Trở về từ bờ vực tuyệt chủng

Theo dõi TGVN trên
Dù lừng lẫy tiếng tăm nhưng các kỵ binh của Thành Cát Tư Hãn chưa bao giờ dám nghĩ tới việc thuần hóa những con ngựa Przewalski - loài ngựa hoang thật sự duy nhất còn tồn tại trên thế giới hiện nay.
Loài ngựa Przewalski đã tạm thoát khỏi nguy cơ biến mất vĩnh viễn.


Sự biến mất của một huyền thoại

Những con ngựa hoang từng tung hoành trên thảo nguyên Mông Cổ mênh mông được đặt tên theo nhà thám hiểm người Nga Nikolai Przewalski (1839-1888). Chính ông đã phát hiện chúng tại sa mạc Gobi vào cuối thế kỷ XIX.

Tuy nhiên, từ trước đó rất lâu, người Mông Cổ đã biết đến loài ngựa này. Họ gọi chúng Takhi (nghĩa là “linh hồn” trong tiếng Mông Cổ) và coi chúng như những sứ giả của thần linh. "Người dân địa phương xem loài ngựa này là một biểu tượng bất khả xâm phạm. Việc giết chúng là điều cấm kỵ đối với người Mông Cổ", TS. Claudia Feh, Giám đốc Hiệp hội bảo tồn ngựa Przewalski (TAKH) cho biết.

Ngựa Przewalski có vẻ ngoài thấp bé nhưng rất cơ bắp. Một con ngựa trưởng thành nặng khoảng 300kg, cao 1,3m và dài 2m. Chúng có bộ lông đặc trưng màu nâu và chiếc bờm ngắn, dựng đứng. Đây cũng là loài ngựa có thời gian ăn cỏ lâu nhất trên thế giới: hơn 12 tiếng/ ngày.

Ngựa Przewalski có vòng đời tương đối dài, từ 20-25 năm. Đặc biệt, chúng có 66 nhiễm sắc thể thay vì 64 như những loài ngựa khác.

Trong những năm cuối thế kỷ XVIII, những đàn ngựa Przewalski đã di cư từ Nga về phía Đông, tới các thảo nguyên ở Kazakhstan, Mông Cổ và miền bắc Trung Quốc để sinh sống. Tuy nhiên, số lượng của loài này giảm mạnh trong vài thập kỷ vì nạn săn bắn bừa bãi. Việc mở rộng diện tích đất canh tác của con người cũng gây nên những tác động xấu đến môi trường sống của chúng. Vào thập niên 1970, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã chính thức đưa loài ngựa hoang này vào danh sách "tuyệt chủng trong tự nhiên".

Hành trình trở về tự nhiên

Những con ngựa Przewalski còn sót lại vào thời điểm ấy là 12 cá thể sống trong vườn thú. Để cứu loài ngựa hoang Mông Cổ này khỏi bờ vực tuyệt chủng, các nhà khoa học đã thực hiện một chương trình nhân giống đầy tham vọng. Nhờ thành công của dự án, vào đầu thập niên 1990, số lượng ngựa Przewalski đã tăng lên đến 1.500 cá thể.

Kể từ đó, các nhà khoa học bắt đầu nghĩ đến việc đưa loài ngựa này trở về với môi trường sống đích thực của nó. Vào năm 1994, các cá thể ngựa đã được trả về tự nhiên tại các Khu bảo tồn ở Mông Cổ, Kazakhstan, Nga, Hungary và Trung Quốc.

Tuy nhiên, Hiệp hội TAKH lại đi theo một hướng khác trong việc bảo tồn ngựa hoang Mông Cổ. Sau một thời gian dài nghiên cứu tập tính của ngựa Przewalski, Tiến sĩ Claudia Feh tin rằng việc sinh hoạt bầy đàn có ý nghĩa sống còn đối với loài vật này. Vì thế, thay vì đưa hàng loạt con ngựa mới được nhân giống tới Mông Cổ, Hiệp hội nuôi chúng trong một thời gian dài tại cao nguyên Causse Méjean ở Pháp.

"Khí hậu ở đó khá khắc nghiệt. Tại đây, lũ ngựa sẽ được dạy cách tồn tại trong môi trường tự nhiên. Trong quá trình đó, chúng cũng sẽ được kết hợp thành các đàn nhỏ”, bà Feh cho hay. Năm 1996, TAKH đã đưa những lứa ngựa được huấn luyện trở về quê hương của chúng tại Mông Cổ.

Mối đe dọa tiềm ẩn

Năm 2009, Mông Cổ đã phải trải qua một mùa đông kinh hoàng với cái lạnh lên tới -47 độ C. Dù các nhà khoa học và người dân địa phương đã nỗ lực hết sức nhưng một nửa số ngựa Przewalski ở Vườn quốc gia Takhin Tal vẫn chết vì lạnh và thiếu thức ăn.

Bên cạnh mối nguy từ sự biến đổi khí hậu toàn cầu làm cho các hiện tượng thời tiết biến chuyển theo chiều hướng cực đoan, thách thức không nhỏ đối với những nhà bảo tồn ngựa Przewalski còn đến từ ADN của chúng. Hầu hết số ngựa hoang Mông Cổ hiện nay là hậu duệ của 12 cá thể trong vườn thú trước đây. Điều đó có nghĩa là, mức độ đa dạng trong di truyền của loài động vật này quá ít. Thêm vào đó, nhiều cá thể ngựa hiện tại là sản phẩm của quá trình giao phối cận huyết. Vì thế, chúng sở hữu những gen có hại và rất dễ mắc bệnh di truyền.

Để cải thiện nòi giống cho ngựa Przewalski, TAKH đã tiến hành phối giống chúng với các loài ngựa khác ở Mông Cổ. Hiện tại, Hiệp hội này đã cho ra đời 350 cá thể lai. "Bắt đầu từ số 0 cách đây 25 năm, những gì mà chúng tôi làm được hiện nay đã là một thành công lớn", bà Feh chia sẻ. "Tuy nhiên, loài ngựa này vẫn cần được con người hỗ trợ trong nhiều năm tới để thích nghi tốt hơn với môi trường tự nhiên".

Các nhà bảo tồn nói chung và Hiệp hội TAKH nói riêng đã đạt được thành công bước đầu khi IUCN đã chuyển loài ngựa Przewalski từ cấp “tuyệt chủng trong tự nhiên” sang “bị đe dọa”. “Mục tiêu của dự án là nhân giống càng nhiều ngựa Przewalski càng tốt. Chúng tôi muốn những con ngựa mà mình tạo ra sẽ sống khỏe trong môi trường tự nhiên và cho ra đời nhiều thế hệ mới trong tương lai", Tiến sĩ Feh khẳng định.

Bích Trâm (tổng hợp)

Đọc thêm

Hoa hậu Thùy Tiên xuất hiện cùng dàn người đẹp Việt tại họp báo Miss Grand International 2023

Hoa hậu Thùy Tiên xuất hiện cùng dàn người đẹp Việt tại họp báo Miss Grand International 2023

Baoquocte.vn. Chiều 5/7, Hoa hậu Thùy Tiên, Lương Thùy Linh và các người đẹp khác rạng rỡ ở họp báo công bố Việt Nam đăng cai Miss Grand International 2023.
Ngày hội bóng đá của cộng đồng người Việt tại Nga

Ngày hội bóng đá của cộng đồng người Việt tại Nga

Baoquocte.vn. Giải bóng đá Cộng đồng người Việt Nam tại Nga Hè 2022 vừa được tổ chức tại sân vận động Công viên Bratislava ở thủ đô Moscow.
'Phản pháo' lệnh cấm của Litva, Kaliningrad đề xuất phương án cuối cùng

'Phản pháo' lệnh cấm của Litva, Kaliningrad đề xuất phương án cuối cùng

Baoquocte.vn. Chính quyền khu vực Kaliningrad đã đề xuất cấm hoàn toàn việc xuất nhập khẩu hàng hoá sang Nga thông qua các nước Baltic.
Covid-19 ở Đông Nam Á: Philippines thông báo thời điểm mở cửa toàn bộ trường học, Indonesia khẩn ứng phó dịch lây nhanh trở lại

Covid-19 ở Đông Nam Á: Philippines thông báo thời điểm mở cửa toàn bộ trường học, Indonesia khẩn ứng phó dịch lây nhanh trở lại

Baoquocte.vn. Indonesia thông báo một số quy định mới nhằm ứng phó Covid-19 đang lây nhanh trở lại, trong khi Philippines ra thông báo về mở cửa trường học.
Hungary: Nếu nguồn cung từ Nga ngừng, Budapest không có đủ khả năng để thay thế

Hungary: Nếu nguồn cung từ Nga ngừng, Budapest không có đủ khả năng để thay thế

Baoquocte.vn. Hungary trên thực tế không thể thay thế việc sử dụng các loại năng lượng của Nga bằng các loại khác.
ASEAN thúc đẩy hành động chống ô nhiễm khói mù xuyên biên giới

ASEAN thúc đẩy hành động chống ô nhiễm khói mù xuyên biên giới

Baoquocte.vn. Cần sớm hoàn tất Thỏa thuận thành lập và Thỏa thuận thiết lập Trung tâm điều phối kiểm soát ô nhiễm khói mù xuyên biên giới ASEAN tại Indonesia.
Tranh chấp lãnh thổ: Anh có bước đi khiến Argentina phản ứng mạnh, trao công hàm phản đối

Tranh chấp lãnh thổ: Anh có bước đi khiến Argentina phản ứng mạnh, trao công hàm phản đối

Baoquocte.vn. Argentina đã gửi công hàm phản đối việc Anh chỉ định toàn bộ lãnh thổ quần đảo Nam Georgia và Nam Sandwich là 'các khu vực được bảo vệ đặc ...
Nga: 'Chúng tôi không muốn quay lại Chiến tranh Lạnh, nhưng NATO đang ép buộc chúng tôi'

Nga: 'Chúng tôi không muốn quay lại Chiến tranh Lạnh, nhưng NATO đang ép buộc chúng tôi'

Baoquocte.vn. Nga nói rằng, nước này không muốn quay trở lại Chiến tranh Lạnh, nhưng NATO đang áp đặt một cách tiếp cận tương tự.
Lịch âm 7/7, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 7/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 7/7/2022

Lịch âm 7/7, âm lịch hôm nay Thứ Năm ngày 7/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 7/7/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 7/7. âm lịch hôm nay 7/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 7/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 7 tháng 7 năm 2022 hôm nay.
XSDN 6/7, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 6/7/2022. KQXSDN thứ 4

XSDN 6/7, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 6/7/2022. KQXSDN thứ 4

Baoquocte.vn. XSDN 6/7. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai nhanh nhất hôm nay - XSDN 6/7/2022. KQXSDN. Ket qua xo so dong nai
Hoa hậu Thùy Tiên xuất hiện cùng dàn người đẹp Việt tại họp báo Miss Grand International 2023

Hoa hậu Thùy Tiên xuất hiện cùng dàn người đẹp Việt tại họp báo Miss Grand International 2023

Baoquocte.vn. Chiều 5/7, Hoa hậu Thùy Tiên, Lương Thùy Linh và các người đẹp khác rạng rỡ ở họp báo công bố Việt Nam đăng cai Miss Grand International 2023.
Thương ngày nắng về phần 2 tập 42: Kẻ nào đứng sau vụ chơi xấu bà Nhung? Chiếc ghế Tổng giám đốc Hoàng Kim sẽ về tay ai?

Thương ngày nắng về phần 2 tập 42: Kẻ nào đứng sau vụ chơi xấu bà Nhung? Chiếc ghế Tổng giám đốc Hoàng Kim sẽ về tay ai?

Baoquocte.vn. Thương ngày nắng về phần 2 tập 42, có phải vợ Chủ tịch Hoàng Long chơi xấu bà Nhung? Ai sẽ ngồi chiếc ghế Tổng giám đốc Hoàng Kim?
Người đẹp Lê Âu Ngân Anh bất ngờ thông báo sắp lên xe hoa

Người đẹp Lê Âu Ngân Anh bất ngờ thông báo sắp lên xe hoa

Baoquocte.vn. Hoa hậu Đại dương 2017 Lê Âu Ngân Anh tiết lộ, cô sẽ kết hôn trong năm nay. Hiện tại, người đẹp đang chuẩn bị cho hôn lễ sắp tới.
Con cá mắc bệnh hắc tố hóa, toàn thân đen như mực khiến các nhà khoa học bối rối

Con cá mắc bệnh hắc tố hóa, toàn thân đen như mực khiến các nhà khoa học bối rối

Baoquocte.vn. Con cá đen như hắc ín vùa sa lưới, miệng đầy răng, được mệnh danh là 'hóa thạch sống' vì đã xuất hiện trên trái đất khoảng 100 triệu năm trước.
Song Luân: Tôi là người 'đa sầu đa cảm' nhưng khi yêu lại chung tình

Song Luân: Tôi là người 'đa sầu đa cảm' nhưng khi yêu lại chung tình

Baoquocte.vn. Là khách mời trong tập 15 'Trà chiều cùng Mợ chảnh' của Lý Nhã Kỳ, Song Luân có dịp trải lòng về tình trường.
Vì sao Katie Holmes và Tom Cruise nhanh chóng hoàn tất thủ tục ly hôn?

Vì sao Katie Holmes và Tom Cruise nhanh chóng hoàn tất thủ tục ly hôn?

Baoquocte.vn. Tom Cruise và Katie Holmes từng là cặp sao nổi tiếng Hollywood nhưng bất ngờ tuyên bố ly hôn và hoàn tất mọi thủ tục, gây sốc cho người hâm mộ.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 5/7/2022: Tuổi Thân công việc được giúp đỡ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 5/7/2022: Tuổi Thân công việc được giúp đỡ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 5/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 5/7, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 5/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 5/7/2022

Lịch âm 5/7, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 5/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 5/7/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 5/7. âm lịch hôm nay 5/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 5/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 5 tháng 7 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 4/7/2022: Tuổi Sửu duy trì sự nghiệp

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 4/7/2022: Tuổi Sửu duy trì sự nghiệp

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 4/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 4/7, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 4/7/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 4/7/2022

Lịch âm 4/7, âm lịch hôm nay Thứ Hai ngày 4/7/2022 ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 4/7/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 4/7. âm lịch hôm nay 4/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/7/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 4 tháng 7 năm 2022 hôm nay.
Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Sắp lên sóng bộ phim truyền hình về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ

Baoquocte.vn. Nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh ra mắt bộ phim 'Bình minh phía trước' .
'Số phận' phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng chương trình có diễn viên Hồng Đăng của VTV

'Số phận' phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng chương trình có diễn viên Hồng Đăng của VTV

Baoquocte.vn. Đại diện VTV nói về "số phận" phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng các chương trình, phim có diễn viên Hồng Đăng.
Phiên bản di động