 |
| Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu (EuroCham) tại Việt Nam - bà Nicola Connolly. |
Thưa bà, nếu Hiệp định tự do thương mại (FTA) giữa Việt Nam và EU được ký kết thì những thay đổi chính sẽ là gì? Thuận lợi và khó khăn đối với cả hai phía như thế nào?
Trước tiên, cùng với việc hoàn tất quá trình ký kết FTA Việt Nam – EU, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso sẽ tới thăm Việt Nam vào ngày 25-26/8. Nhân dịp này, ngày 26/8, EuroCham sẽ tổ chức cuộc Đối thoại đặc biệt với Chủ tịch Ủy ban châu Âu với mục đích mang tới một cơ hội đặc biệt cho các thành viên và đối tác của chúng tôi khi được tiếp cận những người ra quyết định cấp cao nhất của EU.
Những năm gần đây, khả năng chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư đã giảm đi. Trong khi đó, Việt Nam đang mất dần lợi thế cạnh tranh về thu hút đầu tư nước ngoài so với các quốc gia láng giềng. Chẳng hạn, Indonesia và gần đây là Myanmar ngày càng trở nên cởi mở hơn với các nhà đầu tư nước ngoài. Các FTA đang được đàm phán giữa EU với từng quốc gia ASEAN và Việt Nam cần đảm bảo vị thế của mình. Nếu FTA được nhanh chóng hoàn tất và thực hiện đúng, chúng ta có thể thấy một tác động lớn đến hoạt động thương mại với EU - không chỉ về dòng vốn, mà đặc biệt còn là quá trình chuyển giao kỹ năng và công nghệ.
Theo Chỉ số môi trường kinh doanh (BCI) quý trước do EuroCham đã công bố, điểm đáng khích lệ là BCI tiếp tục tăng cao đến mức ấn tượng 66. (Tuy nhiên, hầu hết các phản hồi này được thực hiện trước khi diễn ra một số hành động quá khích lợi dụng các cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc tại một số địa phương, việc này có thể ảnh hưởng đến kết quả tổng quan của khảo sát).
Các doanh nghiệp thành viên của chúng tôi thể hiện lòng tin vững chắc vào sự khả thi của FTA. Về phía EuroCham, chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác với Chính phủ Việt Nam và EU để đảm bảo FTA sẽ đem lại các lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp thành viên của chúng tôi trong thời gian tới.
Theo bà, doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tận dụng các lợi thế và tránh các bất lợi?
Việt Nam cần phải đưa ra các tín hiệu thật rõ ràng đối với cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, rằng họ được chào đón và Việt Nam sẵn sàng làm việc cùng với cộng đồng doanh nghiệp châu Âu nhằm giải quyết những vấn đề chính được nêu ra ở trên. Việc này sẽ giúp tăng các luồng FDI và giao dịch thương mại.
Việt Nam cần đảm bảo sự nhất quán hơn nữa giữa các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn của Việt Nam và EU để thúc đẩy thương mại. Nếu thực hiện đúng, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có những lợi thế to lớn vì điều này sẽ cho phép họ nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua thực hiện chuyển giao kỹ năng và công nghệ. Do đó, lợi thế cạnh tranh của họ sẽ không chỉ là giá cả mà còn cả chất lượng nữa.
Việc thực hiện tốt FTA là rất cần thiết, nếu không, các công ty Việt Nam có thể thất bại trong việc sử dụng các lợi thế sẵn có về giá cạnh tranh.
Thực hiện tốt các quy định FTA và tận dụng việc chuyển giao kỹ năng và công nghệ nêu trên sẽ khiến cho chất lượng sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam được nâng cao và do vậy gia tăng các sản phẩm chất lượng tốt tại thị trường EU và cả những đối tác thương mại khác của Việt Nam.
Khi việc ký kết FTA Việt Nam – EU đang đi đến chặng cuối, các doanh nghiệp EU có phản hồi thế nào về các đối tác Việt Nam. Bà mong đợi gì từ việc cải thiện các chính sách, môi trường đầu tư... sau khi thỏa thuận được ký kết?
Theo phản ánh trong cuốn Sách Trắng của EuroCham, các công ty châu Âu tiếp tục phải đối mặt với một số khó khăn khi kinh doanh tại Việt Nam.
Về khu vực Nhà nước, ước tính 40% nền kinh tế thuộc khu vực nhà nước, điều này không phải là một vấn đề. Tuy nhiên, ở khu vực này, các công ty nhà nước thường được đối xử ưu tiên thông qua các khoản vay, tiếp cận đất đai, mục tiêu lợi nhuận có giới hạn… và hoạt động không hiệu quả. Điều này cản trở sự tăng trưởng của nền kinh tế.
Về sở hữu trí tuệ, Việt Nam hiện đang cạnh tranh trên trường quốc tế dựa vào chi phí lao động thấp. Chính phủ đã bày tỏ mong muốn và nhu cầu cần phải thoát khỏi một nền kinh tế thâm dụng lao động để chuyển sang nền kinh tế công nghệ và và các lĩnh vực có giá trị gia tăng. Nhưng nếu việc bảo vệ, thực hiện quyền sở hữu trí tuệ không được tiến hành thực sự, các nhà đầu tư không thể đem công nghệ tới Việt Nam, và Việt Nam sẽ vẫn ở trong cái bẫy chi phí lao động thấp.
Về thực thi các quy định ở cấp địa phương, quy trình áp dụng và diễn giải luật lệ và quy định thường khác nhau, gây ra sự thiếu rõ ràng và nhất quán. Các thủ tục hành chính vẫn kéo dài và trở ngại còn tồn tại ở một số lĩnh vực.
Về thuế và kiểm toán, lo ngại về việc tăng thuế, tiền phạt và thanh tra chính thức vẫn là vấn đề. Việc tăng thêm áp lực thông qua tăng số lần thanh tra chính thức và mức xử phạt không giúp thu hút thêm FDI mà có thể cản trở khả năng cạnh tranh của thị trường đối với các doanh nghiệp châu Âu. Quy định hiện hành cũng không cho phép áp dụng thống nhất các ưu đãi về thuế và thuế tiêu thụ đặc biệt.
Để biết thêm thông tin, vui lòng tham khảo ấn phẩm Sách Trắng của EuroCham để có cái nhìn tổng quan về môi trường kinh doanh, kinh tế, pháp lý ở Việt Nam từ quan điểm của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu.
Tuy nhiên, với FTA, TPP và Cộng đồng Kinh tế ASEAN, Việt Nam hiện đang có một vị thế đặc biệt có thể định vị mình ở vị trí dẫn đầu và trở thành cầu nối giao thương trong khu vực. Đây là lý do tại sao việc giải quyết tốt các vấn đề về môi trường kinh doanh rất quan trọng, vì cơ hội luôn hạn chế.
Sau khi ký FTA, EuroCham có kế hoạch gì để hỗ trợ doanh nghiệp hai bên trong việc tận dụng tốt hơn FTA?
Như tôi đã đề cập ở trên, EuroCham mong muốn phát triển hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và EU, đóng góp nỗ lực của mình trong việc thúc đẩy thực hiện các FTA, đảm bảo môi trường kinh doanh tốt nhất có thể cho các thành viên nói riêng và cộng đồng doanh nghiệp châu Âu nói chung.
Đồng thời, EuroCham cũng sẽ tổ chức các hoạt động, sự kiện, gặp gỡ để các doanh nghiệp châu Âu có thể chia sẻ và trao đổi kinh nghiệm, công nghệ của họ với với các doanh nghiệp Việt Nam.
Xin cảm ơn bà!
Thành Châu (thực hiện)
