 |
| Theo nghiên cứu mới, vua Quang Trung trên thực tế đã kiểm soát phần lớn lãnh thổ Đại Việt từ năm 1789, bao gồm vùng từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau. (Ảnh: Vũ Đình Thanh) |
Kỹ sư Vũ Đình Thanh vừa công bố một công trình nghiên cứu kéo dài hơn 10 năm liên quan đến giai đoạn cuối thế kỷ XVIII của lịch sử Việt Nam, với trọng tâm là vai trò của vua Quang Trung trong tiến trình thống nhất đất nước.
Nghiên cứu nhận được sự đồng tình của Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu – nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. Kỹ sư Vũ Đình Thanh là chuyên gia kỹ thuật, đại diện của NPO ALMAZ Nga, người được biết đến với việc phục dựng thành công nỏ thần An Dương Vương.
Từ nhiều năm nay, nhóm nghiên cứu đã đặt ra hàng loạt câu hỏi liên quan đến cục diện lịch sử giai đoạn Tây Sơn – Nguyễn Ánh: Vì sao sau chiến thắng quân Thanh năm 1789, vua Quang Trung không tiến quân vào Gia Định? Vì sao Nguyễn Ánh được cho là đã kiểm soát Gia Định từ năm 1788 nhưng không có động thái quân sự lớn khi Tây Sơn đưa đại quân ra Bắc? Và vì sao năm 1791, quân Tây Sơn tiến sang Lào nhưng không mở chiến dịch lớn chống Nguyễn Ánh?
| More from WVR |
 Dấu vết bất ngờ từ hang động Việt Nam hé lộ sức mạnh của quân đội Napoleon |
Bằng chứng từ bộ hồ sơ tối mật Khâm định An Nam kỷ lược – tập hợp nguyên bản 378 văn kiện gồm chiếu biểu, hịch văn và tấu thư tối mật qua lại giữa vua Càn Long, Tôn Sĩ Nghị và các Tổng đốc nhà Thanh, phát ra đúng trong khoảng thời gian từ tháng 5/1788 đến tháng 3/1791 – không hề có sự xuất hiện của Nguyễn Ánh.
Các sắc lệnh hành chính, thư từ bang giao do vương triều Chakri (Xiêm La) phát ra đúng trong giai đoạn 1787–1792 cũng không tìm thấy một văn bản chính thức nào giao dịch với một chính quyền của Nguyễn Ánh tại Gia Định.
Từ quá trình nghiên cứu, kỹ sư Vũ Đình Thanh cho rằng, vua Quang Trung trên thực tế đã kiểm soát phần lớn lãnh thổ Đại Việt từ năm 1789, bao gồm vùng từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau, đồng thời có ảnh hưởng tại Lào và Campuchia. Theo ông, việc không mở chiến dịch đánh Gia Định sau năm 1789 là bởi khu vực này vẫn nằm trong quyền kiểm soát của Tây Sơn.
 |
| Bản “Hịch” đề ngày 27/8/1792 của vua Quang Trung, do các giáo sĩ phương Tây ghi chép bằng tiếng Pháp và hiện lưu trữ tại Thư viện quốc gia Pháp (Gallica). (Ảnh: Vũ Đình Thanh) |
Một trong những tư liệu được nhóm nghiên cứu nhấn mạnh là bản Hịch đề ngày 27/8/1792 của vua Quang Trung, do các giáo sĩ phương Tây ghi chép bằng tiếng Pháp và hiện lưu trữ tại Thư viện quốc gia Pháp (Gallica) cho thấy vào thời điểm năm 1792, Nguyễn Ánh không hiện diện tại Gia Định. Ông cho rằng điều này lý giải vì sao vua Quang Trung không mở chiến dịch lớn vào Nam sau chiến thắng quân Thanh.
Trong bản Hịch, vua Quang Trung ra lời hiệu triệu vĩ đại tới toàn dân Đại Việt thống nhất từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau, ngợi khen đồng bào Gia Định là tuyến đầu anh dũng chống giặc ngoại xâm châu Âu.
Nhóm nghiên cứu cũng cho biết, một số bản dịch tiếng Việt xuất hiện từ thập niên 1960 có cách diễn giải khác với nguyên văn tiếng Pháp, dẫn đến nhận thức rằng Gia Định đã thuộc quyền kiểm soát của Nguyễn Ánh trong thời gian dài trước năm 1792.
Ngoài bản Hịch, ông Vũ Đình Thanh còn viện dẫn nhiều tài liệu của giáo sĩ La Bissachère và các bản đồ hàng hải lưu trữ tại Pháp. Theo ông, những tư liệu này phản ánh sự hiện diện đáng kể của lực lượng quân sự Pháp tại Đông Dương cuối thế kỷ XVIII, trong đó có các hoạt động hỗ trợ Nguyễn Ánh.
Một trong những luận điểm đáng chú ý của nghiên cứu là việc Hiệp ước Versailles năm 1787 có thể tồn tại dưới hai phiên bản khác nhau: Phiên bản quy mô nhỏ với khoảng 1.650 binh sĩ và 4 tàu chiến, và một phiên bản mở rộng được nhà thám hiểm John Barrow mô tả với 20 tàu chiến cùng 7 trung đoàn quân.
Kỹ sư Vũ Đình Thanh cho rằng, đội quân đầu tiên đã thất bại khi tiến vào Việt Nam năm 1788. Theo ông, chỉ một chiến hạm duy nhất rút lui được về Mauritius cùng Bá Đa Lộc và Nguyễn Ánh. Từ đây, ông đặt giả thuyết rằng Nguyễn Ánh đã trực tiếp sang châu Âu để ký các phụ lục quân sự mở rộng với Pháp.
 |
| Bản ghi chép của nhà thám hiểm John Barrow đừng đề cập về đội quân phương Tây xâm chiếm Đại Việt vào thời điểm nhà Tây Sơn đang nắm quyền. (Ảnh: Vũ Đình Thanh) |
Nhóm nghiên cứu cũng phân tích các bản đồ thành Vauban Gia Định và cho rằng công trình này được xây dựng chủ yếu bởi lực lượng công binh Pháp từ sau năm 1792, thay vì hoàn thành từ năm 1790 như nhiều tài liệu trước đây ghi nhận.
Dấu của Bộ Hải quân thuộc địa Pháp là loại dấu từ 1799 đến 1804, tức là đến năm 1799, phía Pháp không có một văn bản hành chính nào công nhận sự tồn tại của tòa thành này.
Dẫn các bản đồ lưu trữ tại Gallica cùng dấu mộc của Bộ Hải quân và Bộ Ngoại giao Pháp, Kỹ sư Vũ Đình Thanh nhận định Pháp chỉ thực sự kiểm soát Côn Đảo và thiết lập hiện diện quân sự quy mô lớn tại Gia Định từ năm 1792.
Một hướng nghiên cứu khác của ông liên quan đến vai trò của diêm tiêu và phốt pho trong công nghệ quân sự cuối thế kỷ XVIII. Theo phân tích của kỹ sư Vũ Đình Thanh, nguồn nguyên liệu từ hang dơi và đảo chim ở Biển Đông có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với sản xuất thuốc súng thời kỳ đó, khiến khu vực Đông Dương trở thành mục tiêu cạnh tranh của các cường quốc châu Âu.
 |
| Kỹ sư Vũ Đình Thanh và Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu – nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng. (Ảnh: Vũ Đình Thanh) |
Ông cho rằng chính sự kháng cự quyết liệt của Tây Sơn đã khiến các kế hoạch quân sự và thương mại của Công ty Đông Ấn Pháp gặp khủng hoảng, góp phần làm gia tăng khó khăn tài chính tại Pháp trước Cách mạng Pháp năm 1793.
Nghiên cứu cũng đề cập đến nhiều bản đồ hàng hải và nhật ký hải quân Pháp, trong đó có tài liệu liên quan đến chiến hạm La Méduse giai đoạn 1789 - 1790. Theo kỹ sư Vũ Đình Thanh, việc tàu Pháp không tiến sâu vào sông Sài Gòn cho thấy khu vực Gia Định thời điểm đó vẫn nằm trong vòng kiểm soát quân sự chặt chẽ của Tây Sơn.
Hiện công trình nghiên cứu đang tiếp tục thu hút nhiều ý kiến trao đổi trong giới nghiên cứu lịch sử, đặc biệt liên quan đến việc đối chiếu các nguồn tư liệu phương Tây và sử liệu chính thống Việt Nam về giai đoạn cuối thế kỷ XVIII.
| Xuân Quê hương thắt chặt tình đoàn kết, quảng bá hình ảnh Việt Nam tại Slovenia Ngày 1/3, Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Áo, kiêm nhiệm Cộng hòa Slovenia, đã tổ chức chương trình “Tết cộng đồng - ... |
| Phát hiện sự thật bất ngờ về vũ khí của Đại Việt thời vua Quang Trung Lần theo lịch sử và tìm hiểu công nghệ sản xuất súng, pháo, tên lửa phương Tây, kỹ sư Vũ Đình Thanh – chuyên gia ... |
| Tự hào về sự thay đổi từng ngày của đất nước Thế hệ chúng tôi tự hào đã hoàn thành sứ mệnh chiến đấu, chiến thắng, thu non sông Việt Nam về một mối và tạo ... |
| ‘Nữ sĩ còn đó’: Khi điện ảnh chạm vào ký ức lịch sử bằng sự im lặng Trong số những phim ngắn lấy cảm hứng từ lịch sử Việt Nam gần đây, 'Nữ sĩ còn đó' của đạo diễn An An là ... |
| Khởi quay phim 'Hoàng hậu cuối cùng' tái hiện cuộc đời Nam Phương Hoàng hậu Bộ phim lịch sử hư cấu Hoàng hậu cuối cùng kể về cuộc đời Nam Phương Hoàng hậu, mối quan hệ với vua Bảo Đại ... |
