Về bên sông Đuống

Khi tôi viết những dòng này thì hai người con của vùng quê Kinh Bắc, hai cây gạo cội của nền văn học và thi ca nước nhà đã phiêu diêu ở miền cực lạc. Hẳn nơi miền xa thẳm, hai ông vẫn nhớ về vùng đất quê mình với cây đa, bến nước sân đình và những đêm hội làng lúng liếng nón thúng quai thao, dùng dằng người ơi, người ở…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhà thơ Hoàng Cầm bên dòng sông Đuống của miền Kinh Bắc.

Vậy mà đã hơn 10 năm, tôi vẫn nhớ như in cái buổi tối nhà văn Kim Lân, nhà thơ Hoàng Cầm cùng một số anh em nhà văn, nhà thơ ở Hà Nội về thăm quê Hoàng Cầm ở thôn Lạc Thổ nằm kề bên sông Đuống. Ngày ấy chưa có cầu như bây giờ, từ  tỉnh lỵ Bắc Ninh về mấy huyện phía nam vẫn phải đi phà qua sông Đuống, qua phà lên khỏi đê là thị trấn Hồ, rẽ phải là vào làng tranh Đông Hồ, rẽ trái là vào thôn Lạc Thổ.

 

Ngôi nhà cổ uy nghiêm nằm lọt giữa làng, trước thềm cây cối xum xuê. Cổng vào xây cuốn tò vò, phía trên đắp hình những con vật ta thường gặp trong tranh khắc dân gian khá công phu. Một sân gạch rộng, một bể nước mưa, hàng cau và cây hương trước nhà, những bức hoành phi câu đối tất cả như vẫn giữ được nếp xưa. Từ đó ta có thể hình dung cậu bé họ Bùi (Hoàng Cầm tên thật là Bùi Tằng Việt) tuổi thơ được sống trong một vùng văn hóa cổ, có ngôi nhà thờ tổ của một dòng họ có học. Một vùng đất văn vật mang nhiều truyền thống, được lịch sử xem là cái nôi của văn hóa người Việt. Đây chính là nguồn cảm hứng cho sáng tác sau này của nhà thơ. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Hoàng Cầm gia nhập quân đội, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Năm 1957 ông tham gia sáng lập Hội nhà văn Việt Nam.

 

Thấy ông Hoàng Cầm và bạn bè về chơi, buổi tối bà con dân làng kéo đến hỏi thăm, trò chuyện ngồi kín cả cái sân rộng trước nhà. Các liền anh liền chị quan họ hôm ấy trông thật đẹp, họ mặc bộ quần áo truyền thống khiến ta ngỡ ngàng tưởng như sắp bước vào đêm hội làng thủa nào. Trong ngôi nhà thờ tổ của họ Bùi, trước những khuôn mặt già trẻ trong làng, nhà văn Kim Lân rưng rưng hồi tưởng lại những kỷ niệm đẹp của một thời trai trẻ: “Lúc bấy giờ tóc tao, tóc mày còn xanh lắm, tao hơn mày một tuổi Cầm nhỉ. Tao Tân dậu, mày Nhâm tuất, mà những ngày đó không ai ngâm thơ hay bằng Hoàng Cầm, cả Hà Nội mê thơ Hoàng Cầm. Khắp vùng Kinh Bắc, nam phần, bắc phần sông Đuống đêm đêm người ta gọi nhau đi nghe Hoàng Cầm ngâm thơ. Tao không biết ngâm thơ, không biết hát nhưng lại được đạo diễn Trần Hoạt phân công đóng vai ông già say trong vở kịch Kiều Loan của mày. Và cũng về diễn tại quê mày cái thôn Lạc Thổ này, ấy thế mà cũng đã hơn 50 năm, tóc tao, tóc mày giờ đã bạc.”

 

Tôi nhìn ông Kim Lân, ông đang cảm khái nói những điều xúc động về bạn mình. Người mà một thời lại là tác giả của những truyện ngắn đồng quê in trên báo Thời Nay trước cách mạng. Ông đã viết trong đó những truyện ngắn rất hay về hội chim, hội vật, về phong tục của vùng đất quê mình. Rồi cách mạng bùng lên, rồi kháng chiến trường kỳ lại một vệt truyện ngắn của ông nổi bật lên trong lịch sử văn học hiện đại. Những đám trẻ háo hức ngước những đôi mắt long lanh nhìn hai ông già tóc trắng về thăm quê năm ấy giờ đây chắc đã trưởng thành. Và khi nhớ lại đêm ấy hẳn chúng sẽ vô cùng cảm động khi biết trong tuổi thơ của mình đã một lần được gặp tác giả “Làng”, “Ông cả Luốn gốc me”, “Vợ Nhặt”…Những truyện ngắn in dấu ấn một thời có sức sống lâu bền qua thời gian. Chợt ông Kim Lân đứng dậy tay cầm chén rượu xúc động: “Cầm ơi, hôm nay đông đủ bà con dân làng, anh em bè bạn. Tao đề nghị mày ngâm bài thơ “Bên kia sông Đuống” sau đó là bài “Lá diêu bông”, chỉ  2 bài thôi. Mà bài Lá diêu bông chỉ ngâm thôi nhá, hát không hay bằng ngâm đâu”. Và Hoàng Cầm với mái đầu bạc trắng từ từ đứng dậy. “Em ơi, buồn làm chi. Anh đưa em về bên kia sông Đuống. Ngày xưa cát trắng phẳng lỳ…sông Đuống trôi đi một dòng lấp lánh, nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ”…

 

Tôi nhìn vào những khuôn mặt đang để hồn mình chìm trong cảm xúc của nhà thơ, hẳn họ đang cùng tôi bồi hồi nghĩ về dòng sông quê nhà. Và dòng lịch sử cho đến bây giờ vẫn còn đang chảy mạnh mẽ trong tâm khảm của mỗi người. Lúc này, ông Kim Lân lặng lẽ đến ngồi ở một cái bàn nhỏ trong hiên nhà. Khi tôi đến bên,  trầm ngâm một lát ông nói: Không khí đêm nay đầm ấm quá, xúc động quá,  giá có thêm anh em ở hội văn nghệ Bắc Ninh về chơi thì vui biết chừng nào…Ngoài sân nghệ sỹ Lệ Thanh cùng tốp nữ ở đoàn dân ca quan họ Bắc Ninh đang hát “Giã bạn”,  tiếng hát nghe dùng dằng, da diết như con tằm rút ruột nhả tơ, đậm chất chữ tình của người Kinh Bắc,. “ Đêm năm canh a lính tình tang là tôi luống chịu ớ..ơ..ơ đôi ba người ơi giằng là hự ôi hừ…Đêm năm canh a lính tình tang là đem người ngọc…cả năm canh quan họ trở í ra i về…Đến í hẹn í ơ ..đến hẹn lại lên í ơ..”.

 

Vậy mà... Thời gian trôi đi nhanh quá. Tôi vẫn mường tượng dường như tất cả đang ở đâu đấy.

 

Hà Huy Hoàng

Đọc thêm

XSDN 8/5, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 8/5/2024. KQXSDN thứ 4

XSDN 8/5, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 8/5/2024. KQXSDN thứ 4

XSDN 8/5 - Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay - XSDN 8/5/2024. KQXSDN thứ 4. Ket qua xo so dong nai. xổ số Đồng Nai ngày ...
Lịch âm hôm nay 2024: Xem lịch âm 8/5/2024, Lịch vạn niên ngày 8 tháng 5 năm 2024

Lịch âm hôm nay 2024: Xem lịch âm 8/5/2024, Lịch vạn niên ngày 8 tháng 5 năm 2024

Lịch âm 8/5. Lịch âm hôm nay 8/5/2024? Âm lịch hôm nay 8/5. Lịch vạn niên 8/5/2024. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
XSCT 8/5, Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 8/5/2024. KQXSCT thứ 4

XSCT 8/5, Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay 8/5/2024. KQXSCT thứ 4

XSCT 8/5 - Trực tiếp kết quả xổ số Cần Thơ hôm nay - XSCT 8/5/2024. KQXSCT thứ 4. Ket qua xo so can tho. kết quả xổ số Cần ...
XSMB 8/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 8/5/2024. dự đoán XSMB 8/5/2024

XSMB 8/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 8/5/2024. dự đoán XSMB 8/5/2024

XSMB 8/5 - trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 8/5/2024. dự đoán XSMB 8/5/2024. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 8/5. SXMB ...
XSMN 8/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Tư 8/5/2024. xổ số hôm nay 8/5

XSMN 8/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Tư 8/5/2024. xổ số hôm nay 8/5

XSMN 8/5 - xổ số hôm nay 8/5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 8/5/2024. xổ số hôm nay ngày 8 tháng 5. XSMN thứ 4. xo so ...
Văn khấn mùng 1 tháng 4 Âm lịch năm Giáp Thìn 2024, bài cúng gia tiên và thần linh theo truyền thống Việt Nam

Văn khấn mùng 1 tháng 4 Âm lịch năm Giáp Thìn 2024, bài cúng gia tiên và thần linh theo truyền thống Việt Nam

Văn khấn mùng 1 tháng 4 Âm lịch năm Giáp Thìn với ước nguyện cầu xin cho gia đạo luôn bình an, khỏe mạnh, gặp nhiều may mắn trong cuộc ...
Những lễ hội độc lạ nhất thế giới diễn ra trong tháng 5

Những lễ hội độc lạ nhất thế giới diễn ra trong tháng 5

Tháng 5, thế giới sẽ sôi động với những lễ hội độc đáo như lễ hội bánh bao, lễ hội rước voi, lễ hội mèo, lễ hội đua nến...
Sản phẩm văn hoá, du lịch Việt Nam gây ấn tượng tại Hội chợ Paris

Sản phẩm văn hoá, du lịch Việt Nam gây ấn tượng tại Hội chợ Paris

Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp đã phối hợp với các doanh nghiệp thực hiện chương trình quảng bá văn hóa, du lịch Việt Nam.
Triển khai hệ thống thị thực điện tử mới, Cuba kỳ vọng hút khách du lịch quốc tế

Triển khai hệ thống thị thực điện tử mới, Cuba kỳ vọng hút khách du lịch quốc tế

Từ tháng 5, Cuba triển khai hệ thống thị thực điện tử mới dành cho du lịch nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho khách quốc tế.
Sức hút của những điểm du lịch ‘bản sao’ trên toàn thế giới

Sức hút của những điểm du lịch ‘bản sao’ trên toàn thế giới

Trên toàn thế giới, hoạt động du lịch đang phục hồi mạnh mẽ. Lưu lượng hành khách hàng không năm 2023 đã chạm mức gần 95% so với thời kỳ trước đại dịch.
Lên Điện Biên, khám phá căn hầm quân sự kiên cố nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương

Lên Điện Biên, khám phá căn hầm quân sự kiên cố nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương

Là cơ quan ‘đầu não’ của thực dân Pháp tại cứ điểm Điện Biên Phủ, hầm Đờ Cát hay còn gọi là hầm De Castries được xây dựng kiên cố nhất Đông Dương.
Phát triển du lịch Mường Nhé - nơi 'một con gà gáy cả 3 nước đều nghe'

Phát triển du lịch Mường Nhé - nơi 'một con gà gáy cả 3 nước đều nghe'

Baoquocte.vn. Huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên - nơi 'một con gà gáy cả 3 nước đều nghe', có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch.
Nhật ký chiến tranh của người lính trẻ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ

Nhật ký chiến tranh của người lính trẻ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ

Baoquocte.vn. Sau 20 năm, 'Ký họa trong chiến hào' - cuốn nhật ký viết trong Ciến dịch Điện Biên Phủ của họa sĩ Phạm Thanh Tâm, trở lại với độc giả Việt Nam.
Những ngày văn học châu Âu 2024 tại Việt Nam sẽ tập trung vào chủ đề giới

Những ngày văn học châu Âu 2024 tại Việt Nam sẽ tập trung vào chủ đề giới

Những ngày văn học châu Âu sẽ quay trở lại với chuỗi hoạt động đa dạng từ sự kiện thảo luận, workshop, triển lãm sẽ tập trung vào văn học giới.
Ra mắt sách 'Tiểu thuyết Việt Nam 1925-1945: Khai sinh và tiến trình' của GS. Bùi Xuân Bào

Ra mắt sách 'Tiểu thuyết Việt Nam 1925-1945: Khai sinh và tiến trình' của GS. Bùi Xuân Bào

Viện Pháp tại Hà Nội sẽ tổ chức tọa đàm ra mắt sách 'Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại 1925-1945: Khai sinh và tiến trình' của GS. Bùi Xuân Bào.
Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 5]

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 5]

Mặc dù có một lịch sử ngắn hơn so với các quốc gia ở lục địa già, Mỹ vẫn có những nhà văn xuất sắc đã được phản ánh trong 200 năm qua.
Ra mắt truyện ký đặc sắc về Tổng Bí thư Trần Phú

Ra mắt truyện ký đặc sắc về Tổng Bí thư Trần Phú

Kỷ niệm 120 năm ngày sinh Tổng Bí thư Trần Phú (1/5/1904-1/5/2024), Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu truyện kí đặc sắc 'Trần Phú' của tác giả Sơn Tùng.
Hành trình từ chí sĩ cách mạng đến học giả uyên bác của Giáo sư Đào Duy Anh

Hành trình từ chí sĩ cách mạng đến học giả uyên bác của Giáo sư Đào Duy Anh

Giáo sư Đào Duy Anh là một học giả uyên bác với vốn tri thức bách khoa sâu rộng và là một người thầy của những thế hệ sử gia đầu tiên được đào tạo ...
Phát hiện pháo đài thời La Mã 1.900 năm tuổi tại Anh

Phát hiện pháo đài thời La Mã 1.900 năm tuổi tại Anh

Các cuộc khai quật đang diễn ra đã hé lộ những tàn tích từng là một phần của pháo đài La Mã.
Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét

Dự thảo Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét

Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) đã đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét.
Chùa Địa Tạng Phi Lai: Một góc thanh tịnh, an yên ở Hà Nam

Chùa Địa Tạng Phi Lai: Một góc thanh tịnh, an yên ở Hà Nam

Với cảnh quan tuyệt đẹp nằm cạnh đồi thông thơ mộng cùng không gian thanh tịnh, chùa Địa Tạng Phi Lai ở Hà Nam là điểm đến yêu thích của du khách.
Chuyện về người đầu tiên dịch ‘Nhật ký trong tù’ của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tiếng Pháp

Chuyện về người đầu tiên dịch ‘Nhật ký trong tù’ của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tiếng Pháp

Từng làm việc tại Tòa Thượng thẩm Paris, là Đảng viên Đảng cộng sản Pháp, nhưng trọn cuộc đời luật sư Phan Nhuận cống hiến cho Tổ quốc Việt Nam.
Một ngày hoạt động đầy năng lượng của Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO tại Ninh Bình

Một ngày hoạt động đầy năng lượng của Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO tại Ninh Bình

Trong chuyến thăm Việt Nam từ ngày 24-27/4, Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO Simona-Mirela Miculescu dành trọn một ngày tham gia nhiều hoạt động ở Ninh Bình.
Hải Phòng chào đón du khách về với miền di sản

Hải Phòng chào đón du khách về với miền di sản

Lễ hội Hoa phượng đỏ với chủ đề: “Hải Phòng - Bừng sáng miền di sản” sẽ diễn ra vào ngày 11/5, hứa hẹn mang đến chuỗi sự kiện hấp dẫn.
Phiên bản di động