạo dựng cộng đồng học tập để hướng tới giáo dục toàn diện”.

Cùng quan điểm với đại diện VFiS, ThS. Đào Thị Thu Thảo - Phó Tổng giám đốc Hệ thống giáo dục Tân Thời Đại cũng cho rằng giáo dục toàn diện nhằm tạo dựng cuộc sống bền vững là một mục tiêu sống còn của các mô hình trường học Phần Lan.

Khi “Lãnh đạo” cân bằng giữa sự thấu hiểu và công nghệ

Bên cạnh những triết lý mới về niềm tin trong lãnh đạo nhà trường và mối quan hệ với các giáo viên và học sinh, một điểm nhấn thu hút sự chú ý đặc biệt là bài trình bày của GS. Trương Nguyện Thành (Đại học Utah, Mỹ) về vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục hiện đại.

Theo GS. Trương Nguyện Thành, AI có thể là "trợ lý" đắc lực, giúp thầy cô giảm tải công việc, tập trung nhiều hơn vào vai trò dẫn dắt và đồng hành cùng học sinh. (Nguồn: Đại sứ quán Phần Lan tại Hà Nội)

Theo GS. Trương Nguyện Thành, AI có thể là "trợ lý" đắc lực, giúp thầy cô giảm tải công việc, tập trung nhiều hơn vào vai trò dẫn dắt và đồng hành cùng học sinh. AI có thể đảm nhận hầu hết các công việc mang tính quy trình và kỹ thuật của giáo viên, từ thiết kế giáo án đến xây dựng bài tập. Tuy vậy, ông khẳng định công nghệ sẽ không bao giờ thay thế được vai trò cốt lõi của người thầy.

"Học sinh có thể học từ thầy cô, học từ AI. Còn giáo viên giữ vai trò định hướng, kiểm chứng và đảm bảo rằng học sinh đang đi đúng hướng", GS. Trương Nguyện Thành nhấn mạnh.

Giáo sư cho rằng, trong kỷ nguyên AI, thầy cô không còn là người áp đặt kiến thức mà phải trở thành người đồng hành, khơi gợi sự tò mò và hỗ trợ học sinh phát triển tư duy. Điều này hoàn toàn tương đồng với triết lý lấy học sinh làm trung tâm của giáo dục Phần Lan - nơi đề cao sự cá nhân hóa và năng lực tự học.

Ký kết thành lập Mạng lưới các nhà giáo dục giữa Hệ thống giáo dục Tân Thời Đại và đoàn Hiệu trưởng các trường THPT Phần Lan. (Nguồn: ĐSQ Phần Lan tại Hà Nội)

Hội thảo “Nhịp cầu giáo dục Phần Lan: Từ hợp tác tới lãnh đạo” khép lại với nhiều giá trị học thuật và thực tiễn. Trước đó, ngày 16/1/2026, tại Đại sứ quán Phần Lan ở Hà Nội, Hệ thống giáo dục Tân Thời Đại và đoàn Hiệu trưởng các trường THPT Phần Lan đã ký kết thành lập Mạng lưới các nhà giáo dục, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác giáo dục giữa hai nước. Từ đó mở rộng cơ hội chia sẻ tri thức và tăng cười sự đồng hành về tầm nhìn, và giá trị trong tiến trình đổi mới giáo dục giữa Việt Nam và Phần Lan.