Trung Quốc tăng kiểm soát đầu tư ra nước ngoài nhằm bảo đảm một lĩnh vực

Trung Quốc từ ngày 1/7 chính thức áp dụng bộ quy định mới về quản lý đầu tư ra nước ngoài trên cơ sở bảo đảm an ninh quốc gia, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Mỹ ngày càng gia tăng.

Màn hình tương tác ứng dụng AI tại văn phòng Công ty Công nghệ iRootech ở Quảng Châu, Trung Quốc. (Nuồn: Getty Images)

Màn hình tương tác ứng dụng AI tại văn phòng Công ty Công nghệ iRootech ở Quảng Châu, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images)

Các quy định mới, được Quốc vụ viện Trung Quốc công bố ngày 1/6 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, được kỳ vọng sẽ tạo ra khuôn khổ pháp lý rộng hơn nhằm tăng cường giám sát dòng vốn, nhân lực và các hoạt động chuyển giao xuyên biên giới.

Theo văn bản mới, các hoạt động đầu tư ra nước ngoài phải tuân thủ "quan điểm tổng thể về an ninh quốc gia", đồng thời bảo đảm cân bằng giữa lợi ích trong nước và quốc tế. Chính phủ cũng được trao quyền tiến hành rà soát đối với các khoản đầu tư hoặc hoạt động chuyển giao có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Bắc Kinh coi các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất chip bán dẫn và công nghệ xanh là những ngành có ý nghĩa chiến lược cả về kinh tế lẫn an ninh, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy phát triển các ngành này trong nước.

Theo Quốc vụ viện Trung Quốc, mục tiêu của các quy định mới là "nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động đầu tư ra nước ngoài".

Tuy nhiên, một số nhà đầu tư lo ngại các biện pháp này sẽ hạn chế khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của hệ sinh thái công nghệ đang phát triển mạnh tại Trung Quốc.

Một điểm đáng chú ý là các biện pháp kiểm soát chuyển giao xuyên biên giới không chỉ áp dụng với hàng hóa và dữ liệu như trước đây, mà còn được mở rộng sang xuất khẩu dịch vụ, bao gồm việc cử chuyên gia kỹ thuật ra nước ngoài làm việc hoặc tổ chức các chương trình đào tạo ở nước ngoài.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh ngày càng thận trọng với các giao dịch xuyên biên giới liên quan đến công nghệ. Tháng 4 vừa qua, cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc đã ngăn chặn thương vụ tập đoàn Meta (Mỹ) dự định mua lại startup AI Manus – doanh nghiệp được thành lập bởi một công ty có nguồn gốc Trung Quốc hiện đặt trụ sở tại Singapore.

Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung (USCC) nhận định, quy định mới tiếp tục cho thấy xu hướng Trung Quốc tăng cường kiểm soát các hoạt động liên quan đến công nghệ và đầu tư xuyên biên giới.

Trong báo cáo hồi tháng 5, cơ quan này cũng cảnh báo rằng, các cơ quan thực thi của Trung Quốc có quyền quyết định rất lớn trong việc xác định hành vi nào bị coi là vi phạm các quy định về an ninh quốc gia, từ đó làm gia tăng rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp nước ngoài.

Bà Alicia Garcia-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Natixis, nhận định rằng trong khi Trung Quốc muốn bảo vệ lợi thế về AI trước sự cạnh tranh với Mỹ, các quy định mới có thể khiến nhiều khu vực khác khó tiếp cận nguồn vốn và nhân lực công nghệ từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo bà, điều này đặc biệt bất lợi đối với châu Âu, bởi khu vực này sẽ khó dựa vào các mô hình AI nguồn mở của Trung Quốc hoặc thu hút chuyên gia Trung Quốc tham gia phát triển công nghệ do các hạn chế ngày càng nghiêm ngặt về chuyển giao xuyên biên giới.

Bà Garcia-Herrero cho rằng, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, châu Âu sẽ cần mở rộng hợp tác chiến lược với các đối tác như Hàn Quốc và Nhật Bản nếu muốn giảm sự phụ thuộc vào cả Washington và Bắc Kinh.