 |
| Đại sứ Nguyễn Việt Cường gặp gỡ Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Chile-Việt Nam tại Hạ viện Chile. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Chile) |
Nhân dịp 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Chile (25/3/1971 – 25/3/2026).
Xin Đại sứ cho biết về quan hệ chính trị, thương mại và văn hóa giữa Chile và Việt Nam thời gian qua?
Tháng 3/2026 đánh dấu 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Chile (25/3/1971 – 25/3/2026). Đây là một cột mốc mang ý nghĩa đặc biệt với hai dân tộc cách nhau khoảng 18.000 km ở hai đầu Thái Bình Dương.
Ngày 25/3/1971, Chile là một trong những quốc gia Nam Mỹ đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Việt Nam, khi nhân dân Việt Nam còn đang trong cuộc kháng chiến giành độc lập và thống nhất đất nước. Cột mốc 1971 ấy có một tiền đề lịch sử quan trọng: ngày 23/5/1969, tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp ông Salvador Allende khi đó trên cương vị Chủ tịch Thượng viện Chile. Hai năm sau, khi đã đảm nhiệm vị trí cao nhất của Nhà nước Chile, ông Allende cùng nền ngoại giao Chile đã đưa ra quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, một quyết định tôn trọng quyền tự quyết dân tộc và đường lối phát triển riêng của mỗi nước. Đó là điểm khởi đầu cho tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Trong hơn nửa thế kỷ qua, cả hai nước đều đi qua những bước ngoặt lớn của riêng mình. Việt Nam chuyển từ chiến tranh sang hòa bình, từ một nền kinh tế khép kín sang vị thế của một quốc gia hội nhập sâu rộng. Chile trở thành một trong những nền kinh tế mở nhất Mỹ Latinh. Bất chấp khoảng cách địa lý và những thay đổi của mỗi nước qua nửa thế kỷ, các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước đã không ngừng gìn giữ, vun đắp quan hệ. Trong một thời đại mà các liên kết quốc tế có thể đảo chiều rất nhanh, một mối quan hệ trụ vững qua thời gian như vậy thực sự là điều đáng trân quý.
Quan hệ song phương được củng cố bằng một khuôn khổ vững chắc: Đối tác toàn diện thiết lập từ năm 2007, Hiệp định Thương mại Tự do có hiệu lực từ năm 2014 - cho đến nay vẫn là FTA đầu tiên và duy nhất giữa Việt Nam và một đối tác Mỹ Latinh - và cùng là thành viên sáng lập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), được ký kết tại Santiago năm 2018. Chuyến thăm chính thức Chile của Chủ tịch nước Lương Cường vào tháng 11/2024, chuyến thăm cấp nguyên thủ đầu tiên của lãnh đạo Việt Nam tới Chile sau 15 năm, đã mở ra một chương mới cho quan hệ song phương.
Kim ngạch thương mại hai chiều đạt trên 2 tỷ USD trong những năm gần đây, hai bên đang phấn đấu nâng lên 3 tỷ USD trong thời gian sớm nhất; Chile là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam tại Mỹ Latinh, còn Việt Nam đứng đầu danh sách đối tác ASEAN của Chile. Cherry, cá hồi, rượu vang Chile cùng hàng dệt may, điện tử, nông sản chế biến Việt Nam đã trở nên quen thuộc trên thị trường của nhau.
Giao lưu văn hóa và học thuật cũng đang mở rộng theo những kênh cụ thể. Đầu năm 2026, Đại sứ quán phối hợp với Hiệp hội Họa sỹ và Nhà điêu khắc Chile (APECH) tổ chức Cuộc thi hội họa Chile-Việt Nam: 55 năm Quan hệ Ngoại giao, thu hút 27 họa sỹ chuyên nghiệp Chile. Đại sứ quán và APECH đã có quan hệ hợp tác từ năm 2014, và Cuộc thi này nối tiếp truyền thống đó.
Mỗi lần đi qua những vùng đất của Chile, từ Patagonia ở phía Nam đến sa mạc Atacama ở phía Bắc, tôi lại nhớ đến chuyến đi tháng 5/1969 của ông Salvador Allende, người đã vượt nửa vòng Trái đất tới Hà Nội giữa thời chiến để gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Câu chuyện Việt Nam-Chile bắt đầu từ đó, đã được tiếp nối qua nhiều thế hệ, và tôi tin rằng những chương hấp dẫn nhất vẫn còn ở phía trước.
Đại sứ có thể cho biết những nét lớn trong quan hệ của Việt Nam với Mỹ Latinh cũng như tầm quan trọng của Mỹ Latinh trong chính sách của Việt Nam?
Câu chuyện Việt Nam-Chile, dù mang nét riêng đậm nét lịch sử, là một phần của bức tranh rộng lớn hơn về quan hệ Việt Nam-Mỹ Latinh. Mỹ Latinh và Caribe ngày càng có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, cả về chính trị, kinh tế và văn hóa.
Việt Nam hiện có quan hệ ngoại giao với cả 33 quốc gia trong khu vực, coi toàn bộ Mỹ Latinh là một không gian đối tác, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, lựa chọn chế độ chính trị của mỗi nước, bình đẳng và cùng có lợi.
Những năm gần đây, quan hệ Việt Nam và khu vực đã có những bước tiến chiến lược đáng chú ý. Cuối năm 2024, Việt Nam và Brazil nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược, mốc đầu tiên giữa Việt Nam và một quốc gia Nam Mỹ. Cùng với Đối tác toàn diện Việt Nam-Chile thiết lập từ năm 2007 và Việt Nam-Argentina thiết lập từ năm 2010, các cột mốc này đặt Chile, Argentina và Brazil ở tầng đối tác hàng đầu của Việt Nam tại khu vực. Cuối tháng 12/2025, tại Hội nghị Thượng đỉnh MERCOSUR ở Brazil, các nước thành viên Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Argentina, Brazil, Paraguay, Uruguay) đã ra Tuyên bố chung chính thức khởi động đàm phán Hiệp định Thương mại ưu đãi với Việt Nam, mở ra một không gian hợp tác liên khu vực mới giữa Đông Nam Á và Nam Mỹ.
Chính sự gần gũi chính trị, tính bổ sung kinh tế và sự đồng cảm văn hóa giữa hai bên đã góp phần nuôi dưỡng quan hệ Việt Nam-Mỹ La tinh. Hai bên cùng chia sẻ cam kết với chủ nghĩa đa phương, Hiến chương Liên hợp quốc và việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Tại Liên hợp quốc và các diễn đàn đa phương, Việt Nam và các nước Mỹ Latinh thường có chung tiếng nói về các vấn đề toàn cầu, từ chống đói nghèo, bất bình đẳng đến cải cách thể chế quốc tế.
Giữa Việt Nam và Mỹ Latinh còn có tính bổ sung kinh tế rõ rệt. Mỹ Latinh sở hữu nhiều nguyên liệu chiến lược cho công nghiệp thế kỷ XXI, từ đồng, lithium đến nông sản chất lượng cao; còn Việt Nam có năng lực sản xuất công nghiệp ngày càng mạnh và là cửa ngõ vào thị trường ASEAN gần 680 triệu dân. Khi các chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tổ chức lại, dư địa hợp tác còn rất rộng.
Nhưng có lẽ điều khiến quan hệ Việt Nam-Mỹ Latinh mang chiều sâu đặc biệt lại nằm ở văn hóa và lịch sử. Cùng đấu tranh giành độc lập, cùng có một truyền thống văn học phong phú, cùng tinh thần khoáng đạt của người dân – đó là những điểm chung không cần biên giới nào để nhận diện. Pablo Neruda, Gabriel García Márquez, Violeta Parra từ lâu quen thuộc với độc giả Việt Nam; chiều ngược lại, nghệ thuật, ẩm thực và văn hóa Việt Nam cũng từng bước được giới thiệu rộng rãi hơn tại Mỹ Latinh.
Xin Đại sứ cho biết về mô hình phát triển của Việt Nam hiện nay?
Năm 1986, khi Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng Đổi Mới (Renewal), thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam chỉ khoảng 100 USD, thấp hơn nhiều quốc gia châu Phi cùng thời. Một thế hệ sau, con số đó đã vượt 4.500 USD; tỷ lệ hộ nghèo từ khoảng 70 phần trăm xuống dưới 3 phần trăm. Đây là một trong những hành trình giảm nghèo nhanh và bền vững nhất mà thế giới hiện đại từng chứng kiến.
Bí quyết của Việt Nam không nằm ở một công thức kinh tế đơn lẻ. Đó là một sự kết hợp tinh tế: vận dụng triệt để quy luật thị trường để giải phóng sức sản xuất, đồng thời không để thị trường quyết định số phận của những người yếu thế. Kinh tế tư nhân được coi là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân; cùng lúc, y tế, giáo dục và an sinh phải đến được với mọi người dân, kể cả vùng sâu vùng xa. Đây là mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam đã từng bước hoàn thiện qua 40 năm Đổi Mới.
FDI có vai trò quan trọng trong tăng trưởng và chế biến chế tạo - năm 2025 đạt mức vốn thực hiện cao nhất trong 5 năm qua, tập trung vào điện tử, bán dẫn, năng lượng tái tạo. Nhưng FDI một mình không tạo ra phép màu. Yếu tố quyết định là Việt Nam đã chuẩn bị cả con người lẫn môi trường đầu tư để hấp thụ FDI: hệ thống đường cao tốc trải khắp đất nước, nguồn nhân lực kỹ thuật được đào tạo bài bản, một mạng lưới rộng các hiệp định thương mại tự do mở cửa thị trường, và một bộ máy nhà nước ngày càng chuyển sang tư duy phục vụ doanh nghiệp - định hướng mà chúng tôi gọi là Nhà nước kiến tạo phát triển. Samsung, LG, Foxconn đến Việt Nam không phải vì lao động giá rẻ, mà vì hệ sinh thái công nghiệp đang hình thành.
 |
| Đại sứ Việt Nam tại Chile Nguyễn Việt Cường giới thiệu cà phê Việt Nam tại Hội chợ cà phê năm 2025 tại thành phố Santiago. (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Chile) |
Ứng dụng chuyên sâu tri thức chính là yếu tố quyết định cho giai đoạn tiếp theo, và Việt Nam đang đầu tư mạnh cho hướng đi này. Các trung tâm đổi mới sáng tạo, các trung tâm thiết kế chip bán dẫn đang hình thành, hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Đại hội gần nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam (đầu năm 2026) đã xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của phát triển, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10 phần trăm mỗi năm trong 5 năm tới, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Đại hội gọi giai đoạn này là "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".
Trong hành trình đó, Chile, với vai trò là đối tác CPTPP đầu tiên và là đối tác có FTA song phương duy nhất của Việt Nam tại Mỹ Latinh, là một mắt xích quan trọng cho hợp tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương. Nhìn lại 40 năm Đổi Mới, một câu hỏi vẫn được nhiều bạn quốc tế đặt ra: vì sao Việt Nam thành công? Câu trả lời của chúng tôi là: chúng tôi không chạy theo một mô hình có sẵn, mà kiên trì học hỏi, kiên trì điều chỉnh, kiên trì giữ định hướng. Và điều quan trọng nhất, chúng tôi giữ vững được lòng tin của nhân dân vào con đường mà mình đã chọn.
Liệu có thể định nghĩa Việt Nam ngày nay là một nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội không?
Câu chuyện phát triển ấy gắn chặt với một câu hỏi mang tính nguyên tắc hơn về con đường Việt Nam đang đi. Câu trả lời rõ ràng: Việt Nam ngày nay là một quốc gia đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, một khẳng định nhất quán trong Hiến pháp và các văn kiện chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam suốt từ năm 1991 đến nay.
Hiến pháp Việt Nam khẳng định Nhà nước là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.
Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội theo một con đường có nhiều đặc thù. Từ một xã hội thuộc địa, nông nghiệp lạc hậu, qua nhiều thập kỷ chiến tranh giành độc lập, đất nước bắt đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội mà không trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa đầy đủ. Trong quá trình đó, chúng tôi vận dụng linh hoạt quy luật thị trường để phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời giữ định hướng xã hội chủ nghĩa trong phân phối và an sinh; kế thừa truyền thống văn hóa dân tộc đi đôi với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
"Định hướng xã hội chủ nghĩa" ở đây không có nghĩa Việt Nam đã đạt tới chủ nghĩa xã hội, mà là đang đi về phía đó. Đây là một lựa chọn có chủ đích, mang tính lịch sử, khác với kinh tế thị trường tự do thuần túy, đồng thời cũng khác với mô hình kế hoạch hóa tập trung trước đây.
Cương lĩnh của Đảng Cộng sản Việt Nam vạch ra hình ảnh một xã hội mà nhân dân thực sự làm chủ, có nền kinh tế phát triển cao và một nền văn hóa tiên tiến giữ được bản sắc dân tộc, nơi con người được phát triển toàn diện và các dân tộc anh em trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết. Tinh thần ấy được cô đọng trong năm chữ truyền thống mà người Việt rất quen thuộc: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Đó là những mục tiêu mà Việt Nam kiên trì theo đuổi suốt nhiều thập kỷ - bằng con đường tự chọn, không sao chép mô hình của ai. Và chính nguyên tắc tự quyết ấy đã tạo nên sự gặp gỡ giữa hai dân tộc chúng ta cách đây 55 năm: khi Chile dưới thời Tổng thống Salvador Allende thiết lập quan hệ với Việt Nam, hai bên đã gặp nhau ở một niềm tin chung – mỗi đất nước có quyền tự quyết định con đường phát triển của mình. Niềm tin ấy vẫn còn nguyên giá trị hôm nay.
Hiện nay trật tự thế giới đang trong giai đoạn chuyển đổi sang trật tự đa cực. Lập trường của Chính phủ Việt Nam trước những biến chuyển đang diễn ra trên trường quốc tế là gì, thưa Đại sứ?
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 2026 ghi nhận một thực tế mà tôi tin các bạn ở Mỹ Latinh cũng cảm nhận rất rõ: "Thế giới trong thời kỳ thay đổi mang tính thời đại". Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xu hướng bảo hộ thương mại có dấu hiệu quay trở lại ở nhiều khu vực, các chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tổ chức lại. Các thách thức toàn cầu, từ biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, an ninh năng lượng đến an ninh mạng, đan xen và tác động lẫn nhau, đòi hỏi hợp tác quốc tế nhiều hơn bao giờ hết.
Một xu thế mà chúng tôi đánh giá tích cực là đa cực hóa và dân chủ hóa quan hệ quốc tế trên cơ sở luật pháp quốc tế. Xu thế này mở thêm không gian cho các quốc gia đang phát triển, các nước vừa và nhỏ theo đuổi lợi ích quốc gia và chính sách đối ngoại độc lập, và đó cũng là điểm gặp gỡ tự nhiên giữa Việt Nam và nhiều nước Mỹ Latinh, trong đó có Chile, trong cách nhìn nhận thế giới hôm nay.
Trên tinh thần đó, Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ, không tham gia liên minh quân sự, không đứng về một bên để chống lại bên khác. Chúng tôi mong muốn là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các nước, hành động vì lợi ích quốc gia – dân tộc và trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Việt Nam mong muốn một trật tự quốc tế công bằng hơn, dựa trên luật pháp, nơi các tranh chấp được giải quyết bằng biện pháp hòa bình và các thách thức toàn cầu được xử lý qua hợp tác đa phương thực chất. Việt Nam ủng hộ vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc và việc cải tổ tổ chức này theo hướng dân chủ, đại diện hơn.
The Đại sứ, trong trật tự thế giới mới đang hình thành, các cường quốc hoặc các tổ chức khu vực giữ vai trò gì?
Trong cấu trúc đa cực đang hình thành, các cường quốc và các tổ chức khu vực giữ những vai trò khác nhau nhưng đan xen. Các cường quốc tiếp tục định hình động lực toàn cầu. Việt Nam ứng xử với các cường quốc theo ba nguyên tắc: cân bằng quan hệ với tất cả các đối tác lớn, không chọn bên trong cạnh tranh chiến lược, đặt lợi ích quốc gia – dân tộc làm trung tâm. Đến nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với 15 quốc gia và tổ chức, trong đó có cả 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Bên cạnh các cường quốc, các cơ chế khu vực và liên khu vực giữ vai trò ngày càng quan trọng, là cầu nối cho các nước có chính sách đối ngoại độc lập tham gia hợp tác đa phương. Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), là một ví dụ về cách các nước vừa và nhỏ có thể đoàn kết để có tiếng nói chung trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Được thành lập năm 1967, ASEAN đã kết nạp Timor-Leste làm thành viên thứ 11 vào tháng 10 năm 2025, ngày nay có hơn 680 triệu dân và GDP gần 4.000 tỷ USD. Sức mạnh của ASEAN nằm ở vai trò trung tâm, đồng thuận và phương cách ASEAN (ASEAN Way) – đối thoại, tham vấn, tránh đối đầu. Trong một khu vực có cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, ASEAN đã giữ được đoàn kết, không để bị kéo vào bất kỳ phía nào.
Trong các cơ chế khu vực và liên khu vực mà Việt Nam tham gia, CPTPP có một ý nghĩa riêng đối với chúng tôi - đây là nhịp cầu nối hai bờ Thái Bình Dương, kết nối các nền kinh tế châu Á với các nước châu Mỹ. CPTPP được ký kết tại chính Santiago vào năm 2018; Việt Nam và Chile đều là thành viên sáng lập. Việc gìn giữ và mở rộng những không gian đa phương như CPTPP là trách nhiệm chung của các nước thành viên, đặc biệt trong giai đoạn mà chủ nghĩa đa phương đang đối mặt nhiều thách thức.
Dư địa hợp tác giữa ASEAN và các cơ chế hội nhập của Mỹ Latinh - đặc biệt là Liên minh Thái Bình Dương (PA - Pacific Alliance) gồm Chile, Mexico, Peru và Colombia - vẫn còn rất rộng. Với tư cách hai thành viên sáng lập CPTPP và là hai dân tộc đã song hành cùng nhau hơn nửa thế kỷ, Việt Nam và Chile có một vị thế tự nhiên để cùng đóng góp vào việc kiến tạo những không gian đối thoại liên khu vực mới.
Trân trọng cảm ơn Đại sứ!
Sur Andino (tên tiếng Việt có thể dịch là “Nam Andes”) là một tuần báo điện tử có trụ sở tại Santiago de Chile, do nhà báo Luis Espinoza Garrido làm Tổng Biên tập. Báo được phát hành hằng tuần, tập trung vào các bài phân tích về các vấn đề thời sự, kinh tế và xã hội tại Chile, khu vực Mỹ Latinh và các vấn đề quốc tế.
Bài phỏng vấn Đại sứ Việt Nam Nguyễn Việt Cường được Sur Andino đăng dưới hình thức một Phụ trương riêng (Separata) số 169, dài bảy trang, đặt trang trọng ở cuối số báo — một bố cục đặc biệt mà tờ báo dành cho các nội dung được coi là có giá trị tham khảo lâu dài. Tiêu đề bài phỏng vấn do Tổng Biên tập lựa chọn là: “Việt Nam-Chile: 55 năm và một niềm tin chung về quyền tự quyết”.
| Đại sứ Nguyễn Việt Cường thúc đẩy hợp tác lập pháp với Quốc hội Chile khóa mới Ngày 12/5, tại trụ sở Quốc hội Chile ở thành phố cảng Valparaíso, Đại sứ Việt Nam tại Chile Nguyễn Việt Cường đã có các ... |
| 55 năm quan hệ Việt Nam-Chile: Tình hữu nghị được thế hệ trẻ tiếp nối Sáng 25/3, đúng ngày kỷ niệm 55 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Chile, Lễ kỷ niệm trọng thể được tổ chức ... |
| Việt Nam-Chile: Hành trình 55 năm vượt khoảng cách và một nền tảng cho tương lai Năm nay, Việt Nam và Chile kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trên cương vị Đại sứ Việt Nam tại Chile, ... |
| 55 năm quan hệ Việt Nam - Chile: Ngày càng thực chất và bền vững Báo El Ciudadano phỏng vấn Đại sứ Việt Nam tại Chile nhân kỷ niệm 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam-Chile (1971-2026). |
| Việt Nam qua nét vẽ của 27 họa sĩ Chile Chiều 16/4, trong khuôn viên Đại sứ quán Việt Nam tại thủ đô Santiago, 27 bức tranh của 27 họa sĩ Chile vẽ về Việt ... |
